UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zdumienie

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Zob. zdumieć

Definicja

stan psychiczny osoby, która widzi, że ktoś lub coś jest inne, niż się spodziewała albo że wydarzyło się coś, czego się nie spodziewała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zdumiałość, zdziwienie

Połączenia

  • bezbrzeżne, bezgraniczne, nadmierne, najgłębsze, największe, najwyższe, niebotyczne, niemałe, nieopisane, niepomierne, niezmierne, ogromne, prawdziwe, spore, wielkie; bolesne, przykre; radosne, wesołe; głębokie; niekłamane, szczere; udane; lekkie; niejakie, pewne; nieustanne; ogólne, powszechne zdumienie
  • chwila; gest, jęk, okrzyk, szmer; słowo, wyraz; uczucie; rodzaj zdumienia
  • pełen zdumienia
  • zdumienie ogarnęło kogoś; zabrzmiało; malowało się; odmalowało się, odbiło się, pojawiło się na czyjejś twarzy
  • nie kryć zdumienia
  • budzić, wzbudzić/wzbudzać, wywołać/wywoływać; opanować; udać/udawać; ukryć/ukrywać; wyrazić; widzieć, zauważyć zdumienie
  • krzyknąć/krzyczeć; ochłonąć; oniemieć, zaniemówić; rozdziawić gębę/usta; przetrzeć/przecierać, otworzyć/otwierać oczy, nie móc wyjść ze zdumienia
  • wprawić/wprawiać kogoś w zdumienie, popaść/popadać w zdumienie
  • krzyknąć/krzyczeć, powiedzieć, powtórzyć/powtarzać, pytać, spytać, szepnąć, wykrzyknąć coś, zapytać; myśleć, pomyśleć; patrzeć, spojrzeć; spostrzec, stwierdzić, zauważyć ze zdumieniem
  • unieść brwi; zastygnąć w zdumieniu

Cytaty

Tłumny orszak polskiego poselstwa wędrował do Rzymu przez kilka krajów, wzbudzając wszędzie podziw i zdumienie, bo takie bogactwo nieczęsto było manifestowane nawet przez kraje znacznie zamożniejsze.

źródło: NKJP: Marek Borucki, Polacy w Rzymie: od czasów Mieszka I do Jana Pawła II , 1995

- Ty umiesz powozić? - Natalia ze zdumieniem patrzyła na lejce w jego rękach.

źródło: NKJP: Ariadna Lewańska: Sonata dla Natalii, 1996

Kiedy wkroczyliśmy w progi jego nowego domu, Miłosz wydał okrzyk zdumienia na widok rozstawionych we wnętrzu pracowni licznych zwierciadeł o wymyślnych kształtach, a także instrumentów astrologicznych [...].

źródło: NKJP: Witold Jabłoński, Ogród miłości, 2006

Krajobraz był tak charakterystyczny oraz pełen dzikiego uroku, że Tomek krzyknął ze zdumienia.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

Wprawiła mnie w zdumienie wyraźna wewnętrzna przemiana, która zaszła w tym człowieku.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdumienie
zdumienia
D. zdumienia
zdumień
C. zdumieniu
zdumieniom
B. zdumienie
zdumienia
N. zdumieniem
zdumieniami
Ms. zdumieniu
zdumieniach
W. zdumienie
zdumienia

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 31.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json