UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pożałować

Chronologizacja

XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. żałować

1. kolegi

Definicja

doznać uczucia litości i okazać współczucie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

pożałować bezdomnego, biedaka, błąkającego się psa, kolegi, przyjaciela

Cytaty

	Ochmistrzyni chciała w pierwszej chwili odpowiedzieć, że po świeżo ochrzczonym poganinie trudno było spodziewać się czegoś dobrego, ale pożałowała Jadwigi. źródło: NKJP: Stefan M. Kuczyński: Litwin i Andegawenka, 1977
	Pożałował nagle nieszczęśliwego kolegi. - Zenuś, jak chcesz, to weźmiemy ciebie do naszego wojska! - krzyknął wielkodusznie. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959
	Gdy zapytałem o powód nagłego smutku, oświadczył: - Biedny ze mnie chłopiec, żyjący tylko tym, co mu spadnie z niebios, jak manna niebieskiemu ptakowi. Nikt mnie nie pożałuje. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004
	Biedaku. Szkoda, że nie możemy ciebie zabrać - pożałował psa Wojtek. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożałuję	pożałujemy
2 os.	pożałujesz	pożałujecie
3 os.	pożałuje	pożałują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałem +(e)m pożałował	pożałowałam +(e)m pożałowała	pożałowałom +(e)m pożałowało	pożałowaliśmy +(e)śmy pożałowali	pożałowałyśmy +(e)śmy pożałowały
2 os.	pożałowałeś +(e)ś pożałował	pożałowałaś +(e)ś pożałowała	pożałowałoś +(e)ś pożałowało	pożałowaliście +(e)ście pożałowali	pożałowałyście +(e)ście pożałowały
3 os.	pożałował	pożałowała	pożałowało	pożałowali	pożałowały

bezosobnik: pożałowano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożałujmy
2 os.	pożałuj	pożałujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałbym bym pożałował	pożałowałabym bym pożałowała	pożałowałobym bym pożałowało	pożałowalibyśmy byśmy pożałowali	pożałowałybyśmy byśmy pożałowały
2 os.	pożałowałbyś byś pożałował	pożałowałabyś byś pożałowała	pożałowałobyś byś pożałowało	pożałowalibyście byście pożałowali	pożałowałybyście byście pożałowały
3 os.	pożałowałby by pożałował	pożałowałaby by pożałowała	pożałowałoby by pożałowało	pożałowaliby by pożałowali	pożałowałyby by pożałowały

bezosobnik: pożałowano by

bezokolicznik: pożałować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożałowawszy

gerundium: pożałowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożałowanie	pożałowania
D.	pożałowania	pożałowań
C.	pożałowaniu	pożałowaniom
B.	pożałowanie	pożałowania
N.	pożałowaniem	pożałowaniami
Ms.	pożałowaniu	pożałowaniach
W.	pożałowanie	pożałowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożałowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pożałowany	pożałowany	pożałowany	pożałowane	pożałowana
D.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanej
C.	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanej
B.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowany	pożałowane	pożałowaną
N.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowaną
Ms.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pożałowani	pożałowani	pożałowane	pożałowane
D.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych
C.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym
B.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowane
N.	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi
Ms.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych

odpowiednik aspektowy: żałować

Składnia

pożałować

KOGO/CZEGO

2. pieniędzy

Definicja

niechętnie dać, poświęcić lub przeznaczyć na coś albo w ogóle nie zrobić tego

Noty o użyciu

Zwykle z przeczeniem.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Połączenia

pożałować potrzebującemu, żebrakowi
pożałować chleba, jedzenia, pieniędzy; czasu, pochwał, pomocy, starań, trudu, wysiłków
pożałować na jedzenie, na przyjemności, na stroje

Cytaty

	Szwedzi nie pożałowali na królewski galeon [...] pieniędzy. źródło: NKJP: Agnieszka Krzemińska: Piekielna siarka, Polityka, 2002-06-22
	W nozdrza uderzył mnie zapach perfum. Uderzył całkiem dosłownie: nie pożałowała ich sobie. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005
	Członkowie delegacji polskiej nie pożałowali wysiłków i starań przy sporządzaniu tego dokumentu. źródło: NKJP: Michowicz Waldemar: Historia dyplomacji polskiej. 1995
	Pożałowałeś mi miski gorącej zupy, gdy bardzo jej potrzebowałem. źródło: NKJP: Aleksandra Stępień: Mesjasz, Esensja, 2007, nr 7
	Nie dziwota więc, że skoro pożałował bakszyszu, Gospodarz słabo przyłożył się do spełniania jego poleceń. źródło: NKJP: Polityka i obyczaje, Polityka, 2006-02-18

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożałuję	pożałujemy
2 os.	pożałujesz	pożałujecie
3 os.	pożałuje	pożałują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałem +(e)m pożałował	pożałowałam +(e)m pożałowała	pożałowałom +(e)m pożałowało	pożałowaliśmy +(e)śmy pożałowali	pożałowałyśmy +(e)śmy pożałowały
2 os.	pożałowałeś +(e)ś pożałował	pożałowałaś +(e)ś pożałowała	pożałowałoś +(e)ś pożałowało	pożałowaliście +(e)ście pożałowali	pożałowałyście +(e)ście pożałowały
3 os.	pożałował	pożałowała	pożałowało	pożałowali	pożałowały

bezosobnik: pożałowano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożałujmy
2 os.	pożałuj	pożałujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałbym bym pożałował	pożałowałabym bym pożałowała	pożałowałobym bym pożałowało	pożałowalibyśmy byśmy pożałowali	pożałowałybyśmy byśmy pożałowały
2 os.	pożałowałbyś byś pożałował	pożałowałabyś byś pożałowała	pożałowałobyś byś pożałowało	pożałowalibyście byście pożałowali	pożałowałybyście byście pożałowały
3 os.	pożałowałby by pożałował	pożałowałaby by pożałowała	pożałowałoby by pożałowało	pożałowaliby by pożałowali	pożałowałyby by pożałowały

bezosobnik: pożałowano by

bezokolicznik: pożałować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożałowawszy

gerundium: pożałowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożałowanie	pożałowania
D.	pożałowania	pożałowań
C.	pożałowaniu	pożałowaniom
B.	pożałowanie	pożałowania
N.	pożałowaniem	pożałowaniami
Ms.	pożałowaniu	pożałowaniach
W.	pożałowanie	pożałowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożałowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pożałowany	pożałowany	pożałowany	pożałowane	pożałowana
D.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanej
C.	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanej
B.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowany	pożałowane	pożałowaną
N.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowaną
Ms.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pożałowani	pożałowani	pożałowane	pożałowane
D.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych
C.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym
B.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowane
N.	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi
Ms.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych

odpowiednik aspektowy: żałować

Składnia

pożałować

(KOMU) + (CZEGO) + (na CO)

3. decyzji

Definicja

odczuć żal lub wyrzuty sumienia, że postąpiło się lub nie postąpiło w określony sposób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

pożałować błędu, decyzji, grzechu, jakiegoś kroku, postępku, swoich słów, swojej oschłości, swojej porywczości

Cytaty

	Ledwo wypowiedziałem te słowa, już ich pożałowałem. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1965
	Za nic na świecie nie chciała dopuścić do tego, aby Górewicz pożałował swoich zwierzeń. źródło: NKJP: Maria Jarochowska: Najgorsza chwila życia, 1959
	- Gdybyś tylko zechciał, jaśnie panie, mógłbym ci coś niecoś o tej świątyni powiedzieć... Daj parę kopiejek, a nie pożałujesz. źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006
	Patrzył, jak odchodzi, pożałował nagle, że nie porozmawiali dłużej. źródło: NKJP: Max Cegielski: Apokalipso, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożałuję	pożałujemy
2 os.	pożałujesz	pożałujecie
3 os.	pożałuje	pożałują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałem +(e)m pożałował	pożałowałam +(e)m pożałowała	pożałowałom +(e)m pożałowało	pożałowaliśmy +(e)śmy pożałowali	pożałowałyśmy +(e)śmy pożałowały
2 os.	pożałowałeś +(e)ś pożałował	pożałowałaś +(e)ś pożałowała	pożałowałoś +(e)ś pożałowało	pożałowaliście +(e)ście pożałowali	pożałowałyście +(e)ście pożałowały
3 os.	pożałował	pożałowała	pożałowało	pożałowali	pożałowały

bezosobnik: pożałowano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożałujmy
2 os.	pożałuj	pożałujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożałowałbym bym pożałował	pożałowałabym bym pożałowała	pożałowałobym bym pożałowało	pożałowalibyśmy byśmy pożałowali	pożałowałybyśmy byśmy pożałowały
2 os.	pożałowałbyś byś pożałował	pożałowałabyś byś pożałowała	pożałowałobyś byś pożałowało	pożałowalibyście byście pożałowali	pożałowałybyście byście pożałowały
3 os.	pożałowałby by pożałował	pożałowałaby by pożałowała	pożałowałoby by pożałowało	pożałowaliby by pożałowali	pożałowałyby by pożałowały

bezosobnik: pożałowano by

bezokolicznik: pożałować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożałowawszy

gerundium: pożałowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożałowanie	pożałowania
D.	pożałowania	pożałowań
C.	pożałowaniu	pożałowaniom
B.	pożałowanie	pożałowania
N.	pożałowaniem	pożałowaniami
Ms.	pożałowaniu	pożałowaniach
W.	pożałowanie	pożałowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożałowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pożałowany	pożałowany	pożałowany	pożałowane	pożałowana
D.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanego	pożałowanej
C.	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanemu	pożałowanej
B.	pożałowanego	pożałowanego	pożałowany	pożałowane	pożałowaną
N.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowaną
Ms.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pożałowani	pożałowani	pożałowane	pożałowane
D.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych
C.	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym	pożałowanym
B.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowane
N.	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi	pożałowanymi
Ms.	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych	pożałowanych

odpowiednik aspektowy: żałować

Składnia

	+	pożałować	+	CZEGO
	+	pożałować	+	że ZDANIE

4. groźba

Definicja

pot.

słowo używane jako ostrzeżenie lub groźba w stosunku do osoby, która zdaniem nadawcy postąpiła niewłaściwie i poniesie za to konsekwencje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

Ale jeszcze mi za to zapłaci. Srogo tego pożałuje, przysięgam!

źródło: NKJP: Głęboki Grób – część 2, Esensja, 2006, nr 10

Zaciśniętą pięścią pogroził chrześcijanom. - Inaczej zaśpiewacie! - rzucił. - Pożałujecie...

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Tylko nie próbuj mnie okpić, bo pożałujesz.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
2 os.	pożałujesz			pożałujecie
3 os.	pożałuje			pożałują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo

bezokolicznik: pożałować

Inne uwagi

Tylko w czasie przyszłym

Składnia

pożałować

(CZEGO)

Frazeologizmy

godny ubolewania
pożałowania godny

Data ostatniej modyfikacji: 25.08.2018