UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

monumentalny

Chronologizacja

1861, Bańk

Pochodzenie

internac.

ang. monumental

fr. monumental

niem. monumental

z łac. monumentālis 'postawiony jako pomnik'

1. budynek

Definicja

książk.

mający duże rozmiary i okazały wygląd

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Połączenia

monumentalny budynek, gmach; pomnik; fotel, kredens, mebel, stół; monumentalna brama, budowla, kamienica; monumentalne schody; organy

Cytaty

Ten monumentalny gmach, będący repliką wiedeńskiej katedry św. Stefana, obudził w nim na chwilę wspomnienia szczęśliwych czasów młodości w mieście nad Dunajem.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Głowa Minotaura, 2009

[...] wzniesiona na kamiennym tarasie świątynia nie jest tak dobrze zachowana, jak można było przypuszczać patrząc z dołu, widać też było, że nie należała do najwspanialszych, zdawała się tu być jedynie po to, by służyć jako zakończenie tych monumentalnych schodów wiodących wysoko, coraz wyżej, do słońca.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001

Rząd greckich rzeźb patrzył na rząd rzeźb rzymskich pod przeciwległą ścianą, monumentalne organy sięgały gotyckiego sklepienia [...].

źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna
D.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnej
C.	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnej
B.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalny	monumentalne	monumentalną
N.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalną
Ms.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnej
W.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne
D.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
C.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym
B.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalne
N.	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi
Ms.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
W.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne

2. cykl utworów

Definicja

książk.

zwracający uwagę swoim rozmiarem, złożoną budową lub śmiałością koncepcji artystycznej i uznawany z tego powodu za niezwykle ważny w dorobku danej dziedziny kultury

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Połączenia

monumentalny obraz, utwór; monumentalna powieść; monumentalne dzieło, opowiadanie; wydanie dzieł

Cytaty

	Penderecki pisał i prezentował Requiem Polskie (Polnisches Requiem) jako „work in progress”, początkowo w latach 1980/84, powstał wówczas monumentalny cykl ośmioczęściowy [...]; po blisko dziesięciu latach twórca skomponował Sanctus (1993), uznając dzieło za zakończone [...] źródło: NKJP:Stanisław Dąbek: Twórczość mszalna kompozytorów polskich XX wieku, 1996
	Księgę Hioba [...] zalicza się również do najwybitniejszych arcydzieł literatury światowej, zarówno ze względu na jej wartość artystyczną wyrażającą się w głębi uczucia i sile wymowy oraz w pięknie języka i w monumentalnej strukturze literackiej, jak i ze względu na jej treść [...] źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu. Szkice z krytyki biblijnej, 1981
	[...] dramat, napisany na przełomie XVIII i XIX wieku, nie jest wcale pierwszym ujęciem popularnego zwłaszcza w literaturze niemieckiej tematu. Wędrując pomiędzy piwnicą Auerbacha w Lipsku i przytulnym pokoikiem Małgorzaty nie chcemy nawet pamiętać, ile wielki mistrz zawdzięcza swoim poprzednikom. Monumentalny Faust Goethego usuwa w cień wcześniejsze wersje. źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009
	Proszę tylko nie wmawiać we mnie, że usiłuję zdeprecjonować wielką literaturę czy monumentalne dzieła sztuki. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Miejsce dla kpiarza : satyry i humoreski, 1966

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna
D.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnej
C.	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnej
B.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalny	monumentalne	monumentalną
N.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalną
Ms.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnej
W.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne
D.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
C.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym
B.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalne
N.	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi
Ms.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
W.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne

3. nastrój

Definicja

książk.

pełen powagi, wzniosłości lub tragizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Połączenia

monumentalny film; monumentalna muzyka, pieśń; monumentalne kino

Cytaty

	[...] zdarzają się nam różne piękne momenty, ale on potrafi wszystko zdeprecjonować, aby nie naruszyć swojej monumentalnej rozpaczy i Tęsknoty za Czymś Innym, niż Jest. Żeby dalej tkwić w martyrologii. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Białe zeszyty, 2005
	Coś, co jest zbyt monumentalne czy melodramatyczne, niemal od razu prowokuje do sprowadzenia tego do właściwego poziomu, czyli mówiąc wprost – wyśmiania. źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: East Side Story: W rosyjskim Mieście Grzechu też grasuje psychopata, Esensja, 2009-08-21
	Stadion olimpijski w Atenach wypełni się monumentalnymi pieśniami. Hymny antyczne splotą się z komputerowymi dźwiękami. źródło: NKJP: Stefan Tuszyński: Lekkoatletyka. Szanse Polaków na mistrzostwach świata, Gazeta Wyborcza, 1997-07-29
	[...] kaplicę Wazów nazywano kaplicą Jagiellońską. Ponury i monumentalny nastrój tej budowli, spotęgowany czarnym marmurem i epitafiami wszystkich Wazów, uderza każdego przybysza przekraczającego brązowe wrota pełne eschatologicznej symboliki. źródło: NKJP: Michał Rożek: Nieślubny syn królewski, 2006-02-18

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna
D.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnego	monumentalnej
C.	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnemu	monumentalnej
B.	monumentalnego	monumentalnego	monumentalny	monumentalne	monumentalną
N.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalną
Ms.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnej
W.	monumentalny	monumentalny	monumentalny	monumentalne	monumentalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne
D.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
C.	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym	monumentalnym
B.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalne
N.	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi	monumentalnymi
Ms.	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych	monumentalnych
W.	monumentalni	monumentalni	monumentalne	monumentalne

Frazeologizmy

malarstwo monumentalne

Data ostatniej modyfikacji: 15.07.2019