UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wachlarz

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Od: wachlować (z niem. fächeln); por. także dawne wachel 'narzędzie z piór do rozdmuchiwania ognia', niem. (wczesne) fechel 'wachlarz'

1. w ręku

Definicja

rzecz zrobiona z materiału rozpiętego na promieniście rozchodzących się prętach, po rozłożeniu przybierająca kształt półkolisty, trzymana w ręku i służąca do chłodzenia się przez poruszanie powodujące ruch powietrza

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

  • chiński, japoński; drewniany, jedwabny, papierowy; czarny, ...; malowany; olbrzymi, wielki, wspaniały wachlarz;
  • wachlarz z pawich, strusich piór
  • wachlarz w dłoni
  • pióra wachlarza; kolekcja wachlarzy
  • dama, niewolnica, niewolnik z wachlarzem
  • rozłożyć, złożyć/składać wachlarz
  • chłodzić się, machać, poruszać wachlarzem

Cytaty

Matka osłaniała się parasolką, machała wachlarzem i z trudem szła pod górę, potykając się na wysokich obcasach o kocie łby.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa

W studiu gorąco jest jak w piekle. [...] Ludzie na widowni porobili sobie wachlarze z gazet, ale i tak wszystkie twarze błyszczą od potu.

źródło: NKJP: Jak zostać milionerem?, Dziennik Polski, 1999-09-24

Fatime w milczeniu wachluje się wachlarzem z rafii, który plami spocone palce na fioletowo.

źródło: NKJP: Olga Stanisławska: Wędrówki przez fikcję zwaną czadem, Gazeta Wyborcza,1997-01-03

Mała dziewczynka siedziała przy chorej i wachlarzem z pawich piór odganiała muchy.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wachlarz
wachlarze
D. wachlarza
wachlarzy
C. wachlarzowi
wachlarzom
B. wachlarz
wachlarze
N. wachlarzem
wachlarzami
Ms. wachlarzu
wachlarzach
W. wachlarzu
wachlarze

2. kształt

Definicja

kształt czegoś rozchodzącego się promieniście z jednego miejsca i tworzącego półkole lub ułożonego półkoliście

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kształt

Połączenia

  • fantazyjny, półkolisty, promienisty, równy wachlarz
  • kształt wachlarza
  • ułożyć/układać coś w wachlarz

Cytaty

W charakterze dekoracji - trzy mosiężne puchary ustawione na stolikach wzdłuż środkowej osi sali, każdy nakryty pomarańczową szmatką i z góry zwieńczony wachlarzem z serwetki zatkniętym w koniakówce.

źródło: NKJP: Piotr Bikont: Jadłem w, Gazeta Wyborcza, 1993-04-16

Wytrząsnął fotografie, rozsypał wachlarzem na stole.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Próbowałem ułożyć karty w wachlarz. Nie mogłem się skupić, nie byłem w stanie policzyć figur, ręce odmówiły posłuszeństwa.

źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

Z granitowych jasnych chodników (krawężniki z ciemnego bazaltu) i bruków układanych w wachlarze przetrwały tylko te wewnątrz muru.

źródło: NKJP: Kamila Sypniewska: Upadek muru legnickiego, Gazeta Wyborcza, 1996-06-25

Wszyscy biegli w kierunku wachlarza łuny, który ogarnął już pół nieba i łopotał sczerniałą żółcią.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wachlarz
wachlarze
D. wachlarza
wachlarzy
C. wachlarzowi
wachlarzom
B. wachlarz
wachlarze
N. wachlarzem
wachlarzami
Ms. wachlarzu
wachlarzach
W. wachlarzu
wachlarze

3. zakres

Definicja

wielość i różnorodność

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  gama, skala, zakres

Połączenia

  • bogaty, cały, duży, imponujący, zbyt mały, możliwy, najszerszy, największy, ogromny, pełen, pełny, pewien, rozległy, spory, szeroki, szerszy, wielki wachlarz
  • wachlarz atrakcji, ofert, propozycji, produktów, usług; badań, dyscyplin (naukowych, sportowych), działań, instrumentów (finansowych, kontrolnych, ...), kar, środków, umiejętności, uprawnień; opinii, poglądów, postaw, przekonań, środowisk; problemów, rozwiązań, tematów, spraw, zagadnień, zainteresowań, zajęć; zawodów
  • proponować szeroki, bogaty wachlarz
  • poszerzyć/poszerzać, rozszerzyć/rozszerzać, zwiększyć wachlarz

Cytaty

Na rynku polskim zacznie się pojawiać coraz więcej banków zagranicznych proponujących szeroki wachlarz świadczonych na wysokim poziomie usług.

źródło: NKJP: Katarzyna Lange-Sadzińska, Małgorzata Ziemecka: Przewodnik po EDI, 2000

W ostatnich latach, ze względu na cenę oraz jakość wykonywania zamówień, polscy wydawcy zlecali i preferowali produkcję poligraficzną poza granicami kraju. Dotyczy to szerokiego wachlarza wydawnictw, począwszy od druku podręczników, książek, albumów, opakowań, a skończywszy na druku gazet i czasopism.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 16.02.1995,

Dobrze się dzieje, że strategia zakłada samodzielność i aktywność ubezpieczeń. Jako cel wskazuje się dążenie do indywidualizacji ubezpieczeń, rozszerzenia wachlarza usług ubezpieczeniowych ­od emerytalnych i zdrowotnych do wypadkowych i związanych z bezrobociem.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 23.06.1994

Ciekawość wszystkich zainteresowanych edukacją wyższą także zostanie zaspokojona, ponieważ szkoły wyższe z całego kraju zaprezentują bogaty wachlarz ofert.

źródło: NKJP: Anna Niedzielska: Wkrótce Targi Edukacyjne, Echo Dnia, 2007-03-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wachlarz
wachlarze
D. wachlarza
wachlarzy
C. wachlarzowi
wachlarzom
B. wachlarz
wachlarze
N. wachlarzem
wachlarzami
Ms. wachlarzu
wachlarzach
W. wachlarzu
wachlarze

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + wachlarz +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json