UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

orzeczenie

Chronologizacja

1836, Bańk

Pochodzenie

Zob. rzec

1. werdykt

Definicja

oficjalne rozstrzygnięcie w określonej sprawie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd

Połączenia

  • kolejne, ostatnie; ostateczne, prawomocne orzeczenie; orzeczenie kwalifikacyjne, lekarskie, sądowe
  • orzeczenie (drugiej, pierwszej) instancji, komisji, organu, sądu, Trybunału Konstytucyjnego; NSA, WSA; lekarza; kary, niezgodności, rozwodu, separacji, winy
  • orzeczenie o inwalidztwie, o dysleksji, o niepełnosprawności, o niezdolności do pracy, o rozwodzie, o zwolnieniu
  • decyzje i orzeczenia, przepisy i orzeczenia, wyroki i orzeczenia, zarządzenia i orzeczenia
  • sentencja, treść; możliwość, realizacja, zasadność orzeczenia; charakter, kontrola, ostateczność orzeczeń
  • debata, dyskusja, głosowanie, prace nad orzeczeniem
  • zgodny z orzeczeniem
  • orzeczenie dotyczy czegoś, stwierdza, że..., uprawomocniło się, zapadło
  • akceptować, oddalić, podzielić, popierać, rozpatrzyć, uzasadnić, uznać (za zasadne), uzyskać, wydać orzeczenie; odrzucenie, przyjęcie, wykonanie orzeczenia
  • legitymować się orzeczeniem; potwierdzony, stwierdzony, zakończony orzeczeniem
  • wynikający z orzeczeń
  • czekać; powołać się na orzeczenie
  • głosować za orzeczeniem
  • na podstawie orzeczenia; w sprawie orzeczenia; w związku z orzeczeniem; zgodnie z orzeczeniem; z tytułu orzeczeń

Cytaty

Pozytywnie należy ocenić fakt, że następuje powolna stabilizacja tematyki wydawanych orzeczeń.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 22.08.1997

Podstawową przyczyną niezdolności pracownika do pracy jest jego choroba stwierdzona orzeczeniem lekarskim zwanym popularnie L-4.

źródło: NKJP: dr adw. Małgorzata Paszkowska, Praca i Zdrowie, 2007-10-09

[...] w przypadku 25,7 tys. osób wydano orzeczenia o potrzebie rehabilitacji leczniczej.

źródło: NKJP: ZUS sprawdził zwolnienia lekarskie, Praca i Zdrowie, 2008-03-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orzeczenie
 orzeczenia
D. orzeczenia
 orzeczeń
C. orzeczeniu
 orzeczeniom
B. orzeczenie
 orzeczenia
N. orzeczeniem
 orzeczeniami
Ms. orzeczeniu
 orzeczeniach
W. orzeczenie
 orzeczenia

Składnia

bez ograniczeń + orzeczenie +
o CZYM

2. w gramatyce

Definicja

główna część zdania wyrażona osobową formą czasownika, informująca co robi podmiot, jakiemu podlega procesowi lub w jakim się znajduje stanie

Noty o użyciu

Używane jako składnik wieloczłonowych terminów językoznawczych, np. orzeczenie imienne, orzeczenie modalne.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • orzeczenie proste, złożone; czasownikowe, imienne, modalne
  • grupa orzeczenia

Cytaty

Lepiej jest pisać pełnymi zdaniami, zawierającymi podmiot i orzeczenie.

źródło: NKJP: Sławomir Dąblewski: Dobre maniery w biznesie, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2007-10-30

W większości języków istnieją zdania, które można podzielić na podmiot, orzeczenie i dopełnienie, choć często typowe zdanie nie zawiera ich wszystkich, lub zawiera w formie złączonej, np. informacje o podmiocie mogą być zawarte w końcówce czasownika.

źródło: NKJP: RibotBOT: Język (mowa): Wikipedia.pl, 2009-05-22

[...] orzeczenie imienne to taki rodzaj orzeczenia złożonego, którego pierwszym członem (tzw. łącznikiem) jest któraś z form czasowników być, stać się, zostać; drugi, dopełniający człon zwie się orzecznikiem [...].

źródło: NKJP: Jan Miodek: Spokojnie, to nie epidemia!, Dziennik Zachodni, 2003-12-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orzeczenie
 orzeczenia
D. orzeczenia
 orzeczeń
C. orzeczeniu
 orzeczeniom
B. orzeczenie
 orzeczenia
N. orzeczeniem
 orzeczeniami
Ms. orzeczeniu
 orzeczeniach
W. orzeczenie
 orzeczenia
Data ostatniej modyfikacji: 16.10.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN