UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ściszyć

Chronologizacja

1812, SL

Pochodzenie

Z przedrostkiem s- od daw. ciszyć 'uciszać' < psł. *tišiti 'uspokajać, czynić cichym'; zob. cichy

1. muzykę

Definicja

sprawić, że coś stanie się słabiej słyszalne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przyciszyć

Połączenia

ściszyć głos, rozmowy; muzykę, radio, telewizor
nieco, trochę ściszyć

Cytaty

I choć nikogo nie było w pobliżu ściszył głos i zaczął szeptać. - Jak mogłeś go rozpoznać, minęło tyle lat.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Tuż przy szpitalu, gdzie leżą chorzy, zorganizowano wielki festyn zakończony dyskoteką. [...] Chorych nękano porażającą dawką decybeli do godziny drugiej w nocy. Muzykę ściszono dopiero po interwencji policji.

źródło: NKJP: Jerzy Kosiba: Dyskoteka pod szpitalem, Gazeta Krakowska, 2001-07-10

[...] po chwili, obejmując ją serdecznie, powiedział nieco ściszonym głosem: - Proszę przyjechać do mnie do Watykanu.

źródło: NKJP: Audiencja prywatna, Dziennik Polski, 1999-06-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ściszę	ściszymy
2 os.	ściszysz	ściszycie
3 os.	ściszy	ściszą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ściszyłem +(e)m ściszył	ściszyłam +(e)m ściszyła	ściszyłom +(e)m ściszyło	ściszyliśmy +(e)śmy ściszyli	ściszyłyśmy +(e)śmy ściszyły
2 os.	ściszyłeś +(e)ś ściszył	ściszyłaś +(e)ś ściszyła	ściszyłoś +(e)ś ściszyło	ściszyliście +(e)ście ściszyli	ściszyłyście +(e)ście ściszyły
3 os.	ściszył	ściszyła	ściszyło	ściszyli	ściszyły

bezosobnik: ściszono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ściszmy
2 os.	ścisz	ściszcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ściszyłbym bym ściszył	ściszyłabym bym ściszyła	ściszyłobym bym ściszyło	ściszylibyśmy byśmy ściszyli	ściszyłybyśmy byśmy ściszyły
2 os.	ściszyłbyś byś ściszył	ściszyłabyś byś ściszyła	ściszyłobyś byś ściszyło	ściszylibyście byście ściszyli	ściszyłybyście byście ściszyły
3 os.	ściszyłby by ściszył	ściszyłaby by ściszyła	ściszyłoby by ściszyło	ściszyliby by ściszyli	ściszyłyby by ściszyły

bezosobnik: ściszono by

bezokolicznik: ściszyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ściszywszy

gerundium: ściszenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ściszenie	ściszenia
D.	ściszenia	ściszeń
C.	ściszeniu	ściszeniom
B.	ściszenie	ściszenia
N.	ściszeniem	ściszeniami
Ms.	ściszeniu	ściszeniach
W.	ściszenie	ściszenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: ściszony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ściszony	ściszony	ściszony	ściszone	ściszona
D.	ściszonego	ściszonego	ściszonego	ściszonego	ściszonej
C.	ściszonemu	ściszonemu	ściszonemu	ściszonemu	ściszonej
B.	ściszonego	ściszonego	ściszony	ściszone	ściszoną
N.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszoną
Ms.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ściszeni	ściszeni	ściszone	ściszone
D.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszonych
C.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym
B.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszone
N.	ściszonymi	ściszonymi	ściszonymi	ściszonymi
Ms.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszonych

odpowiednik aspektowy: ściszać

Składnia

ściszyć

2. kolorystykę

Definicja

książk.

sprawić, że coś stało się mniej wyraziste

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przyciszyć

Cytaty

Jacek Sienicki, artysta o kilkudziesięcioletnim dorobku, jeszcze bardziej stonował, ściszył kolorystykę. Spotkamy teraz wysublimowane szarości, głębokie brązy, czasem czernie [...].

źródło: NKJP: Światło, mrok i materia, Dziennik Polski, 2000-05-22

Wszelkie ostrości kolorystyczne zostały ściszone, stonowane, wszystko więc było srebrnoszare, bladozielone, bladobłękitne, bladofioletowe, koloru malwy, delikatnie różowe.

źródło: NKJP: Artur Hutnikiewicz: Młoda Polska, 1994

Szczerość młodzieńczych przeżyć, życzliwość dla ludzi, pamięć o przyjaciołach, powściągliwość sądów, ściszona, pełna niedopowiedzeń narracja – to wszystko robiło wrażenie.

źródło: NKJP: Wiesław Wodecki: Biały kruk, Gazeta Wrocławska, 2002-08-06

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ściszę	ściszymy
2 os.	ściszysz	ściszycie
3 os.	ściszy	ściszą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ściszyłem +(e)m ściszył	ściszyłam +(e)m ściszyła	ściszyłom +(e)m ściszyło	ściszyliśmy +(e)śmy ściszyli	ściszyłyśmy +(e)śmy ściszyły
2 os.	ściszyłeś +(e)ś ściszył	ściszyłaś +(e)ś ściszyła	ściszyłoś +(e)ś ściszyło	ściszyliście +(e)ście ściszyli	ściszyłyście +(e)ście ściszyły
3 os.	ściszył	ściszyła	ściszyło	ściszyli	ściszyły

bezosobnik: ściszono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ściszmy
2 os.	ścisz	ściszcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ściszyłbym bym ściszył	ściszyłabym bym ściszyła	ściszyłobym bym ściszyło	ściszylibyśmy byśmy ściszyli	ściszyłybyśmy byśmy ściszyły
2 os.	ściszyłbyś byś ściszył	ściszyłabyś byś ściszyła	ściszyłobyś byś ściszyło	ściszylibyście byście ściszyli	ściszyłybyście byście ściszyły
3 os.	ściszyłby by ściszył	ściszyłaby by ściszyła	ściszyłoby by ściszyło	ściszyliby by ściszyli	ściszyłyby by ściszyły

bezosobnik: ściszono by

bezokolicznik: ściszyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ściszywszy

gerundium: ściszenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ściszenie	ściszenia
D.	ściszenia	ściszeń
C.	ściszeniu	ściszeniom
B.	ściszenie	ściszenia
N.	ściszeniem	ściszeniami
Ms.	ściszeniu	ściszeniach
W.	ściszenie	ściszenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: ściszony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ściszony	ściszony	ściszony	ściszone	ściszona
D.	ściszonego	ściszonego	ściszonego	ściszonego	ściszonej
C.	ściszonemu	ściszonemu	ściszonemu	ściszonemu	ściszonej
B.	ściszonego	ściszonego	ściszony	ściszone	ściszoną
N.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszoną
Ms.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ściszeni	ściszeni	ściszone	ściszone
D.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszonych
C.	ściszonym	ściszonym	ściszonym	ściszonym
B.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszone
N.	ściszonymi	ściszonymi	ściszonymi	ściszonymi
Ms.	ściszonych	ściszonych	ściszonych	ściszonych

Inne uwagi

Zwykle imb

Składnia

ściszyć

Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2018