UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kaprys

Chronologizacja

2 połowa XVIII w., Bańk

Pochodzenie

fr. caprice

z wł. capriccio

1. zachcianka

Definicja

nagła i szybko przemijająca ochota na coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chimera

Połączenia

  • chwilowy, nagły, przelotny; dziwny; zwyczajny, zwykły; kolejny, nowy; modny; mój, własny kaprys
  • kaprys artysty; córki, dziecka; bogów; mistrza; władcy; władzy
  • kaprysy i zachcianki
  • ulec / ulegać kaprysom
  • mieć/miewać; spełnić/spełniać kaprysy
  • kierować się kaprysami
  • coś zależy od czyjegoś kaprysu
  • dla kaprysu

Cytaty

[...] ustępowanie przed każdym kaprysem dziecka może być ostatecznie przeżywane przez dziecko jako brak głębszego zainteresowania nim.

źródło: NKJP: Ks. Janusz Nagórny: Nauczyciel wobec współczesnych wyzwań moralno-społecznych, Wychowawca, 2005-05

Żeby spędzić noc poza jednostką, trzeba było wypełnić formularz. To samo na weekend. Ten papier musiał podpisać szef i dwóch innych oficerów. Zazwyczaj podpisywali, ale mogli mieć na przykład kaprys i powiedzieć, że nie.

źródło: NKJP: Robert Leszczyński, Dariusz Wietecha; spisał Mirosław Mikulski: Polacy w Legii Cudzoziemskiej, Gazeta Wyborcza, 1998-05-22

Człowiek jest naprawdę autentyczny, gdy ma samodzielnie przemyślane przekonania i jest im wierny. Autentyczność nie polega na uleganiu kaprysom i impulsom emocjonalnym.

źródło: NKJP: Alina Dziewięcka, Zbigniew Barciński: Kiedy dzieci zachowują się... nie tak, jak byśmy tego chcieli, 2009

W przeciwieństwie do ciebie nie jestem zmienny w uczuciach i będę na ciebie czekać. To nie jest kaprys. Życie nauczyło mnie, ile zła może przynieść kierowanie się kaprysami.

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Poza nurtem czasu, 1996

[...]czasem się mylę, jestem niedoskonały, miewam kaprysy [...].

źródło: NKJP: Tomasz Kwaśniewski: Dziennik taty, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kaprys
kaprysy
D. kaprysu
kaprysów
C. kaprysowi
kaprysom
B. kaprys
kaprysy
N. kaprysem
kaprysami
Ms. kaprysie
kaprysach
W. kaprysie
kaprysy

2. pogody

Definicja

nieoczekiwana zmiana czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • chwilowy, nagły, przelotny; dziwny; nowy; modny kaprys
  • kaprysy aury, klimatu, pogody; fortuny, losu, historii; natury; wiatrów; mody
  • zależeć od kaprysu

Cytaty

Kierowcy mogą mieć problemy na drodze, ale opon zimowych nie warto jeszcze zakładać. To chwilowy kaprys aury. Po nim przyjdzie ocieplenie - uspokaja pan Bogdan.

źródło: NKJP: (M): Mrożące krew w żyłach prognozy: będzie coraz chłodniej, może spaść śnieg!, Gazeta Pomorska, 2009-10-12

Jakimś kaprysem historii i skutkiem schizofrenii wyborców umarły reżim zmartwychwstaje i obejmuje władzę nad krajem, który wysadził w powietrze imperium zła.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wiatr i pył, 2008

[...] podróżni zmierzający na Litwę musieli sobie radzić z kaprysami klimatu i pułapkami krajobrazu, jak umieli najlepiej.

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Wielkie Rozdroże: ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, 2008

Zebrałyśmy się tutaj, siostry, ażeby wspólnie zadecydować o dalszych losach dwóch osobników rodzaju drugiego, którzy zamiast zgodnie z logiką ewolucji wyginąć, przez dziwny kaprys losu pojawili się między nami.

źródło: NKJP: Juliusz Machulski: Seksmisja, 1983

W ostatnich kilkudziesięciu latach literatura ulegała także kaprysom mody, wyciskającym swe piętno na całej niemal produkcji literackiej.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Klimat życia i klimat literatury : 1948-1967, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kaprys
kaprysy
D. kaprysu
kaprysów
C. kaprysowi
kaprysom
B. kaprys
kaprysy
N. kaprysem
kaprysami
Ms. kaprysie
kaprysach
W. kaprysie
kaprysy

Składnia

bez ograniczeń + kaprys +
CZEGO

3. utwór muzyczny

Definicja

muz. 
krótki utwór muzyczny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Cytaty

Pokazywał ostatnie swoje utwory, których nie znałem: III Sonatę, 12 etiud, szkice pierwszego kwartetu – tego z ukraińską kantyleną. Grał także Maski, a z Wiktorem Goldfeldem trzy kaprysy Paganiniego.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Podróże do Włoch, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kaprys
kaprysy
D. kaprysu
kaprysów
C. kaprysowi
kaprysom
B. kaprys
kaprysy
N. kaprysem
kaprysami
Ms. kaprysie
kaprysach
W. kaprysie
kaprysy
Data ostatniej modyfikacji: 20.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj