UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

posłuszny

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. słuchać

1.a wypełniający czyjąś wolę

Definicja

taki, który robi to, co mu każe ktoś inny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  nieposłuszny, niesforny
hiperonimy:  grzeczny

Połączenia

  • posłuszny człowiek, niewolnik, obywatel, sługa, sojusznik, urzędnik, wasal, wykonawca, żołnierz; syn, uczeń; pies; posłuszna córka; marionetka; maszyna; posłuszne dziecko; narzędzie; posłuszne palce, ręce
  • posłuszny Bogu, ojcu, prezydentowi, rodzicom; Kościołowi, władzy; czyjemuś głosowi, prawu, rozkazom, czyimś słowom, wezwaniu, czyjejś woli
  • posłuszny i karny, posłuszny i lojalny, posłuszny i uległy; łagodny i posłuszny, mądry i posłuszny, oddany i posłuszny, pokorny i posłuszny, wierny i posłuszny
  • bardzo, bezwzględnie, całkowicie, ślepo posłuszny

Cytaty

Był bardzo posłusznym dzieckiem. Miał dużą swobodę, ale zawsze nas słuchał. Ani nas nie oszukiwał, ani się nie awanturował, gdy mu czegoś zabranialiśmy.

źródło: NKJP: Pod ścianą, Wysokie Obcasy nr 1 dodatek do Gazety Wyborczej, 1999-04-03/1999-04-05

[...] niebawem niezbyt subordynowanego poetę zastąpił posłuszniejszy władzom młodzieżowy aktywista.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Wychowywana przez Miriam, odcięta od jakiegokolwiek kontaktu z innym otoczeniem, była jej absolutnie posłuszna i uległa.

źródło: NKJP: Łowcy dusz, Dziennik Polski, 2003-12-06

Nie wygrasz prawdziwej muzyki, jak nie będziesz ćwiczył. Palce nie będą ci posłuszne.

źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Siedmioróg, 1995

Podkreśla, że pies musi być całkowicie posłuszny, ale też samodzielnie i prawidłowo reagować w różnych sytuacjach [...].

źródło: NKJP: (Adk): Wiedzą jak dobrze ugryźć, Nowiny Raciborskie, 2006-10-24

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. posłuszny
posłuszny
posłuszny
posłuszne
posłuszna
D. posłusznego
posłusznego
posłusznego
posłusznego
posłusznej
C. posłusznemu
posłusznemu
posłusznemu
posłusznemu
posłusznej
B. posłusznego
posłusznego
posłuszny
posłuszne
posłuszną
N. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłuszną
Ms. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznej
W. posłuszny
posłuszny
posłuszny
posłuszne
posłuszna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. posłuszni
posłuszni
posłuszne
posłuszne
D. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłusznych
C. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
B. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłuszne
N. posłusznymi
posłusznymi
posłusznymi
posłusznymi
Ms. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłusznych
W. posłuszni
posłuszni
posłuszne
posłuszne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. posłuszniejszy
posłuszniejszy
posłuszniejszy
posłuszniejsze
posłuszniejsza
D. posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszej
C. posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszej
B. posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszy
posłuszniejsze
posłuszniejszą
N. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszą
Ms. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. posłuszniejsi
posłuszniejsi
posłuszniejsze
posłuszniejsze
D. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
C. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
B. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejsze
N. posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
Ms. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych

Inne uwagi

Zwykle stopniuje się opisowo

Składnia

bez ograniczeń + posłuszny +
KOMU/CZEMU
szyk: tylko postpozycja
bez ograniczeń + posłuszny + bez ograniczeń
szyk: neutralny

1.b świadczący o wypełnianiu czyjejś woli

Definicja

świadczący o tym, że ktoś robi to, co mu każe ktoś inny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sforny
antonimy:  niesforny

Połączenia

  • posłuszny szereg
  • posłuszne milczenie

Cytaty

Spojrzała w dół, na parkingu stały w posłusznym szeregu samochody lokatorów.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska, Piotr Pietucha: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2007

Jak długo jeszcze najuboższe grupy społeczne zmuszane będą do posłusznego milczenia [...]?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 01.02.2001

Iglione skinęła głową w posłusznym ukłonie.

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996

Dla komunistów stawało się jasne, że nie są już w stanie odbudować posłusznej jednomyślności, dzięki której mogli działać niczym Opatrzność [...].

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: W oparach jednomyślności, Gazeta Wyborcza, 1994-09-10/1994-09-11

Nie wypadało tych dwóch ludzkich stworzeń [...] trzymać w dłoniach i zrównywać ze ślepo posłusznymi łbami zwierząt.

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1968

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. posłuszny
posłuszny
posłuszny
posłuszne
posłuszna
D. posłusznego
posłusznego
posłusznego
posłusznego
posłusznej
C. posłusznemu
posłusznemu
posłusznemu
posłusznemu
posłusznej
B. posłusznego
posłusznego
posłuszny
posłuszne
posłuszną
N. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłuszną
Ms. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznej
W. posłuszny
posłuszny
posłuszny
posłuszne
posłuszna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. posłuszni
posłuszni
posłuszne
posłuszne
D. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłusznych
C. posłusznym
posłusznym
posłusznym
posłusznym
B. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłuszne
N. posłusznymi
posłusznymi
posłusznymi
posłusznymi
Ms. posłusznych
posłusznych
posłusznych
posłusznych
W. posłuszni
posłuszni
posłuszne
posłuszne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. posłuszniejszy
posłuszniejszy
posłuszniejszy
posłuszniejsze
posłuszniejsza
D. posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszej
C. posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszemu
posłuszniejszej
B. posłuszniejszego
posłuszniejszego
posłuszniejszy
posłuszniejsze
posłuszniejszą
N. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszą
Ms. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. posłuszniejsi
posłuszniejsi
posłuszniejsze
posłuszniejsze
D. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
C. posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
posłuszniejszym
B. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejsze
N. posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
posłuszniejszymi
Ms. posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych
posłuszniejszych

Inne uwagi

Zwykle stopniuje się opisowo

Data ostatniej modyfikacji: 13.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj