UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozterka

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozterka
 rozterki
D. rozterki
 rozterek
C. rozterce
 rozterkom
B. rozterkę
 rozterki
N. rozterką
 rozterkami
Ms. rozterce
 rozterkach
W. rozterko
 rozterki

Pochodzenie

Związane z psł. *(s)tr̥kati ‘popychać, szturchać, trącać; wpychać, wtykać, wsuwać’, którego kontynuantem jest st.pol. rozterkać / roztyrkać, skąd st.pol. i dawne rzeczowniki: roztyrknienie ‘niezgoda, spór, zwada’, rozterk / roztyrk (także rozcirk) m. ‘niezgoda, niesnaska, spór, zwada, zamieszki’.

1. stan psychiczny

Definicja

stan psychiczny osoby, która w sytuacji wyboru między jakimiś możliwościami lub wartościami, nie wie, co ma zrobić i czuje się źle z tego powodu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • głęboka, poważna, wielka; wewnętrzna rozterka; rozterki duchowe, egzystencjalne, miłosne, moralne, sercowe, uczuciowe; ludzkie, osobiste, własne
  • rozterki artysty, człowieka; bohatera; sumienia
  • rozterki i niepewności, rozterki i wahania, rozterki i wątpliwości, rozterki i zwątpienia
  • chwile rozterki
  • pełen, pełny rozterek
  • rozterki targają kimś
  • doświadczać rozterek
  • mieć, przeżyć/przeżywać rozterki
  • popaść w rozterkę
  • być, pogrążony w rozterce

Cytaty

[...] stwierdziła, że jest w rozterce. Ma wykonać pewne polecenie służbowe, ale nie jest bynajmniej pewna, czy dobrze czyni.

źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Słowa obcego, 1998

Dobry bohater, w przeciwieństwie do złego, narażony jest na wątpliwości, rozterki, dokonywanie trudnych wyborów.

źródło: NKJP: Agnieszka Szady: Przy herbacie: Literatura fantasy jako mecz futbolowy, Esensja, 2009-07-02

W pamięci zwykłego widza tkwi [...] początek sławnego monologu Hamleta „być albo nie być”. Przeciętny odbiorca pamiętał ponadto, że Hamlet był młodym księciem duńskim przeżywającym rozterki moralne.

źródło: NKJP: Anna Matuchniak-Krasuska: Publiczność wobec metafory plastycznej: o recepcji groteski Jerzego Dudy – Gracza, 1999

Resztę dnia spędziłem w rozterce i zmiennych nastrojach. To chciałem zrezygnować z zaproszenia i w ten sposób zniknąć na zawsze z życia Monizy, [...] to znowu decydowałem się pójść i kontynuować tę niezwykłą znajomość.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Noir sur Blanc,1979

2. waśń

Definicja

daw. 
sytuacja, w której jakieś osoby nie zgadzają się ze sobą i toczą spór lub walkę

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Cytaty

[...] w Polsce wewnętrzna rozterka między Kolomanem i Almusem siły kraju osłabiała.

źródło: Karol Bunsch: Zdobycie Kołobrzegu, 1956 (books.google.pl)

Co gorsze, nastąpiła jakaś głucha rozterka między małżonkami.

źródło: Zuzanna Morawska: Na zgliszczach Zakonu, 2015 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + rozterka +
między KIM
Data ostatniej modyfikacji: 19.09.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN