Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *zvęčati 'brzmieć, dźwięczeć'
1. głos
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Połączenia
- głos, muzyka, pieśń, piosenka dźwięczy;
- coś dźwięczy w uszach
Cytaty
|
Prawił z wielką swadą, widać, człek przetarty życiowo i nawykły do wystąpień w licznym gronie, a tubalny głos jego dźwięczał wśród palm i krzewów kaktusowych jak żwawy potok górski. źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Wyspa Robinsona, 1954 |
|
|
Poczuła całą sobą, że chce zaśpiewać, nieważne było, czy spodoba się to ludziom zgromadzonym na polanie. Zamknęła oczy, wsłuchała się w szum liści kołyszących się na delikatnym wietrze i pieśń popłynęła z jej wnętrza, uniosła się ponad polami, dźwięczała delikatnie, niosąc ze sobą coś, czego do tej pory nie znała. źródło: NKJP: Agnieszka Kozak, Aneta Pietrzak: W poszukiwaniu siebie - bajki terapeutyczne dla dorosłych, 2009 |
|
|
Nie rozumiałem ani sensu wiersza, ani zawartej w nim metafory, ale poddawałem się rytmowi i muzyce rymów, a w uszach dźwięczał mi głos Poliny ogrzany wewnętrznym ciepłem, jak oddech jej ust... źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczę |
dźwięczymy |
|||
| 2 os. |
dźwięczysz |
dźwięczycie |
|||
| 3 os. |
dźwięczy |
dźwięczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałem +(e)m dźwięczał |
dźwięczałam +(e)m dźwięczała |
dźwięczałom +(e)m dźwięczało |
dźwięczeliśmy +(e)śmy dźwięczeli |
dźwięczałyśmy +(e)śmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałeś +(e)ś dźwięczał |
dźwięczałaś +(e)ś dźwięczała |
dźwięczałoś +(e)ś dźwięczało |
dźwięczeliście +(e)ście dźwięczeli |
dźwięczałyście +(e)ście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczał |
dźwięczała |
dźwięczało |
dźwięczeli |
dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę dźwięczał będę dźwięczeć |
będę dźwięczała będę dźwięczeć |
będę dźwięczało będę dźwięczeć |
będziemy dźwięczeli będziemy dźwięczeć |
będziemy dźwięczały będziemy dźwięczeć |
| 2 os. |
będziesz dźwięczał będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczała będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczało będziesz dźwięczeć |
będziecie dźwięczeli będziecie dźwięczeć |
będziecie dźwięczały będziecie dźwięczeć |
| 3 os. |
będzie dźwięczał będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczała będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczało będzie dźwięczeć |
będą dźwięczeli będą dźwięczeć |
będą dźwięczały będą dźwięczeć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczmy |
|
| 2 os. |
dźwięcz |
dźwięczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałbym bym dźwięczał |
dźwięczałabym bym dźwięczała |
dźwięczałobym bym dźwięczało |
dźwięczelibyśmy byśmy dźwięczeli |
dźwięczałybyśmy byśmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałbyś byś dźwięczał |
dźwięczałabyś byś dźwięczała |
dźwięczałobyś byś dźwięczało |
dźwięczelibyście byście dźwięczeli |
dźwięczałybyście byście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczałby by dźwięczał |
dźwięczałaby by dźwięczała |
dźwięczałoby by dźwięczało |
dźwięczeliby by dźwięczeli |
dźwięczałyby by dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano by
bezokolicznik: dźwięczeć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
dźwięcząc
gerundium: dźwięczenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| D. | dźwięczenia |
dźwięczeń |
| C. | dźwięczeniu |
dźwięczeniom |
| B. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| N. | dźwięczeniem |
dźwięczeniami |
| Ms. | dźwięczeniu |
dźwięczeniach |
| W. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: dźwięczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięcząca |
| D. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącej |
| C. | dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącej |
| B. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczącą |
| N. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącą |
| Ms. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczące |
| D. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
| C. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
| B. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczące |
| N. | dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
| Ms. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
odpowiednik aspektowy: zadźwięczeć
2. dzwonek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Połączenia
- dzwonek, sygnał dźwięczy; bransoletki dźwięczą
Cytaty
|
Prababka w czerni już sięga przezroczystą dłonią, na której dźwięczy bransoletka z kawałka żelaznego łańcucha [...]. źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008 |
|
|
Koralik, tocząc się po podłodze, dźwięczał jak gdyby najśliczniejszy i najdelikatniejszy dzwoneczek. źródło: NKJP: Maria Krüger: Karolcia, 1959 |
|
|
Samson [...] widział, jak w drzwiach, którymi udało im się odgrodzić od Buka i jego kamratów, pękła i najeżyła się drzazgami kolejna deska. Dźwięczało żelazo o mur i metal, było jasne, że rozwścieczeni raubritterzy usiłowali wyrąbać zawiasy. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczę |
dźwięczymy |
|||
| 2 os. |
dźwięczysz |
dźwięczycie |
|||
| 3 os. |
dźwięczy |
dźwięczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałem +(e)m dźwięczał |
dźwięczałam +(e)m dźwięczała |
dźwięczałom +(e)m dźwięczało |
dźwięczeliśmy +(e)śmy dźwięczeli |
dźwięczałyśmy +(e)śmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałeś +(e)ś dźwięczał |
dźwięczałaś +(e)ś dźwięczała |
dźwięczałoś +(e)ś dźwięczało |
dźwięczeliście +(e)ście dźwięczeli |
dźwięczałyście +(e)ście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczał |
dźwięczała |
dźwięczało |
dźwięczeli |
dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę dźwięczał będę dźwięczeć |
będę dźwięczała będę dźwięczeć |
będę dźwięczało będę dźwięczeć |
będziemy dźwięczeli będziemy dźwięczeć |
będziemy dźwięczały będziemy dźwięczeć |
| 2 os. |
będziesz dźwięczał będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczała będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczało będziesz dźwięczeć |
będziecie dźwięczeli będziecie dźwięczeć |
będziecie dźwięczały będziecie dźwięczeć |
| 3 os. |
będzie dźwięczał będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczała będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczało będzie dźwięczeć |
będą dźwięczeli będą dźwięczeć |
będą dźwięczały będą dźwięczeć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczmy |
|
| 2 os. |
dźwięcz |
dźwięczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałbym bym dźwięczał |
dźwięczałabym bym dźwięczała |
dźwięczałobym bym dźwięczało |
dźwięczelibyśmy byśmy dźwięczeli |
dźwięczałybyśmy byśmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałbyś byś dźwięczał |
dźwięczałabyś byś dźwięczała |
dźwięczałobyś byś dźwięczało |
dźwięczelibyście byście dźwięczeli |
dźwięczałybyście byście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczałby by dźwięczał |
dźwięczałaby by dźwięczała |
dźwięczałoby by dźwięczało |
dźwięczeliby by dźwięczeli |
dźwięczałyby by dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano by
bezokolicznik: dźwięczeć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
dźwięcząc
gerundium: dźwięczenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| D. | dźwięczenia |
dźwięczeń |
| C. | dźwięczeniu |
dźwięczeniom |
| B. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| N. | dźwięczeniem |
dźwięczeniami |
| Ms. | dźwięczeniu |
dźwięczeniach |
| W. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: dźwięczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięcząca |
| D. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącej |
| C. | dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącej |
| B. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczącą |
| N. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącą |
| Ms. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczące |
| D. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
| C. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
| B. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczące |
| N. | dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
| Ms. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
odpowiedniki aspektowe: zadźwięczeć , dźwięknąć
3. o fałszu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pobrzmiewać |
Połączenia
- coś dźwięczy fałszem, ironią, szyderstwem; chwałą, radością
Cytaty
|
- Nie poznaję pana, oberleutnant. - Rhode mówił cicho, w jego głosie dźwięczała jednak groźba. - Będzie pan miał swój wesoły wieczór. źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967 |
|
|
Demokracja nie znaczy, że każdego można aresztować, skazać za nie popełnione zbrodnie, wepchnąć na lata do obozu czy rozstrzelać - głos Istvana dźwięczał pasją. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1994 |
|
|
Już samo słowo „ostatnia” dźwięczy fatalizmem, schyłkiem. źródło: NKJP: Filip Łobodziński: Smutek tropiku, Polityka, 2000-01-22 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczę |
dźwięczymy |
|||
| 2 os. |
dźwięczysz |
dźwięczycie |
|||
| 3 os. |
dźwięczy |
dźwięczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałem +(e)m dźwięczał |
dźwięczałam +(e)m dźwięczała |
dźwięczałom +(e)m dźwięczało |
dźwięczeliśmy +(e)śmy dźwięczeli |
dźwięczałyśmy +(e)śmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałeś +(e)ś dźwięczał |
dźwięczałaś +(e)ś dźwięczała |
dźwięczałoś +(e)ś dźwięczało |
dźwięczeliście +(e)ście dźwięczeli |
dźwięczałyście +(e)ście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczał |
dźwięczała |
dźwięczało |
dźwięczeli |
dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę dźwięczał będę dźwięczeć |
będę dźwięczała będę dźwięczeć |
będę dźwięczało będę dźwięczeć |
będziemy dźwięczeli będziemy dźwięczeć |
będziemy dźwięczały będziemy dźwięczeć |
| 2 os. |
będziesz dźwięczał będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczała będziesz dźwięczeć |
będziesz dźwięczało będziesz dźwięczeć |
będziecie dźwięczeli będziecie dźwięczeć |
będziecie dźwięczały będziecie dźwięczeć |
| 3 os. |
będzie dźwięczał będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczała będzie dźwięczeć |
będzie dźwięczało będzie dźwięczeć |
będą dźwięczeli będą dźwięczeć |
będą dźwięczały będą dźwięczeć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
dźwięczmy |
|
| 2 os. |
dźwięcz |
dźwięczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
dźwięczałbym bym dźwięczał |
dźwięczałabym bym dźwięczała |
dźwięczałobym bym dźwięczało |
dźwięczelibyśmy byśmy dźwięczeli |
dźwięczałybyśmy byśmy dźwięczały |
| 2 os. |
dźwięczałbyś byś dźwięczał |
dźwięczałabyś byś dźwięczała |
dźwięczałobyś byś dźwięczało |
dźwięczelibyście byście dźwięczeli |
dźwięczałybyście byście dźwięczały |
| 3 os. |
dźwięczałby by dźwięczał |
dźwięczałaby by dźwięczała |
dźwięczałoby by dźwięczało |
dźwięczeliby by dźwięczeli |
dźwięczałyby by dźwięczały |
bezosobnik: dźwięczano by
bezokolicznik: dźwięczeć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
dźwięcząc
gerundium: dźwięczenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| D. | dźwięczenia |
dźwięczeń |
| C. | dźwięczeniu |
dźwięczeniom |
| B. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
| N. | dźwięczeniem |
dźwięczeniami |
| Ms. | dźwięczeniu |
dźwięczeniach |
| W. | dźwięczenie |
dźwięczenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: dźwięczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięcząca |
| D. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczącej |
| C. | dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącemu |
dźwięczącej |
| B. | dźwięczącego |
dźwięczącego |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczącą |
| N. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącą |
| Ms. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | dźwięczący |
dźwięczący |
dźwięczące |
dźwięczące |
| D. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
| C. | dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
dźwięczącym |
| B. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczące |
| N. | dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
dźwięczącymi |
| Ms. | dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
dźwięczących |
odpowiednik aspektowy: zadźwięczeć
Składnia
|
+ | dźwięczeć | + |
(CZYM)
|