UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chmurka

Chronologizacja

2 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chmurka
chmurki
D. chmurki
chmurek
C. chmurce
chmurkom
B. chmurkę
chmurki
N. chmurką
chmurkami
Ms. chmurce
chmurkach
W. chmurko
chmurki

Pochodzenie

Zob. chmurka

1. mała chmura

Cytaty

1.a na niebie

Definicja

mała chmura - skupisko pary wodnej widoczne na niebie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chmura

Połączenia

  • biała, czarna lekka, mała, różowa, szara chmurka
  • chmurki na niebie
  • chmurki płyną

Cytaty

Na świętych obrazach dobrzy idą do nieba i siedzą na chmurce, ale tak naprawdę wzrok widza przyciągają okropieństwa w piekle.

źródło: NKJP: Adam Krzemiński: Kucharka dziejów, Polityka, 2007-02-24

Upał zelżał cokolwiek, przynajmniej tu przy łące zanosiło rzeźwiejszym powietrzem, bo dalej nad polami, a pod niebem, które wyschniętą ziemię ogarniało niebieskim ogromem bez jednej chmurki, spiekota zdawała się trwać nadal.

źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001

A kiedy ręce ciążą, plecy bolą, nogi odmawiają posłuszeństwa - wystarczy przysiąść na kamieniu, zadrzeć głowę, popatrzyć w niebo. Jakie piękne chmurki - pełne ulgi westchnienie wyrwie się samo.

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Pokochać chmurki, Polityka, 2004-05-08

Po niebieskoróżowym niebie leniwie sunęły trzy białe chmurki.

źródło: NKJP: Tomasz Kwaśniewski: Dziennik ciężarowca, 2007

1.b kurzu

Definicja

mała chmura - skupisko drobinek unoszących się w powietrzu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kłębek, obłoczek
hiperonimy:  chmura

Cytaty

Zamiast spryskiwać skórę i ubranie, pryśnij perfumami w powietrze i wejdź w pachnącą chmurkę.

źródło: NKJP: Więcej seksu!, Cosmopolitan, 10/2000

Kiedy samolot wleciał w żółtawą chmurkę, poczuli zapach jak ze szkolnego laboratorium. [...] Szybko uprzytomnili sobie, że wpadli w żrący obłok kwasu siarkowego.

źródło: NKJP: Michał Henzler: Widoki z nieba, Polityka, 2005-04-16

Z futryny posypało się trochę gruzu i chmurka tynku spłynęła wprost na marynarkę Eberharda.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Zlustrowałem zachodni horyzont. Nic. Sporo drobnych chmurek kurzu, żadnej dużej chmury. Wiatr i nic więcej.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

2. na czole

Definicja

ekspresywnie o chmurze - wyrazie emocji na twarzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

Wydało mi się, że dostrzegłem na jej twarzy przelotną chmurkę niezadowolenia.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

A jeszcze potrafią u nas niektórzy mówić z lekką chmurką na czole: „owszem, popełniono u nas pewne błędy”.

źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Archipelag GUŁag, tom 3, 1977

3. w komiksie

Definicja

pole o nieregularnym kształcie, na którym umieszcza się objaśnienie rysunku lub wypowiedź bohatera komiksu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dymek

Cytaty

Derrida odwołuje się do porównania z komiksem, gdzie chmurka z tekstem zaledwie uzupełnia obraz: bez niego nie znaczy właściwie nic, jej sens tworzy się dopiero w odniesieniu do pozostałych elementów grafiki.

źródło: NKJP: Tomasz Plata: Być i nie być, 2009

Już widziałem, furmanka w rowie połamana, a kowal w komiksowej chmurce mi mówił: „Synu, wspomnij moje słowa, nigdy nie wiadomo, gdzie cię to świństwo poniesie, zniesie, a może w szkodę?”.

źródło: NKJP: Michał Witkowski: Margot, 2009

W rysunkowe chmurki wpisuje się swoje ulubione zajęcia, umiejętności, ważne osoby w życiu, wykonywane kiedykolwiek zajęcia. Pracuje się nad tym kilkanaście dni.

źródło: NKJP: Ewa Winnicka: Holownik osobisty, Polityka, 2009-05-02

Frazeologizmy

pod chmurką I
pod chmurkę
pod chmurką II
pod chmurką I I
pod chmurkę
Data ostatniej modyfikacji: 06.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json