UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sokół

Chronologizacja

1181, Leszek Bednarczuk, Początki i pogranicza polszczyzny, 2018
Inne znaczenie: 'powinność łowiecka związana z utrzymywaniem sokołów myśliwskich'

Pochodzenie

psł. *sokolъ 'ptak drapieżny Falco'

Ze względu na fakt, że ptaki te były wykorzystywane w polowaniach, można dopuścić związek z psł. *sočiti ‘ścigać, tropić’. Pierwotne znaczenie byłoby więc ‘ten, który ściga (i chwyta) zdobycz’

1. ptak

Definicja

duży ptak drapieżny o mocnym, zakończonym haczykowato dziobie, wąskich i długich skrzydłach, które umożliwiają mu szybki i zręczny lot oraz doskonałym wzroku, używany po odpowiednim wyszkoleniu przez człowieka do pomocy przy polowaniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta drapieżne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sokolik
hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • sokół i orzeł, sokół i jastrząb
  • oczy sokoła
  • polowanie, łów z sokołami

Cytaty

Oprócz zwiedzania średniowiecznych wnętrz turyści mogą obejrzeć pokazy przygotowane przez zamkowych sokolników (loty ptaków drapieżnych – m.in. sokołów i orłów).

źródło: NKJP: Adam Ładuniuk: Alpy na lato, Trybuna Śląska, 2003-05-24

Dyrekcje portów lotniczych wynajmują więc sokolników, których wytresowane jastrzębie lub sokoły płoszą nadlatujące stada. Czasami odpala się petardy lub płoszy ptactwo za pomocą sygnałów alarmowych.

źródło: NKJP: Adam Wajrak: Ptaki wracają, Gazeta Wyborcza, 1995-03-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sokół
sokoły
D. sokoła
sokołów
C. sokołowi
sokołom
B. sokoła
sokoły
N. sokołem
sokołami
Ms. sokole
sokołach
W. sokole
sokoły

2. człowiek

Definicja

pot. 
osoba wyróżniająca się zręcznością i sprawnością w określonym obszarze swojej działalności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sokolik

Połączenia

  • orły i sokoły

Cytaty

Biblia zawiera wiele opisów „grzesznych miłości”, grzesznych oczywiście wg współczesnych orłów i sokołów polskiej i nie tylko, polityki.

źródło: NKJP: Polonka54: KOŁTUNERIA jak malowana, Blog Polonka54 – polonka54.redakcja.pl, 2009-08-07

Zabrakło nam siły groźnego ramienia Wodza naszego, Spartaka - sokoła.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowe Spartakusa, 1996

Mieszkańcy śródmieścia, o ile tylko mogli, nie zapuszczali się w jej uliczki, zwłaszcza po zmierzchu, gdy ulice przechodziły we władanie nocnych sokołów, ci z dzielnicy zaś nie znali świata innego poza swoim własnym.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sokół
sokoły
D. sokoła
sokołów
C. sokołowi
sokołom
B. sokoła
sokoły
N. sokołem
sokołami
Ms. sokole
sokołach
W. sokole
sokoły

3. członek organizacji

Definicja

środ. 
członek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (założonego w XIX wieku, prowadzącego wówczas także działalność przygotowującą młodych ludzi do walki zbrojnej z zaborcami)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • polscy sokoli
  • strój sokoła

Cytaty

Niedziela była kulminacyjnym dniem Zlotu Sokolstwa Polskiego. Sokoli prowadzeni przez orkiestrę wojskową przemaszerowali z Rynku Głównego pod Krzyż Katyński, gdzie złożyli kwiaty, a następnie udali się do katedry wawelskiej, by oddać cześć zwycięzcy spod Grunwaldu Władysławowi Jagielle (na zdjęciu) oraz jego żonie Jadwidze.

źródło: NKJP: Sokole gniazda, Dziennik Polski, 2000-07-17

Strój sokoła przypominał mundur i składał się z rogatywki z piórem, czamary kroju wojskowego z rabatami, noszonej często na lewym ramieniu, spodni spiętych szerokim pasem z klamrą ozdobioną inicjałem , wpuszczonych w wysokie buty oraz karmazynowej koszuli ze stojącym kołnierzykiem [...]

źródło: Internet: pl.wikipedia.org

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sokół
sokoli
ndepr
sokoły
depr
D. sokoła
sokołów
C. sokołowi
sokołom
B. sokoła
sokołów
N. sokołem
sokołami
Ms. sokole
sokołach
W. sokole
sokoli
ndepr
sokoły
depr
Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json