Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | zatoka |
zatoki |
|
| D. | zatoki |
zatok |
|
| C. | zatoce |
zatokom |
|
| B. | zatokę |
zatoki |
|
| N. | zatoką |
zatokami |
|
| Ms. | zatoce |
zatokach |
|
| W. | zatoko |
zatoki |
Pochodzenie
ogsł. *zatoka / *zatokъ 'teren zalany wodą, zatoka; zalew'
Rzeczowniki odczasownikowe od psł. przedrostkowego *za-tekti 'zalać'.
1. morska
Definicja
Noty o użyciu
Używane w nazwach własnych, np. Zatoka Gdańska, Zatoka Meksykańska.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
Połączenia
- głęboka; spokojna zatoka; morskie; wklęsłe; zarośnięte zatoki
- rejs po zatoce
- zatoki i jeziora; zatoki i półwyspy; zatoki i przesmyki; zatoki i przylądki; zatoki i wyspy; zatoki i zalewy morskie; porty, zatoki; przesmyki i zatoki; góry, wyspy i wysepki, skały, zatoki
- brzeg; dno; tafla; ujście; wylot; wody zatoki
- port w zatoce
- dopłynąć, wpłynąć do zatoki
- położony nad zatoką
- pływać po zatoce; pływać w zatoce
Cytaty
|
W południe, przed obiadem, robiło się miło, bo Kazimierz zabierał ją na spacery brzegiem zatoki albo w głąb lądu, w pobliże pałacu wznoszącego się nieopodal osady Birochre. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003 |
|
|
Sam szczyt to jednak nie tylko rozmowy, ale również przechadzki po lesie obu przywódców, wspólne obiady i wycieczki po zatoce. źródło: NKJP: Szczyt w Vancouver, Gazeta Wyborcza, 1993-04-05 |
|
|
Położony nad zatoką Akaba Dahab jest ulubionym miejscem amatorów nurkowania. źródło: NKJP: Zamach na turystów, Nowiny, 2006 |
|
|
Statek wypływa na wody zatoki. źródło: NKJP: Wyspa skazańców, Dziennik Polski, 2000-07-04 |
2. na głowie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zakole |
Połączenia
- płytkie zatoki
- zatoki nad czołem
Cytaty
|
Czasem cały proces zaczyna się od środka głowy, czasem najpierw tworzą się zatoki nad czołem, ale odległy efekt jest ten sam - coraz bardziej widoczna łysina. źródło: NKJP: Sławomir Zagórski: Łysina nie ma związku z wyższą inteligencją (IQ) tylko z dihydrotestosteronem (DHT), Gazeta Wyborcza, 12-03-1999 |
3. na ulicy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zatoczka |
Połączenia
- zatoka parkingowa; zatoki autobusowe, postojowe, przystankowe
- zatoka i pętla autobusowa; przystanki i zatoki
- budowa zatoki
- przystanek z zatoką
- wybudowanie zatok
- wyjechanie z zatoki na jezdnię; (autobus) ruszający z zatoki
- parkować w zatoce
Cytaty
|
Miasto dało powiatowi pieniądze na dwie zatoki autobusowe przy ul. Kościuszki. źródło: NKJP: Potrzebny skręt na prawo, Nowiny Raciborskie, 2008-06-03 |
|
|
Zbudowana zostanie jeszcze zatoka parkingowa przed sklepami. źródło: NKJP: Jacek Jaszczyk: Miejskie rewolucje, Tygodnik Tucholski, 2003 |
|
|
W poniedziałek ok. godz. 20.00 w Niedzieliskach (gm. Szczurowa) kierujący fiatem 125p wyprzedzając ruszający z zatoki autobus PKS, potrącił pieszego, który w wyniku wypadku poniósł śmierć. źródło: NKJP: Krótko, Dziennik Polski - Brzesko, 2001-03-14 |
4. nosowa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
Połączenia
- zmiażdżona zatoka; chore; nosowe zatoki; zatoki czołowe, klinowe, podniebienne, przynosowe, sitowe, szczękowe
- bóle, choroby, nieżyty zatok
- kłopoty, problemy z zatokami
- uszkodzenie zatoki
- leczyć; płukać; przeziębić; udrażniać zatoki
Cytaty
|
Może sobie przeziębić zatoki. źródło: NKJP: Marek Kochan: Ballada o dobrym dresiarzu, 2005 |
|
|
- To urządzenie służy do udrożnienia i odsysania wydzieliny z górnych dróg oddechowych niemowlaków - tłumaczy ordynator.- Można nim także płukać zatoki u dzieci starszych. źródło: NKJP: JUN: Dary od orkiestry, Gazeta Poznańska, 2003-11-22 |
|
|
Szczególna troska należy się bokserom i buldogom, u których w krótkich zatokach nosowych zimne powietrze nie nadąża się ogrzać i psy łatwo się przeziębiają. źródło: NKJP: Magdalena Rubaszewska: Psia grypa w Łodzi!, Express Ilustrowany, 2004-01-28 |
|
|
Kość klinowa (os sphenoidale) jest położona w środkowej części podstawy czaszki. Składa się z trzonu, skrzydeł większych, skrzydeł mniejszych i wyrostków skrzydłowatych. Trzon (corpus) zawiera zatoki klinowe (sinus sphenoidales) przedzielone przegrodą kostną. źródło: NKJP: Bartłomiej Sokołowski: Zarys anatomii człowieka cz. I i II, 2004 |
|
|
Może to świadczyć o toczącym się procesie zapalnym w lewej zatoce szczękowej i czołowej oraz w komórkach sitowych. źródło: NKJP: Bogumiła Nehrebecka: Nie mylić z migreną, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-12-15 |