UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zazdrość

Chronologizacja

XV w., Bor

Pochodzenie

W staropolszczyźnie też zazrość, zazroć 'zazdrość; nienawiść', które nawiązują bezpośrednio do przedrostkowego czasownika zaźrzeć / zajrzeć ‘zazdrościć, odczuwać zazdrość, zawiść' (< psł. *za-zьrěti 'zajrzeć'). Formy z wstawnym -d- są wtórne, identyczne jak w wyrazach zdrada (z wcześniejszego zrada), zdrój (< psł. *jьzrojь)

1. o sukces

Definicja

stan psychiczny kogoś, kto chce mieć coś, co uznaje za dobre, a co ma inna osoba, i kto czuje żal z powodu braku tego i niechęć do osoby, która to posiada

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • ludzka; bezinteresowna, niekłamana, prawdziwa, wyraźna; ogromna, silna, wielka; chora, chorobliwa, obsesyjna, patologiczna; głupia; cicha, skrywana; lekka, zwykłą, zwyczajna; dzika, wściekła; pewna; ogólna, powszechna; wzajemna zazdrość
  • zazdrość o sukces
  • cień, nuta, nutka; przedmiot; powód; objawy; fala; mieszanina; odcień; odruch; rodzaj; brak; ukłucie; pod wpływem zazdrości
  • podszyty zazdrością
  • zazdrość zżera kogoś
  • doświadczać; pozbawiony zazdrości
  • czuć, odczuć/odczuwać, poczuć; budzić, wzbudzić/wzbudzać; okazać/okazywać; powodować; przeżywać; coś rodzi; ukryć/ukrywać; wywołać zazdrość; spowodowany zazdrością
  • pęknąć/pękać; skręciło/skręca kogoś z zazdrości
  • patrzeć, przyglądać się, spoglądać; pomyśleć; westchnąć/wzdychać z zazdrością

Cytaty

Znakomitego sztukmistrza, nie tylko budowniczego, lecz i rzeźbiarza, i wszechstronnego konstruktora, trawiła zazdrość o zdolności jego siostrzeńca i ucznia, Talosa [...].

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008

Ukochanym synem Jakuba był Józef, którego bracia z zazdrości o względy ojca sprzedali do Egiptu.

źródło: NKJP: Agnieszka Zagner: Na początku była obietnica, Polityka, 2008-05-07

[...] obserwowała życie sąsiadów vis á vis. Nie zasłaniali okien, ona nie miała żadnych firanek. Z zazdrością patrzyła, jak jedzą, kłócą się, prowadzą normalne, rodzinne życie.

źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997

Państwo Z. zabawili w kościele dostatecznie długo, żeby wszyscy sąsiedzi mogli obejrzeć nowy wóz i pęknąć z zazdrości.

źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zazdrość
zazdrości
D. zazdrości
zazdrości
C. zazdrości
zazdrościom
B. zazdrość
zazdrości
N. zazdrością
zazdrościami
Ms. zazdrości
zazdrościach
W. zazdrości
zazdrości

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + zazdrość +
(o CO)

2. o żonę

Definicja

stan psychiczny kogoś, kto boi się, żeby osoba kochana nie obdarzyła względami kogoś innego, i chce temu przeciwdziałać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • kobieca, męska; babska; ludzka; bezinteresowna, niekłamana, prawdziwa, wyraźna; ogromna, silna, wielka; chora, chorobliwa, obsesyjna, patologiczna; cicha, skrywana; lekka, zwykłą, zwyczajna; dzika, wściekła; pewna; ogólna, powszechna; wzajemna zazdrość
  • zazdrość o dziewczynę, o kobietę, o żonę
  • uczucie; atak, szał, wybuch; scena; ból, męki; obiekt; ofiara; odrobina; ukłucie; pod wpływem zazdrości
  • szaleć, umrzeć/umierać z zazdrości

Cytaty

Największym źródłem cierpienia w tej fazie zakochania jest zazdrość o osobę, z którą ktoś się związał, oraz lęk, że ta osoba może nie odwzajemnić miłości i odejść.

źródło: NKJP: Marek Dziewiecki: Młodzi w poszukiwaniu szczęścia. Szczęście – miłość – seksualność, 2007

Córki Dzidki dostrzegały jednak swymi bystrymi oczyma, że ich ojciec nie zawsze potrafi ukryć uczucie zazdrości o żonę, choć przecież od czasów młodzieńczej miłości Dzidzi i pana Rembowskiego minęło wiele dziesiątków lat.

źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Świat zapamiętany, 2002

Agnieszka cały wieczór rozmawiała z jakimś facetem. To zrobiłem jej następnego dnia scenę zazdrości. Może zbyt ostrą.

źródło: NKJP: Marek Krajewski; Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009

Emeryk nieszczęśliwie kochał się w słynnej w Polsce i Norwegii Dagny Przybyszewskiej, żonie Stanisława. Dwa lata później w szale zazdrości zabił najpierw ją, a potem strzelił sobie z rewolweru w usta.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zazdrość
zazdrości
D. zazdrości
zazdrości
C. zazdrości
zazdrościom
B. zazdrość
zazdrości
N. zazdrością
zazdrościami
Ms. zazdrości
zazdrościach
W. zazdrości
zazdrości

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + zazdrość +
(o KOGO)

Frazeologizmy

ktoś zielenieje z zazdrości
ktoś zzieleniał z zazdrości
Data ostatniej modyfikacji: 08.07.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json