Chronologizacja
W postaci: chrzebiet
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grzbiet |
grzbiety |
|
| D. | grzbietu |
grzbietów |
|
| C. | grzbietowi |
grzbietom |
|
| B. | grzbiet |
grzbiety |
|
| N. | grzbietem |
grzbietami |
|
| Ms. | grzbiecie |
grzbietach |
|
| W. | grzbiecie |
grzbiety |
Pochodzenie
psł. *chrьbьtъ / *chribьtъ 'grzbiet, krawędź czegoś'
1. zwierzęcia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
Połączenia
- koci, koński, ośli, smoczy; czarny, szary; chudy; najeżony; przetrącony grzbiet
- grzbiet konia, kota, muła, osła, psa, rumaka, słonia, wielbłąda, wierzchowca; zwierzęcia
- pręga na grzbiecie
- grzbiet i głowa; grzbiet i nogi; grzbiet i ogon
- wygiąć/wyginać, wyprężyć/prężyć grzbiet
- leżeć, siedzieć; dźwigać na grzbiecie
Cytaty
|
Kotek przepełniony jest energią. Kocica-olbrzymka, jego adopcyjna matka, a może bardziej ciotka, stacza z nim walki, myje mu grzbiet i pozwala przy sobie sypiać. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008 |
|
|
Władek nic nie mówił. Palił i patrzył na czarne grzbiety świń, na postacie w półmroku, na ognik papierosa, który krążył między nimi. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009 |
2. człowieka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | plecy |
Połączenia
- chudy; pochylony, zgarbiony, zgięty grzbiet
- grzbiet i kark, grzbiet i ramiona
- prostownik; mięśnie; ćwiczenia grzbietu
- plecak na grzbiecie
- grzbiet boli
- wygiąć; zginać; wyprostować/prostować; napiąć; rozciągać, wzmocnić/wzmacniać grzbiet
- przechodzą, przeszły ciarki na grzbiecie, po grzbiecie
Cytaty
|
Czułem, że grzbiet mam mokry i czoło mokre nie tyle z wysiłku, co z trwogi. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Obłęd, 1983 |
|
|
Pająkowska poszła jedną stroną zakola, Ada drugą. Ostre światło latarki rozjaśniało drogę, ale wydobywało z cienia tak dziwne kształty drzew i krzewów, że ciarki biegały po grzbiecie. źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Czarna wdowa atakuje, 2009 |
|
|
Od czasu do czasu prostowaliśmy zgarbione nad szpadlami grzbiety i patrzyliśmy z dołu na dookolne otoczenie [...]. źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006 |
3. książki
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu wydawnictwa
Połączenia
- skórzany grzbiet
- grzbiet książki, tomu
- grzbiet i okładka
- napis na grzbiecie
Cytaty
|
Jeśli wydawca zdecyduje się na grzbiecie książki umieścić napis „fantasy” - to będzie to książka z gatunku „fantasy”, jeśli wydawca napisze: „thriller” - to będzie to „thriller”, a jeśli nic nie napisze - to będzie nurt główny. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005 |
|
|
Wstałem i podszedłem do regału. Przebiegałem grzbiety książek z wydawnictwa. Moje tłumaczenia, redakcje. Nazbierało się tego właściwie setki. źródło: NKJP: Jan Grzegorczyk: Haszcze, 2009 |
|
|
Już w przedpokoju widać, z kim ma się do czynienia: półka z książkami, a wśród nich dyskretnie złoci się grzbietami kilka tomów pamiętników Saint-Simona [...]. źródło: NKJP: Wojciech Chmielewski: Brzytwa, 2008 |
4. góry
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu
Połączenia
- górski, skalny; główny, boczny; biały, zielony; lśniący; łagodny, płaski; długi; wąski; stromy grzbiet
- grzbiet góry, pagórka, stoku, wału, wzgórza
- grzbiet Gubałówki; Karkonoszy, Karpat
- grzbiet wznosi się
- iść grzbietem
- iść po grzbiecie
Cytaty
|
Nie potrafił on jednak dokładnie określić miejsca wypadku, wiedział tylko, że schodzili z Małołączniaka trawiastym grzbietem, potem stromym żlebem zakręcającym - jak się wyraził - od lewej ku prawej ręce. źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1999 |
|
|
Łagodne grzbiety pokrywała szachownica pól i łąk i tylko czasami gdzieś tam ostał się jakiś lasek, zagajnik albo krzaki. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009 |
5. fali
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni
Połączenia
- grzbiet dłoni, stopy; fali
Cytaty
|
Zmierzwione włosy uparcie zasłaniały przede mną oświetloną i zbliżającą się główną ulicę - próbowałem je odsunąć grzbietem dłoni, rozmazałem na skroni coś wilgotnego... źródło: NKJP: Józef Bau: Zmierzwione włosy uparcie zasłaniały przede mną oświetloną i zbliżającą się główną ulicę - próbowałem je odsunąć grzbietem dłoni, rozmazałem na skroni coś wilgotnego..., 2006 |
|
|
Peleus bez słowa odrzucił wiosła daleko na grzbiety fal. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1995 |