UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chylić się

Chronologizacja

XV w., Bańk

Pochodzenie

Zob. chylić

1. w ukłonie

Definicja

zmieniać położenie swojego ciała w ten sposób, że głowa i tułów przestają być ustawione pionowo, ale kierują się ku dołowi lub ku jakiemuś obiektowi znajdującemu się niżej albo z boku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pochylać się

Połączenia

głowa, tułów chyli się
chylić się w ukłonie

Cytaty

	Chyląc się ku dziurce, przeżywałem więc jeszcze męki [...], że plamię się, hańbię się, podlę się takim postępkiem... źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002
	Głowa chłopca chyliła się coraz niżej, aż w końcu zasnął twardo, obejmując ramionami ciepłą smoczą szyję. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem, 2005
	Chylili się nad miedzianozłotą trąbą, gmerali przy niej, pokwikując ze śmiechu. źródło: NKJP: Robert Urbański, Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009
	W palcach miętoszą więc sukienki, nad ladą chyląc się jak wierzby, by strój prześliczny był i cienki, a przy tym, żeby tani też był. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Miejsce dla kpiarza: satyry i humoreski, 1966

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	chylę się	chylimy się
2 os.	chylisz się	chylicie się
3 os.	chyli się	chylą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłem się +(e)m się chylił	chyliłam się +(e)m się chyliła	chyliłom się +(e)m się chyliło	chyliliśmy się +(e)śmy się chylili	chyliłyśmy się +(e)śmy się chyliły
2 os.	chyliłeś się +(e)ś się chylił	chyliłaś się +(e)ś się chyliła	chyliłoś się +(e)ś się chyliło	chyliliście się +(e)ście się chylili	chyliłyście się +(e)ście się chyliły
3 os.	chylił się	chyliła się	chyliło się	chylili się	chyliły się

bezosobnik: chylono się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się chylił będę się chylić	będę się chyliła będę się chylić	będę się chyliło będę się chylić	będziemy się chylili będziemy się chylić	będziemy się chyliły będziemy się chylić
2 os.	będziesz się chylił będziesz się chylić	będziesz się chyliła będziesz się chylić	będziesz się chyliło będziesz się chylić	będziecie się chylili będziecie się chylić	będziecie się chyliły będziecie się chylić
3 os.	będzie się chylił będzie się chylić	będzie się chyliła będzie się chylić	będzie się chyliło będzie się chylić	będą się chylili będą się chylić	będą się chyliły będą się chylić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		chylmy się
2 os.	chyl się	chylcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłbym się bym się chylił	chyliłabym się bym się chyliła	chyliłobym się bym się chyliło	chylilibyśmy się byśmy się chylili	chyliłybyśmy się byśmy się chyliły
2 os.	chyliłbyś się byś się chylił	chyliłabyś się byś się chyliła	chyliłobyś się byś się chyliło	chylilibyście się byście się chylili	chyliłybyście się byście się chyliły
3 os.	chyliłby się by się chylił	chyliłaby się by się chyliła	chyliłoby się by się chyliło	chyliliby się by się chylili	chyliłyby się by się chyliły

bezosobnik: chylono by się

bezokolicznik: chylić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: chyląc się

gerundium: chylenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chylenie się	chylenia się
D.	chylenia się	chyleń się
C.	chyleniu się	chyleniom się
B.	chylenie się	chylenia się
N.	chyleniem się	chyleniami się
Ms.	chyleniu się	chyleniach się
W.	chylenie się	chylenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: chylący się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chylący się	chylący się	chylący się	chylące się	chyląca się
D.	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącej się
C.	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącej się
B.	chylącego się	chylącego się	chylący się	chylące się	chylącą się
N.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącą się
Ms.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chylący się	chylący się	chylące się	chylące się
D.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się
C.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się
B.	chylących się	chylących się	chylących się	chylące się
N.	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się
Ms.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się

odpowiednik aspektowy: pochylić się

Składnia

Rz_osobowy

chylić się

2. pod ciężarem

Definicja

książk.

zmieniać położenie w ten sposób, że jeden z końców lub boków zaczyna się znajdować bliżej podłoża niż był wcześniej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pochylać się

Połączenia

drzewo chyli się; gałęzie chylą się
chylić się pod ciężarem, pod naporem czegoś

Cytaty

Już powinnam zbierać porzeczki, bo gałęzie krzewów chylą się pod ciężarem owoców do ziemi.

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Klęska urodzaju, Gazeta Krakowska, 2004-07-15

Cudnie było patrzeć na palmy chylące się od nadmiaru owoców, na winnice, obciążone gronami, na pola i sady.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Stoją pod jabłonką, których obciążone zielonymi jabłkami gałęzie chylą się ku ustawionym tam półmiskom, karafkom i kieliszkom.

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	chylę się	chylimy się
2 os.	chylisz się	chylicie się
3 os.	chyli się	chylą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłem się +(e)m się chylił	chyliłam się +(e)m się chyliła	chyliłom się +(e)m się chyliło	chyliliśmy się +(e)śmy się chylili	chyliłyśmy się +(e)śmy się chyliły
2 os.	chyliłeś się +(e)ś się chylił	chyliłaś się +(e)ś się chyliła	chyliłoś się +(e)ś się chyliło	chyliliście się +(e)ście się chylili	chyliłyście się +(e)ście się chyliły
3 os.	chylił się	chyliła się	chyliło się	chylili się	chyliły się

bezosobnik: chylono się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się chylił będę się chylić	będę się chyliła będę się chylić	będę się chyliło będę się chylić	będziemy się chylili będziemy się chylić	będziemy się chyliły będziemy się chylić
2 os.	będziesz się chylił będziesz się chylić	będziesz się chyliła będziesz się chylić	będziesz się chyliło będziesz się chylić	będziecie się chylili będziecie się chylić	będziecie się chyliły będziecie się chylić
3 os.	będzie się chylił będzie się chylić	będzie się chyliła będzie się chylić	będzie się chyliło będzie się chylić	będą się chylili będą się chylić	będą się chyliły będą się chylić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		chylmy się
2 os.	chyl się	chylcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłbym się bym się chylił	chyliłabym się bym się chyliła	chyliłobym się bym się chyliło	chylilibyśmy się byśmy się chylili	chyliłybyśmy się byśmy się chyliły
2 os.	chyliłbyś się byś się chylił	chyliłabyś się byś się chyliła	chyliłobyś się byś się chyliło	chylilibyście się byście się chylili	chyliłybyście się byście się chyliły
3 os.	chyliłby się by się chylił	chyliłaby się by się chyliła	chyliłoby się by się chyliło	chyliliby się by się chylili	chyliłyby się by się chyliły

bezosobnik: chylono by się

bezokolicznik: chylić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: chyląc się

gerundium: chylenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chylenie się	chylenia się
D.	chylenia się	chyleń się
C.	chyleniu się	chyleniom się
B.	chylenie się	chylenia się
N.	chyleniem się	chyleniami się
Ms.	chyleniu się	chyleniach się
W.	chylenie się	chylenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: chylący się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chylący się	chylący się	chylący się	chylące się	chyląca się
D.	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącej się
C.	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącej się
B.	chylącego się	chylącego się	chylący się	chylące się	chylącą się
N.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącą się
Ms.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chylący się	chylący się	chylące się	chylące się
D.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się
C.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się
B.	chylących się	chylących się	chylących się	chylące się
N.	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się
Ms.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się

odpowiednik aspektowy: pochylić się

Składnia

Rz_nieżywotny

chylić się

3. ku zachodowi

Definicja

książk.

zacząć znajdować się niżej niż poprzednio

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pochylać się

Połączenia

słońce chyli się
chylić się ku zachodowi
chylić się powoli

Cytaty

Pamiętał, że słońce chyliło się nad horyzontem, barwiąc niebo i część morza soczystą czerwienią.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

To chylące się Słońce podarowało nam ten przewspaniały widok: ogromna biała góra wznosząca się ponad błękitem oceanu, zaróżowiona promieniami zachodu.

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1997

Z włosów strużkami ściekała mu woda, a ramiona lśniły w promieniach chylącego się słońca.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	chylę się	chylimy się
2 os.	chylisz się	chylicie się
3 os.	chyli się	chylą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłem się +(e)m się chylił	chyliłam się +(e)m się chyliła	chyliłom się +(e)m się chyliło	chyliliśmy się +(e)śmy się chylili	chyliłyśmy się +(e)śmy się chyliły
2 os.	chyliłeś się +(e)ś się chylił	chyliłaś się +(e)ś się chyliła	chyliłoś się +(e)ś się chyliło	chyliliście się +(e)ście się chylili	chyliłyście się +(e)ście się chyliły
3 os.	chylił się	chyliła się	chyliło się	chylili się	chyliły się

bezosobnik: chylono się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się chylił będę się chylić	będę się chyliła będę się chylić	będę się chyliło będę się chylić	będziemy się chylili będziemy się chylić	będziemy się chyliły będziemy się chylić
2 os.	będziesz się chylił będziesz się chylić	będziesz się chyliła będziesz się chylić	będziesz się chyliło będziesz się chylić	będziecie się chylili będziecie się chylić	będziecie się chyliły będziecie się chylić
3 os.	będzie się chylił będzie się chylić	będzie się chyliła będzie się chylić	będzie się chyliło będzie się chylić	będą się chylili będą się chylić	będą się chyliły będą się chylić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		chylmy się
2 os.	chyl się	chylcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłbym się bym się chylił	chyliłabym się bym się chyliła	chyliłobym się bym się chyliło	chylilibyśmy się byśmy się chylili	chyliłybyśmy się byśmy się chyliły
2 os.	chyliłbyś się byś się chylił	chyliłabyś się byś się chyliła	chyliłobyś się byś się chyliło	chylilibyście się byście się chylili	chyliłybyście się byście się chyliły
3 os.	chyliłby się by się chylił	chyliłaby się by się chyliła	chyliłoby się by się chyliło	chyliliby się by się chylili	chyliłyby się by się chyliły

bezosobnik: chylono by się

bezokolicznik: chylić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: chyląc się

gerundium: chylenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chylenie się	chylenia się
D.	chylenia się	chyleń się
C.	chyleniu się	chyleniom się
B.	chylenie się	chylenia się
N.	chyleniem się	chyleniami się
Ms.	chyleniu się	chyleniach się
W.	chylenie się	chylenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: chylący się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chylący się	chylący się	chylący się	chylące się	chyląca się
D.	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącej się
C.	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącej się
B.	chylącego się	chylącego się	chylący się	chylące się	chylącą się
N.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącą się
Ms.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chylący się	chylący się	chylące się	chylące się
D.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się
C.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się
B.	chylących się	chylących się	chylących się	chylące się
N.	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się
Ms.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się

odpowiednik aspektowy: pochylić się

Składnia

Rz_nieżywotny

chylić się

4. ku upadkowi

Definicja

książk.

zacząć zbliżać się do końca

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

imperium chyli się
chylić się ku końcowi, ku ruinie, ku upadkowi
chylić się z każdym rokiem
chylić się powoli, stopniowo
zacząć chylić się

Cytaty

Dawna siła Asyrii chyliła się coraz szybciej ku upadkowi.

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu: szkice z krytyki biblijnej, 1994

Lato chyliło się ku końcowi.

źródło: NKJP: Ewa Ćwikła: Wędkarskie opowieści Stynki, 2008

Nie ma już kto strzec prawdziwej tradycji i wszystko chyli się ku ruinie.

źródło: NKJP: Łukasz Kamykowski: Dom między lipą a bilbordem, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	chylę się	chylimy się
2 os.	chylisz się	chylicie się
3 os.	chyli się	chylą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłem się +(e)m się chylił	chyliłam się +(e)m się chyliła	chyliłom się +(e)m się chyliło	chyliliśmy się +(e)śmy się chylili	chyliłyśmy się +(e)śmy się chyliły
2 os.	chyliłeś się +(e)ś się chylił	chyliłaś się +(e)ś się chyliła	chyliłoś się +(e)ś się chyliło	chyliliście się +(e)ście się chylili	chyliłyście się +(e)ście się chyliły
3 os.	chylił się	chyliła się	chyliło się	chylili się	chyliły się

bezosobnik: chylono się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się chylił będę się chylić	będę się chyliła będę się chylić	będę się chyliło będę się chylić	będziemy się chylili będziemy się chylić	będziemy się chyliły będziemy się chylić
2 os.	będziesz się chylił będziesz się chylić	będziesz się chyliła będziesz się chylić	będziesz się chyliło będziesz się chylić	będziecie się chylili będziecie się chylić	będziecie się chyliły będziecie się chylić
3 os.	będzie się chylił będzie się chylić	będzie się chyliła będzie się chylić	będzie się chyliło będzie się chylić	będą się chylili będą się chylić	będą się chyliły będą się chylić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		chylmy się
2 os.	chyl się	chylcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chyliłbym się bym się chylił	chyliłabym się bym się chyliła	chyliłobym się bym się chyliło	chylilibyśmy się byśmy się chylili	chyliłybyśmy się byśmy się chyliły
2 os.	chyliłbyś się byś się chylił	chyliłabyś się byś się chyliła	chyliłobyś się byś się chyliło	chylilibyście się byście się chylili	chyliłybyście się byście się chyliły
3 os.	chyliłby się by się chylił	chyliłaby się by się chyliła	chyliłoby się by się chyliło	chyliliby się by się chylili	chyliłyby się by się chyliły

bezosobnik: chylono by się

bezokolicznik: chylić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: chyląc się

gerundium: chylenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chylenie się	chylenia się
D.	chylenia się	chyleń się
C.	chyleniu się	chyleniom się
B.	chylenie się	chylenia się
N.	chyleniem się	chyleniami się
Ms.	chyleniu się	chyleniach się
W.	chylenie się	chylenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: chylący się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chylący się	chylący się	chylący się	chylące się	chyląca się
D.	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącego się	chylącej się
C.	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącemu się	chylącej się
B.	chylącego się	chylącego się	chylący się	chylące się	chylącą się
N.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącą się
Ms.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chylący się	chylący się	chylące się	chylące się
D.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się
C.	chylącym się	chylącym się	chylącym się	chylącym się
B.	chylących się	chylących się	chylących się	chylące się
N.	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się	chylącymi się
Ms.	chylących się	chylących się	chylących się	chylących się

Składnia

Rz_nieżywotny

chylić się

ku CZEMU

Data ostatniej modyfikacji: 07.05.2014