UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

węzeł

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

psł. *vǫzlъ

Od: psł. *vęzati z przyrostkiem *-lъ; wymiana samogłoski rdzennej *ę : *ǫ; zob. wiązać

1. krawata

Definicja

supeł powstały poprzez przeplecenie i zaciśnięcie końców czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

supeł

Połączenia

gruby; zaciśnięty węzeł
węzeł włosów; krawata
wiązanie węzła
zaciągnąć, zacisnąć, zawiązać; rozplątać/rozplątywać, rozsupłać, rozwiązywać węzeł

Cytaty

Potem zdjął marynarkę, poluzował węzeł krawata i odpiął guzik koszuli przy szyi.

źródło: NKJP: Andrzej Kwietniewski: Blondynka z miasta Łodzi , 2008

– Stanowczo mnie przeceniasz – związała końce chustki i zacisnęła węzeł.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	węzeł	węzły
D.	węzła	węzłów
C.	węzłowi	węzłom
B.	węzeł	węzły
N.	węzłem	węzłami
Ms.	węźle	węzłach
W.	węźle	węzły

2. kolejowy

Definicja

miejsce krzyżowania się szlaków komunikacyjnych lub telekomunikacyjnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość

Połączenia

główny; lokalny; dwupoziomowy; największy; ważny; zmodernizowany węzeł; węzeł autostradowy, drogowy; kolejowy; PKP; wodny; przesiadkowy, transportowy; bielański, jeleński, mikołowski; komunikacyjny; łączący coś
węzeł autostrady; dróg, szlaków; komunikacji drogowej, kolejowej, lotniczej; łączności
węzeł w Stanisławiu
odcinek; rejon; budowa; rozbudowa; modernizacja, przebudowa węzła
dojazd do węzła
węzeł powstanie

Cytaty

Tarnowskie Góry pod Katowicami są największym węzłem kolejowym w Polsce.

źródło: NKJP: Strajk na kolei, Gazeta Wyborcza, 1995-05-02

Nowe węzły komunikacyjne są planowane w Gdańsku w kilku miejscach.

źródło: NKJP: Kazimierz Netka: Nowe węzły komunikacyjne, Dziennik Bałtycki, 2008-09-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	węzeł	węzły
D.	węzła	węzłów
C.	węzłowi	węzłom
B.	węzeł	węzły
N.	węzłem	węzłami
Ms.	węźle	węzłach
W.	węźle	węzły

Składnia

	+	węzeł	+	JAKI
	+	węzeł	+	CZEGO

3. sanitarny

Definicja

zespół urządzeń przyłączonych do jednego zespołu przewodów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Połączenia

zmodernizowany węzeł; węzeł cieplny, ciepłowniczy
węzeł sieci telekomunikacyjnej
modernizacja węzła

Cytaty

Techniczne możliwości pozwalają nam w tej chwili na uruchomienie pojedynczych węzłów cieplnych. Nawet przy jednym zgłoszeniu można rozpocząć grzanie w poszczególnych blokach.

źródło: NKJP: (kg): Sezon grzewczy na zgłoszenie, Dziennik Łódzki, 2005-10-15

Po wyburzeniu ścianek działowych powstanie tu przestronna dyżurka. Po drugiej stronie będzie poczekalnia z węzłem sanitarnym przystosowanym dla osób niepełnosprawnych.

źródło: NKJP: (MAW): Policja w generalnym remoncie, Gazeta Krakowska, 2005-10-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	węzeł	węzły
D.	węzła	węzłów
C.	węzłowi	węzłom
B.	węzeł	węzły
N.	węzłem	węzłami
Ms.	węźle	węzłach
W.	węźle	węzły

Składnia

	+	węzeł	+	JAKI
	+	węzeł	+	CZEGO

4. sympatii

Definicja

relacja określonego rodzaju, która łączy ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie

Połączenia

węzeł małżeński
węzeł przyjaźni
związany węzłem

Cytaty

Żeby mogło dojść do ślubu należało zmienić prawo. Tak się nie stało i król abdykował, żeby połączyć się węzłem małżeńskim z amerykańską rozwódką.

źródło: NKJP: Adam Synowiec: Rotwailerzyca w końcu dopięła swego, Dziennik Zachodni, 2005-02-12

Czuło się węzły ścisłej przyjaźni między Figarem i widownią, widownią i Figarem. Czuło się, że wszystko, co Figaro mówi, jest jeszcze ciągle aktualne dla tutejszego tłumku.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	węzeł	węzły
D.	węzła	węzłów
C.	węzłowi	węzłom
B.	węzeł	węzły
N.	węzłem	węzłami
Ms.	węźle	węzłach
W.	węźle	węzły

Składnia

	+	węzeł	+	JAKI
	+	węzeł	+	CZEGO

5. w żeglarstwie

Definicja

żegl.

jednostka prędkości żeglowania, równa jednej mili morskiej na godzinę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miary przestrzeni

Połączenia

prędkość iluś węzłów

Cytaty

Lepszymi parametrami charakteryzuje się nowsza Alfa. Przy wadze 4,5 tysięcy ton i wymiarach 79,5 m x 9,3 m jest najszybszą łodzią podwodną na świecie. Potrafi pędzić z prędkością 45 węzłów, co równa się 97 kilometrom na godzinę.

źródło: NKJP: Piotr Sztajner: Złowroga głębia, CKM, nr 03/03, 2000

Cztery silniki pracowały pełną parą, dwie ogromne śruby pruły morską toń, rozpędzając transatlantyk do prędkości siedemnastu węzłów.

źródło: NKJP: Edward Augustyn: Dolny pokład (3), Głos Ojca Pio, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	węzeł	węzły
D.	węzła	węzłów
C.	węzłowi	węzłom
B.	węzeł	węzły
N.	węzłem	węzłami
Ms.	węźle	węzłach
W.	węźle	węzły

Frazeologizmy

węzeł chłonny
węzeł limfatyczny
węzeł gordyjski
węzeł żeglarski
węzeł marynarski

Data ostatniej modyfikacji: 27.06.2014