UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chciwy

Chronologizacja

XVI w., Bańk
XVI w., Bor

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. chciwy
chciwy
chciwy
chciwe
chciwa
D. chciwego
chciwego
chciwego
chciwego
chciwej
C. chciwemu
chciwemu
chciwemu
chciwemu
chciwej
B. chciwego
chciwego
chciwy
chciwe
chciwą
N. chciwym
chciwym
chciwym
chciwym
chciwą
Ms. chciwym
chciwym
chciwym
chciwym
chciwej
W. chciwy
chciwy
chciwy
chciwe
chciwa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. chciwi
chciwi
chciwe
chciwe
D. chciwych
chciwych
chciwych
chciwych
C. chciwym
chciwym
chciwym
chciwym
B. chciwych
chciwych
chciwych
chciwe
N. chciwymi
chciwymi
chciwymi
chciwymi
Ms. chciwych
chciwych
chciwych
chciwych
W. chciwi
chciwi
chciwe
chciwe

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. chciwszy
chciwszy
chciwszy
chciwsze
chciwsza
D. chciwszego
chciwszego
chciwszego
chciwszego
chciwszej
C. chciwszemu
chciwszemu
chciwszemu
chciwszemu
chciwszej
B. chciwszego
chciwszego
chciwszy
chciwsze
chciwszą
N. chciwszym
chciwszym
chciwszym
chciwszym
chciwszą
Ms. chciwszym
chciwszym
chciwszym
chciwszym
chciwszej
W. chciwszy
chciwszy
chciwszy
chciwsze
chciwsza
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. chciwsi
chciwsi
chciwsze
chciwsze
D. chciwszych
chciwszych
chciwszych
chciwszych
C. chciwszym
chciwszym
chciwszym
chciwszym
B. chciwszych
chciwszych
chciwszych
chciwsze
N. chciwszymi
chciwszymi
chciwszymi
chciwszymi
Ms. chciwszych
chciwszych
chciwszych
chciwszych
W. chciwsi
chciwsi
chciwsze
chciwsze

Pochodzenie

Zob. chcieć

1.a pieniędzy

Definicja

pejorat. 
taki, który chce mieć jak najwięcej pieniędzy i innych dóbr materialnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

  • chciwy człowiek

Cytaty

Miasto jest przygniecione monstrualną czapą biurokratyczną, w której roją się urzędnicy niekompetentni i leniwi, skorumpowani i chciwi.

źródło: NKJP: Jan Z. Słojewski: Perswazje i wycinki. Polityka, 2000-10-21

Plan w tej postaci wywołał falę krytyki, głównie dlatego, że opinia publiczna odczytała go jako „ratowanie Wall Street”, czyli chciwych i nieodpowiedzialnych bankierów, zamiast pomocy zwykłym ludziom, tracącym domy wskutek niemożności spłaty kredytów hipotecznych.

źródło: NKJP: Gazeta Ubezpieczeniowa, 2008-10-02

1.b łapska

Definicja

pejorat. 
właściwy osobie która chce zdobyć jak najwięcej pieniędzy i dóbr materialnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

  • chciwe łapska, ręce

Cytaty

Klienci otrzymują możliwość zakładania przedsiębiorstw przez internet w „rajach podatkowych”, a także prowadzenie kont bankowych w krajach przestrzegających tajemnicy bankowej. Wszystko po to, aby chronić swoje ciężko zarobione pieniądze przed chciwymi łapami fiskusa.

źródło: NKJP: Tomasz Teluk: E-biznes. Nowa gospodarka, 2002

Widziano jak tenże Harald, opuszczony przez Boga i nie okazujący skruchy, dary ofiarne i również skarby zgromadzone największą pobożnością wiernych przy grobie brata, chciwą ręką zagarnąwszy rozdzielił pomiędzy rycerzy.

źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007

2.a pochwał

Definicja

książk. 
taki, który czegoś bardzo silnie pragnie tego, co nazywa albo symbolizuje następujący rzeczownik

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  łasy

Połączenia

  • chciwy pochwał, sławy

Cytaty

Usilnie pracował nad sobą Domiński. Gdy go poznałem w jesieni 1932, był to niedokształcony żółtodziób, chciwy wiedzy i życia, pod pozorami skromności kryjący duże ambicje.

źródło: NKJP: Kultura, numer 7-8 , 1964

Gazety ekscytowały się, że od niepamiętnych czasów sala Sądu Wojskowego w gmachu komendy miasta na placu Saskim nie widziała tyle publiczności chciwej wrażeń.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Składnia

bez ograniczeń + chciwy +
CZEGO
szyk: neutralny

2.b spojrzenie

Definicja

książk. 
wyrażający silne pragnienie uzyskania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • chciwe spojrzenia

Cytaty

Obraz, nad którym pracuje pan Jerzy, nosi nazwę Chóry anielskich kotów. Jak go znam, wychyla się teraz z okienka strychu, pędzlami robi kadr i szuka właściwej perspektywy. Chciwym spojrzeniem łapie gibkie kształty dachowców.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Miasto szklanych słoni, 2010

W tamtą stronę skierowała Róża swój dumny i poważny krok. Tymczasem Weronika, zostawszy sama w izbie, szybkim i chciwym ruchem rozgarnęła tobołek córki.

źródło: NKJP:Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania, 2000

Z radością, chciwym uchem przyjmę każde słowo Waszej Eminencji!

źródło: NKJP: Zofia Kossak tytuł Błogosławiona wina, 1953

Data ostatniej modyfikacji: 15.06.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json