Chronologizacja
Pochodzenie
W staropolszczyźnie też zazrość, zazroć 'zazdrość; nienawiść', które nawiązują bezpośrednio do przedrostkowego czasownika zaźrzeć / zajrzeć ‘zazdrościć, odczuwać zazdrość, zawiść' (< psł. *za-zьrěti 'zajrzeć'). Formy z wstawnym -d- są wtórne, identyczne jak w wyrazach zdrada (z wcześniejszego zrada), zdrój (< psł. *jьzrojь)
1. o sukces
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Połączenia
- ludzka; bezinteresowna, niekłamana, prawdziwa, wyraźna; ogromna, silna, wielka; chora, chorobliwa, obsesyjna, patologiczna; głupia; cicha, skrywana; lekka, zwykłą, zwyczajna; dzika, wściekła; pewna; ogólna, powszechna; wzajemna zazdrość
- zazdrość o sukces
- cień, nuta, nutka; przedmiot; powód; objawy; fala; mieszanina; odcień; odruch; rodzaj; brak; ukłucie; pod wpływem zazdrości
- podszyty zazdrością
- zazdrość zżera kogoś
- doświadczać; pozbawiony zazdrości
- czuć, odczuć/odczuwać, poczuć; budzić, wzbudzić/wzbudzać; okazać/okazywać; powodować; przeżywać; coś rodzi; ukryć/ukrywać; wywołać zazdrość; spowodowany zazdrością
- pęknąć/pękać; skręciło/skręca kogoś z zazdrości
- patrzeć, przyglądać się, spoglądać; pomyśleć; westchnąć/wzdychać z zazdrością
Cytaty
|
Znakomitego sztukmistrza, nie tylko budowniczego, lecz i rzeźbiarza, i wszechstronnego konstruktora, trawiła zazdrość o zdolności jego siostrzeńca i ucznia, Talosa [...]. źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008 |
|
|
Ukochanym synem Jakuba był Józef, którego bracia z zazdrości o względy ojca sprzedali do Egiptu. źródło: NKJP: Agnieszka Zagner: Na początku była obietnica, Polityka, 2008-05-07 |
|
|
[...] obserwowała życie sąsiadów vis á vis. Nie zasłaniali okien, ona nie miała żadnych firanek. Z zazdrością patrzyła, jak jedzą, kłócą się, prowadzą normalne, rodzinne życie. źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997 |
|
|
Państwo Z. zabawili w kościele dostatecznie długo, żeby wszyscy sąsiedzi mogli obejrzeć nowy wóz i pęknąć z zazdrości. źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | zazdrość |
zazdrości |
|
| D. | zazdrości |
zazdrości |
|
| C. | zazdrości |
zazdrościom |
|
| B. | zazdrość |
zazdrości |
|
| N. | zazdrością |
zazdrościami |
|
| Ms. | zazdrości |
zazdrościach |
|
| W. | zazdrości |
zazdrości |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | zazdrość | + |
(o CO)
|
2. o żonę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- kobieca, męska; babska; ludzka; bezinteresowna, niekłamana, prawdziwa, wyraźna; ogromna, silna, wielka; chora, chorobliwa, obsesyjna, patologiczna; cicha, skrywana; lekka, zwykłą, zwyczajna; dzika, wściekła; pewna; ogólna, powszechna; wzajemna zazdrość
- zazdrość o dziewczynę, o kobietę, o żonę
- uczucie; atak, szał, wybuch; scena; ból, męki; obiekt; ofiara; odrobina; ukłucie; pod wpływem zazdrości
- szaleć, umrzeć/umierać z zazdrości
Cytaty
|
Największym źródłem cierpienia w tej fazie zakochania jest zazdrość o osobę, z którą ktoś się związał, oraz lęk, że ta osoba może nie odwzajemnić miłości i odejść. źródło: NKJP: Marek Dziewiecki: Młodzi w poszukiwaniu szczęścia. Szczęście – miłość – seksualność, 2007 |
|
|
Córki Dzidki dostrzegały jednak swymi bystrymi oczyma, że ich ojciec nie zawsze potrafi ukryć uczucie zazdrości o żonę, choć przecież od czasów młodzieńczej miłości Dzidzi i pana Rembowskiego minęło wiele dziesiątków lat. źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Świat zapamiętany, 2002 |
|
|
Agnieszka cały wieczór rozmawiała z jakimś facetem. To zrobiłem jej następnego dnia scenę zazdrości. Może zbyt ostrą. źródło: NKJP: Marek Krajewski; Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009 |
|
|
Emeryk nieszczęśliwie kochał się w słynnej w Polsce i Norwegii Dagny Przybyszewskiej, żonie Stanisława. Dwa lata później w szale zazdrości zabił najpierw ją, a potem strzelił sobie z rewolweru w usta. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | zazdrość |
zazdrości |
|
| D. | zazdrości |
zazdrości |
|
| C. | zazdrości |
zazdrościom |
|
| B. | zazdrość |
zazdrości |
|
| N. | zazdrością |
zazdrościami |
|
| Ms. | zazdrości |
zazdrościach |
|
| W. | zazdrości |
zazdrości |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | zazdrość | + |
(o KOGO)
|