UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nadziewać

Chronologizacja

SStp: (inne znaczenie), SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. dziać

1. farszem

Definicja

wypełniać produkt spożywczy jakąś masą lub wkładać coś do jego wnętrza

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  faszerować
hiperonimy:  napełniać

Połączenia

  • nadziewać bażanta, gęś, indyka, kaczkę, kalarepę, kapustę, karczek, kiełbaski, knedle, kurczaka, naleśniki, oliwki, paprykę, pączki, pierogi, polędwicę, przepiórki, pyzy, roladki, schab
  • nadziewać baraniną, bekonem, boczkiem, ciastem, cielęciną, daktylami, farszem, grzybami, jabłkami, kapustą, kaszą, konfiturą, kurkami, masą, mięsem, orzechami, owocami, powidłami, rodzynkami, ryżem, serem, soczewicą, szpinakiem, śliwkami, truflami, twarogiem, warzywami, wątróbką, ziołami
  • nadziewać i zaszywać; przyprawiać i nadziewać, rozwałkować i nadziewać
  • nadziewany kabaczek, karp, łosoś, mostek cielęcy, udziec barani; nadziewana cielęcina, czekolada, kaczka, kura, ryba, rzepa; nadziewane banany, batoniki, cukierki, czekoladki, jajka, karmelki, kluski, nóżki cielęce, pierniczki, pralinki, rydze, śliwki, trufle, ziemniaki

Cytaty

Mam niespokojną krew. Mieszanina grecko-polska. [...] Męża z początku to fascynowało. Ale potem okazało się, że tak naprawdę pragnie żonki, która będzie mu nadziewała schab śliwkami i prasowała koszule.

źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot, 2004

- To będzie „pstrąg pieprzny i nielegalny” - tłumaczył kierownik 2-osobowej załogi. - Nadziewamy go specjalnym sosem zrobionym z jogurtu, serka i zielonego pieprzu.

źródło: NKJP: (DŁ): Grilowany kark Engela, Dziennik Polski - Kraków, 2002-06-17

Do ugotowanej kaszy dodajemy uduszone z cebulą grzyby [...], przyprawy, sól. Wszystko dokładnie mieszamy, lekko prażymy na patelni i tak przygotowanym farszem nadziewamy krokiety.

źródło: NKJP: Stanisława Olko: Makrobiotyka w polskiej kuchni, czyli powrót do dawnego naturalnego sposobu odżywiania, 1993

Bez gryczanej kaszy - i oczywiście majeranku! - trudno sobie wyobrazić nadziewane prosię, powinna ona też wypełniać klasyczne kaszanki.

źródło: NKJP: Smakosz: Kipi kasza, Dziennik Polski - Pejzaż, 2001-03-17

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziewam
nadziewamy
2 os. nadziewasz
nadziewacie
3 os. nadziewa
nadziewają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziewałem
+(e)m nadziewał
nadziewałam
+(e)m nadziewała
nadziewałom
+(e)m nadziewało
nadziewaliśmy
+(e)śmy nadziewali
nadziewałyśmy
+(e)śmy nadziewały
2 os. nadziewałeś
+(e)ś nadziewał
nadziewałaś
+(e)ś nadziewała
nadziewałoś
+(e)ś nadziewało
nadziewaliście
+(e)ście nadziewali
nadziewałyście
+(e)ście nadziewały
3 os. nadziewał
nadziewała
nadziewało
nadziewali
nadziewały

bezosobnik: nadziewano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę nadziewał
będę nadziewać
będę nadziewała
będę nadziewać
będę nadziewało
będę nadziewać
będziemy nadziewali
będziemy nadziewać
będziemy nadziewały
będziemy nadziewać
2 os. będziesz nadziewał
będziesz nadziewać
będziesz nadziewała
będziesz nadziewać
będziesz nadziewało
będziesz nadziewać
będziecie nadziewali
będziecie nadziewać
będziecie nadziewały
będziecie nadziewać
3 os. będzie nadziewał
będzie nadziewać
będzie nadziewała
będzie nadziewać
będzie nadziewało
będzie nadziewać
będą nadziewali
będą nadziewać
będą nadziewały
będą nadziewać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziewajmy
2 os. nadziewaj
nadziewajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziewałbym
bym nadziewał
nadziewałabym
bym nadziewała
nadziewałobym
bym nadziewało
nadziewalibyśmy
byśmy nadziewali
nadziewałybyśmy
byśmy nadziewały
2 os. nadziewałbyś
byś nadziewał
nadziewałabyś
byś nadziewała
nadziewałobyś
byś nadziewało
nadziewalibyście
byście nadziewali
nadziewałybyście
byście nadziewały
3 os. nadziewałby
by nadziewał
nadziewałaby
by nadziewała
nadziewałoby
by nadziewało
nadziewaliby
by nadziewali
nadziewałyby
by nadziewały

bezosobnik: nadziewano by

bezokolicznik: nadziewać

imiesłów przysłówkowy współczesny: nadziewając

gerundium: nadziewanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nadziewanie
nadziewania
D. nadziewania
nadziewań
C. nadziewaniu
nadziewaniom
B. nadziewanie
nadziewania
N. nadziewaniem
nadziewaniami
Ms. nadziewaniu
nadziewaniach
W. nadziewanie
nadziewania

imiesłów przymiotnikowy czynny: nadziewający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nadziewający
nadziewający
nadziewający
nadziewające
nadziewająca
D. nadziewającego
nadziewającego
nadziewającego
nadziewającego
nadziewającej
C. nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającej
B. nadziewającego
nadziewającego
nadziewający
nadziewające
nadziewającą
N. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającą
Ms. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nadziewający
nadziewający
nadziewające
nadziewające
D. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewających
C. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
B. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewające
N. nadziewającymi
nadziewającymi
nadziewającymi
nadziewającymi
Ms. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewających

imiesłów przymiotnikowy bierny: nadziewany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nadziewany
nadziewany
nadziewany
nadziewane
nadziewana
D. nadziewanego
nadziewanego
nadziewanego
nadziewanego
nadziewanej
C. nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanej
B. nadziewanego
nadziewanego
nadziewany
nadziewane
nadziewaną
N. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewaną
Ms. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nadziewani
nadziewani
nadziewane
nadziewane
D. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
C. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
B. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewane
N. nadziewanymi
nadziewanymi
nadziewanymi
nadziewanymi
Ms. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych

odpowiednik aspektowy: nadziać

Składnia

Rzosobowy + nadziewać +
CO + CZYM

2. na rożen

Definicja

wbijać na coś ostrego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nabijać
hiperonimy:  nakładać

Połączenia

  • nadziewać szynkę
  • nadziewać na bagnet, na dzidę, na haczyk, na gałęzie, na pal, na patyk, na widelec, na widły, na zapałkę
  • potrafić nadziewać
  • nadziewać i ogryzać; ciąć na kawałki i nadziewać

Cytaty

Przydał się ten urlop w okresie żniw! Roboty w bród, a Ernst jest młody i silny, zgrabnie nadziewa snopy na widły i lekko, bez wysiłku ładuje wóz jeden po drugim.

źródło: NKJP: Ida Fink: Ślady, 1996

Gąsiorki to przemiłe ptaki, które mają zwyczaj nadziewać swe ofiary na kolce krzewów.

źródło: NKJP: Adam Wajrak: Wajrak wczuwa się w duszę samca dzierzby gąsiorka, Gazeta Wyborcza, 1997-08-12

Na jego widok z legowiska na pniu zerwała się czarna pantera. Zaczęła krążyć niespokojnie w poprzek zamknięcia, bijąc ogonem. Mężczyzna podszedł pod klatkę i nadziewając krwawe kawały na metalowy szpikulec rzucał je zwierzęciu.

źródło: NKJP: Roman Praszyński: Jajojad, 1998

Przepoławiam owoc awokado (wzdłuż), wyjmuję pestkę (nadziewając ją jednym uderzeniem na nóż), kroję w ćwiartki, zdejmuję skórkę (można łyżką).

źródło: NKJP: Kurt Scheller: Lato, czyli lekko i łatwo, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1997-06-20

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziewam
nadziewamy
2 os. nadziewasz
nadziewacie
3 os. nadziewa
nadziewają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziewałem
+(e)m nadziewał
nadziewałam
+(e)m nadziewała
nadziewałom
+(e)m nadziewało
nadziewaliśmy
+(e)śmy nadziewali
nadziewałyśmy
+(e)śmy nadziewały
2 os. nadziewałeś
+(e)ś nadziewał
nadziewałaś
+(e)ś nadziewała
nadziewałoś
+(e)ś nadziewało
nadziewaliście
+(e)ście nadziewali
nadziewałyście
+(e)ście nadziewały
3 os. nadziewał
nadziewała
nadziewało
nadziewali
nadziewały

bezosobnik: nadziewano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę nadziewał
będę nadziewać
będę nadziewała
będę nadziewać
będę nadziewało
będę nadziewać
będziemy nadziewali
będziemy nadziewać
będziemy nadziewały
będziemy nadziewać
2 os. będziesz nadziewał
będziesz nadziewać
będziesz nadziewała
będziesz nadziewać
będziesz nadziewało
będziesz nadziewać
będziecie nadziewali
będziecie nadziewać
będziecie nadziewały
będziecie nadziewać
3 os. będzie nadziewał
będzie nadziewać
będzie nadziewała
będzie nadziewać
będzie nadziewało
będzie nadziewać
będą nadziewali
będą nadziewać
będą nadziewały
będą nadziewać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziewajmy
2 os. nadziewaj
nadziewajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziewałbym
bym nadziewał
nadziewałabym
bym nadziewała
nadziewałobym
bym nadziewało
nadziewalibyśmy
byśmy nadziewali
nadziewałybyśmy
byśmy nadziewały
2 os. nadziewałbyś
byś nadziewał
nadziewałabyś
byś nadziewała
nadziewałobyś
byś nadziewało
nadziewalibyście
byście nadziewali
nadziewałybyście
byście nadziewały
3 os. nadziewałby
by nadziewał
nadziewałaby
by nadziewała
nadziewałoby
by nadziewało
nadziewaliby
by nadziewali
nadziewałyby
by nadziewały

bezosobnik: nadziewano by

bezokolicznik: nadziewać

imiesłów przysłówkowy współczesny: nadziewając

gerundium: nadziewanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nadziewanie
nadziewania
D. nadziewania
nadziewań
C. nadziewaniu
nadziewaniom
B. nadziewanie
nadziewania
N. nadziewaniem
nadziewaniami
Ms. nadziewaniu
nadziewaniach
W. nadziewanie
nadziewania

imiesłów przymiotnikowy czynny: nadziewający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nadziewający
nadziewający
nadziewający
nadziewające
nadziewająca
D. nadziewającego
nadziewającego
nadziewającego
nadziewającego
nadziewającej
C. nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającemu
nadziewającej
B. nadziewającego
nadziewającego
nadziewający
nadziewające
nadziewającą
N. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającą
Ms. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nadziewający
nadziewający
nadziewające
nadziewające
D. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewających
C. nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
nadziewającym
B. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewające
N. nadziewającymi
nadziewającymi
nadziewającymi
nadziewającymi
Ms. nadziewających
nadziewających
nadziewających
nadziewających

imiesłów przymiotnikowy bierny: nadziewany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nadziewany
nadziewany
nadziewany
nadziewane
nadziewana
D. nadziewanego
nadziewanego
nadziewanego
nadziewanego
nadziewanej
C. nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanemu
nadziewanej
B. nadziewanego
nadziewanego
nadziewany
nadziewane
nadziewaną
N. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewaną
Ms. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nadziewane
nadziewane
D. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
C. nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
nadziewanym
B. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewane
N. nadziewanymi
nadziewanymi
nadziewanymi
nadziewanymi
Ms. nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych
nadziewanych

odpowiednik aspektowy: nadziać

Składnia

Rzosobowy + nadziewać +
CO + na CO
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json