UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

surowość

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Z przyrostkiem -ość od surowy (zob.)

1. potraw

Definicja

książk.

cecha czegoś, co nie zostało ugotowane, usmażone, upieczone, ani uwędzone

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Cytaty

[...] żeberka z rusztu, wystawna potrawa, która według paryskich standardów winna być niemal surowa, okazała się nieporozumieniem, jako że żeberka przetrzymano na grillu za długo. Gdy ja sam, nie przywykły do krwistej surowości, prosiłem o befsztyk „midi” (czyli „na średnio” ), otrzymałem kotlet nawet nieco poza normą „na fest”.

źródło: NKJP: Piotr Bikont: Jadłem w..., Gazeta Wyborcza, 1992-12-04

Mam awersję na wszelką surowość potraw, jajek tym bardziej.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

2. drewna

Definicja

książk.

cecha czegoś, co wymaga dalszej przeróbki lub obróbki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Połączenia

surowość cegły, jedwabiu, drewna, skór

Cytaty

Prostotę i surowość drewnianego krzyża w kościele św. Anny przełamano pnącą gałązką obsypaną białymi kwiatami, w kościele św. Barbary - białą wstęgą.

źródło: NKJP: Chrystus z chleba i resztki po Ostatniej Wieczerzy, Dziennik Polski, 1998-04-11

Przeprowadziliśmy rewitalizację elewacji i stolarki okiennej, odrestaurowaliśmy charakterystyczne detale i podkreśliliśmy je spójną, ergonomiczną koncepcją. Subtelność szkła połączyliśmy z cegłą i metalem. Surowość cegły złagodziliśmy wspaniałym drewnem.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

3.a ojca

Definicja

książk.

cecha kogoś, kto jest bardzo wymagający wobec innych i bezwzględny w egzekwowaniu obowiązków lub posłuszeństwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	srogość
	antonimy:	łagodność

Połączenia

surowość ojca, sędziego, władz
surowość wobec dzieci, wobec innych, wobec siebie
sławny, słynny, znany z surowości
domagać się od kogoś surowości
przypisywać komuś; okazać surowość
dorównać komuś surowością
silić się na surowość

Cytaty

	Henryk V był uważany za dobrego gospodarza, choć źródła podkreślały jego nadmierną surowość w kontaktach z poddanymi. Nie liczył się ani z kościołem, ani ze szlachtą. źródło: NKJP: Internet
	Z natury łagodniejsze matki darzyły dzieci serdeczniejszym uczuciem, odnosiły się do nich z czułością, chroniły je niekiedy przed surowością ojców. źródło: NKJP: Współpracownik: Być kobietą w staropolskich czasach, Tygodnik Ciechanowski, 2006-04-06
	Opozycja skrytykowała nadmierną surowość władz wobec bezbronnych uczniów przy jednoczesnej uległości wobec protestujących górników. źródło: NKJP: Internet
	Jeżeli rodzice nadmiernie cię kontrolowali, okazywali surowość, zdarza się, że ty lub twój partner postępujecie podobnie w stosunku do waszych dzieci. źródło: NKJP: Barbara Jakubowska: Jak mądrze kochać dzieci, 2001
	Dość sztuczne wydaje mi się przypisywanie kobiecości samych cech subtelnych, takich jak wrażliwość, pocieszanie, łagodność czy współczucie, a mężczyznom - surowości, hardości, bezuczuciowości. źródło: NKJP: Jarosław Makowski: Kobiety uczą kościół, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

surowość

(wobec KOGO/CZEGO)

3.b spojrzenia

Definicja

cecha czegoś, co świadczy o byciu wymagającym wobec innych i bezwzględnym egzekwowaniu obowiązków lub posłuszeństwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	srogość
	antonimy:	łagodność

Połączenia

utajona surowość
surowość spojrzenia, twarzy

Cytaty

	[...] mam go w oczach, takim jak go pierwszy raz ujrzałem: maleńki człowieczek. Maleńki i zalękniony, mówiący cichuteńko, niepozorny, spokojny, łagodny, tyle tylko, że z jakimś okrucieństwem, z surowością utajoną na dnie spojrzenia. źródło: NKJP: Internet
	[...] twarz gospodyni zmieniła się ponownie, nabrała jakiejś surowości; z zaciśniętymi wargami odłożyła na półkę przyniesioną paczkę mentha-fix i zapaliła gaz pod największym garnkiem. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003
	Strobbel, który niedawno umarł, trafiony petardą w czasie ulicznych zamieszek – spoczął w trumnie w nieskazitelnej czerni i bieli, z ostentacją, z wyrazem surowości i pogardy na twarzy. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: W czerwieni, 1999
	Potencjalną lokatorkę Białego Domu, pierwszą tam w charakterze Drugiej Damy, i bohaterkę nieobyczajnego skandalu gra Joan Allen. Jest doskonała - elegancka, ale niedbała co do urody, ma w oczach i wyrazie ust surowość, zaciętość i zasadniczość, gdy z uporem broni nie tylko swych poglądów politycznych i społecznych, ale także prawa do prywatności i osobistej godności. źródło: NKJP: Ukryta prawda, Dziennik Polski, 2001-06-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

4. wyroku

Definicja

książk.

cecha czegoś, co nie uwzględnia żadnych okoliczności łagodzących ani ustępstw

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	srogość
	antonimy:	łagodność

Połączenia

bezmyślna, nadmierna, zbytnia surowość
surowość kary, kodeksu, normy prawnej, obyczajów, ocen, prawa, przepisów, represji, sankcji, wyroku
surowość i krytykanctwo; surowość i pobłażliwość
egzekwować, karać, napiętnować, potępić/tępić, ścigać, zwalczać coś; odnosić się do czegoś z (całą) surowością; reagować na coś z surowością

Cytaty

	[...] nie brak wśród przedstawicieli nauki prawa karnego takich osób, które przez całe lata głosiły jedną tezę [...], a mianowicie, że surowość kar nie ma żadnego znaczenia, liczy się nieuchronność. źródło: NKJP: Wymiar pełen dziur, Dziennik Polski, 2001-05-25
	[...] każde ujawnione niezgodne z prawem wykorzystanie lub przeznaczenie środków funduszu, a więc łamanie prawa, będzie z całą surowością z mocy prawa ścigane i karane. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 31.08.1995
	Jest jeszcze jedna rzecz, a mianowicie rozsądek, czyli stosowanie paragrafów bez przesady. Bez niepotrzebnej surowości, nawet w traktowaniu winnych, bo przesadna surowość nie przynosi pożytku. źródło: NKJP: S.Żagiel: Choć prokurator nie nagradza..., Tygodnik Ciechanowski, 2008-09-15
	Protesty budzi nadmierna surowość i arbitralność wyroków sądowych, brutalność policji, [...] korupcja urzędników. źródło: NKJP: Andrzej Talaga: Ajatollahom dziękujemy: 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

5. wnętrza

Definicja

książk.

cecha czegoś, co jest pozbawione elementów urozmaicających, upiększających

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

prostota

Połączenia

gotycka surowość
surowość formy architektonicznej, krajobrazu, pokoi, pomieszczenia, ścian, wnętrz, zamku
motyw surowości
urządzony z (całą) surowością

Cytaty

	Na gościach zakonu największe wrażenie musiał robić Pałac Wielkich Mistrzów. Bogactwo ornamentów i wielkie, podłużne witraże kontrastowały z surowością całego zamczyska. źródło: NKJP: Tomasz Ejtminowicz: Największa kupa cegieł w Europie, Gazeta Wyborcza, 1998-03-06
	Z surowością krajobrazu i natury współgrają surowość i wewnętrzna siła ludzi. źródło: NKJP: Internet
	Zrozumiała, że skomplikowana, czerwona wspaniałość tysięcy drobnych elementów, kunsztownie powiązanych specjalnymi węzłami, wspaniale koresponduje z surowością pomieszczenia wyłożonego prostą boazerią z czerwonego dębu i zawsze czystymi matami na podłodze. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007
	Nad portalem i głównym wejściem wznosiła się wieża kościelna, obronna, w późniejszych wiekach przykryta barokowym hełmem, który raził w zestawieniu z surowością i prostotą romańskiego kształtu kościoła. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987
	Małe pomieszczenie okazało się tylko przedsionkiem prowadzącym do prywatnych apartamentów. Przepych tych pomieszczeń mocno kontrastował z surowością pokoików na piętrze: rzeźbione sprzęty, grube gobeliny ogrzewające ściany, połyskująca zastawa. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Smoczy Pakt, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

6. życia

Definicja

książk.

cecha czegoś, co jest pozbawione wygód, udogodnień i przyjemności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

klasztorna surowość
surowość warunków bytowania, życia
surowość i ubóstwo

Cytaty

Wszystkie [...] gregoriańskie formacje zakonne zachowały do dziś ślady pierwotnej surowości życia, tak charakterystycznej dla eremitów XI w. Najbardziej to jest widoczne u kamedułów i kartuzów. Ich klasztory powstają zazwyczaj w miejscach oddalonych od ludzi, podobnie jak siedziby eremitów-pustelników.

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

Nostalgia za surowością [...] odnosiła się do desperackich prób przywołania czasów, kiedy rzekomo było dobrze. To fantazja – nostalgia klas średnich o tym, jak wygląda tzw. ciężkie życie, nostalgia za czymś, czego nikt z nich tak naprawdę nie przeżył.

źródło: NKJP: Agata Pyzik: Nic nie jest zbyt dobre dla zwykłych ludzi, Bęc Zmiana, 2009-09-26

[...] ciekawsze wydało się mu śledzenie operowania kolorem przez Orkana jako prozaika. Ponieważ ujawniał on inklinacje do czerni i bieli (nawet wschód słońca opisując w białej, a nie w złoto-różowej barwie) - można ten ascetyzm tłumaczyć surowością warunków bytowania.

źródło: NKJP: Ku podniesieniu skalistej ziemi, Dziennik Polski, 2002-10-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

7. klimatu

Definicja

książk.

o klimacie i zjawiskach atmosferycznych: cecha czegoś, co jest mroźne i przez to nieprzyjazne dla człowieka, zwierząt i ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Połączenia

surowość klimatu, zimy

Cytaty

[...] zjawiska lodowe występują podczas każdej zimy, bez względu na jej surowość.

źródło: NKJP: Adam Choiński: Jeziora kuli ziemskiej, 2000

Mając na uwadze może nie tyle surowość rodzimego klimatu, a coraz częściej zdarzające się bezśnieżne zimy, o zmiennej temperaturze [...], dobrze będzie, jeśli zabezpieczymy nasze rośliny, okrywając je gałązkami świerkowymi, suchymi liśćmi lub słomą.

źródło: NKJP: Wrzosowisko, Dziennik Polski, 2002-10-30

Tematem wiodącym wczorajszego spotkania [...] była ochrona i dokarmianie zwierzyny w okresie zimy. Zwierzyna osłabiona surowością charakterystyczną dla tej pory roku staje się łatwiejszym niż zazwyczaj łupem.

źródło: NKJP: Trudna ochrona, Dziennik Polski, 2002-12-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

8. brak doświadczenia

Definicja

pot.

cecha kogoś, kto nie ma doświadczenia w pracy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

Cytaty

Nie jest amatorką - to widać. Widać jednak również pewną surowość, która - jak się wydaje - minie z czasem, który przyniesie większą swobodę w operowaniu malarską materią.

źródło: NKJP: (AN): Światła i cienie, Dziennik Polski, 2001-11-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: , ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	surowość	surowości
D.	surowości	surowości

C.	surowości	surowościom
B.	surowość	surowości
N.	surowością	surowościami
Ms.	surowości	surowościach
W.	surowości	surowości

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 30.01.2026