UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

mucha

Chronologizacja

XV w., Bor

Pochodzenie

psł. *mucha

Motywacja semantyczna znaczenia 'ozdoba' być może pod wpływem muszka (kokarda)

1. owad

Definicja

pospolity owad latający o odwłoku połączonym z tułowiem i trzech parach odnóży oraz parze błoniastych skrzydeł, żywiący się resztkami, wydający odgłos zwany bzyczeniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  owad

Połączenia

  • czarna; gruba, tłusta; natrętna, uprzykrzona; wstrętna, złośliwa; senna mucha
  • mucha na suficie, na szybie, na ścianie
  • mucha w bursztynie
  • mucha i pająk; muchy i bąki, muchy i karaluchy, muchy i komary, muchy i mrówki, muchy i pchły, muchy i pszczoły, muchy i robaki
  • larwa; skrzydełko, skrzydło; bzyczenie, bzyk, bzykanie muchy; chmara, rój much
  • lep; łapka, packa na muchy
  • oblepiony muchami
  • upstrzony przez muchy
  • mucha brzęczy, bzyczy; łazi, krąży; siedzi, usiadła gdzieś; ugryzła kogoś; muchy obsiadają, obsiadły coś
  • odganiać, odpędzać; złapać; zabić muchę; tępić; zabijać muchy
  • odganiać, oganiać, opędzać się od much
  • polować na muchy

Cytaty

Po chwili macha ręką, jakby się od muchy opędzał.

źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con amore, 1995

W tej ciszy, która teraz zapadła, tylko monotonne bzyczenie much przypominało, że jest w okolicy jakieś życie.

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. mucha
muchy
D. muchy
much
C. musze
muchom
B. muchę
muchy
N. muchą
muchami
Ms. musze
muchach
W. mucho
muchy

2. ozdoba

Definicja

płaska kokarda zapinana pod kołnierzykiem męskiej koszuli

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  muszka

Połączenia

  • mucha i krawat

Cytaty

Bardzo ważnym elementem ślubu jest strój. Panowie mają z tym zdecydowanie mniejszy problem. Garnitur, zazwyczaj ciemny, biała koszula, eleganckie obuwie i krawat bądź mucha.

źródło: NKJP: (kaJ): Przy rosole i przy winie, Kurier Powiatu Kwidzyńskiego, 1999-08-13

Wojtek w spodniach i koszuli usiłuje zawiązać muchę.

źródło: NKJP: Radosław Figura: Magda M, odcinek 53, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. mucha
muchy
D. muchy
much
C. musze
muchom
B. muchę
muchy
N. muchą
muchami
Ms. musze
muchach
W. mucho
muchy

3. dla mnie to mucha

Definicja

pot. 
coś mało ważnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

Nawet trudna do osiągnięcia wymiana z Sowietami wartości pięciu miliardów dolarów rocznie, to jest mucha w ogólnym bilansie amerykańskim.

źródło: NKJP: Juliusz Mieroszewski: Finał klasycznej Europy, 1997

Ile taki się nagada Obywatelowi do ucha, że tym razem, to On zapewni Mu egzystencję, że dobra materialne to dla Niego pikuś, to mucha. Wystarczy tylko uruchomić polityczną „inteligencję”.

źródło: NKJP: Blog Polonka54 – polonka54.redakcja.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. mucha
muchy
D. muchy
much
C. musze
muchom
B. muchę
muchy
N. muchą
muchami
Ms. musze
muchach
W. mucho
muchy

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

jak mucha w smole
jak muchy
jak muchy do miodu
końska mucha
ktoś ma muchy w nosie
ktoś nie skrzywdziłby nawet muchy
ktoś patrzy w sufit
ktoś liczy muchy na suficie
ktoś strzela z armaty do muchy
mucha domowa
mucha nie siada
mucha tse-tse
mucha ugryzła kogoś
pod muchą I
pod muchą II
srali muchy będzie wiosna
Srali muchy będzie wiosna, będzie lepiej trawa rosła

Przysłowia

Dobra psu i mucha
Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json