UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sfera

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sfera	sfery
D.	sfery	sfer

C.	sferze	sferom
B.	sferę	sfery
N.	sferą	sferami
Ms.	sferze	sferach
W.	sfero	sfery

Pochodzenie

internac.

ang. sphere

fr. sphère

niem. Sphäre

z łac. sphaera

< gr. sphaíra 'kula'

1. gospodarcza

Definicja

książk.

obszar jakiegoś działania, zainteresowania, doznań

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

finansowa, gospodarcza, handlowa; emocjonalna, intymna, intelektualna, moralna, prywatna sfera
sfera administracji, badań, biznesu, finansów, gospodarki, handlu, obyczajów, polityki, prawa, uczuć, zarządzania; profanum, sacrum; marzeń, planów, życzeń
funkcjonowanie jakiejś sfery
ingerencja w jakąś sferę
dotyczyć jakiejś sfery
obejmować jakąś sferę
wkraczać w jakąś sferę
istnieć w jakiejś sferze, pozostawać w sferze czegoś

Cytaty

	To już jest szalenie osobiste pytanie, dotyczące paru sfer mojego życia. źródło: NKJP: Adam Michnik, Józef Tischner, Jacek Żakowski: Między Panem a Plebanem, 1995
	Te potrzeby są bardzo zróżnicowane, m.in. dotyczą one sfery informacji, komunikacji, a także możliwości dokonywania transakcji w sieci. źródło: NKJP: Jak korzystają z Internetu?, Polityka, 2000-03-18
	Chcę się przyczynić do rozwoju kontaktów między obydwoma krajami zarówno w sferze gospodarczej, jak i kulturalnej. źródło: NKJP: (ic): Honorowy konsulat Litwy, Trybuna Śląska, 2003-01-28
	Oczywiście I liga stawia określone wymagania, tak w sferze organizacji klubu, jak i w sferze finansowej. źródło: NKJP: Dariusz Kempski: Celem był awans, Gazeta Radomszczańska, 2009-01-07

Składnia

	+	sfera	+	JAKA
	+	sfera	+	CZEGO

2. arystokratyczna

Definicja

książk.

grupa ludzi, wyodrębnia na podstawie takich kryteriów, jak pochodzenie, wykształcenie, status społeczny lub majątkowy, zainteresowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

arystokratyczna, robotnicza, wiejska, ziemiańska; niższa, wyższa sfera; sfery artystyczne, filmowe, kupieckie, lekarskie, rządzące
sfera inteligencji, ludzi bogatych (wykształconych)
należeć do jakiejś sfery; pochodzić z jakiejś sfery

Cytaty

	Odbiorcami sztuki były wyższe sfery: arystokracja, szlachta, zamożne mieszczaństwo. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wiatr i pył, 2008
	Jednocześnie harcerstwo otworzyło się na dzieci i młodzież sfer robotniczych i wiejskich. źródło: NKJP: Krzysztof Jurek: Lilijka i łódka - Historia harcerstwa łódzkiego do 1939 roku, 2006
	Ze sfer artystycznych przeniosła się ku wierzchołkom władzy i była tak wpływowa, że powołała specjalne Lolaministerium. źródło: NKJP: Marek Karpiński: Najstarszy zawód świata. Historia prostytucji, 2010
	Gdy poznaliśmy go w więzieniu, był to wytworny starszy pan, szanowany w kupieckich sferach, może tyle, że gaduła i blagier, czego nie mogliśmy z początku zauważyć, bo wierzyliśmy we wszystko, co mówił. źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1995

Składnia

	+	sfera	+	JAKA
	+	sfera	+	KOGO

3. klimatyczna

Definicja

geogr.

obszar charakteryzujący się określonymi cechami klimatycznymi lub przyrodniczymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda klimat

Połączenia

sfera geograficzna, klimatyczna, tropikalna
sfera roślin, roślinności, zimna

Cytaty

Z braku płynnej hydrosfery Mars miałby jednak coś zbliżonego - sferę wiecznej zmarzliny, kriosferę.

źródło: NKJP: Marcin Ryszkiewicz: Z piekła rodem, Gazeta Wyborcza, 1996-09-13

Dwa tygodnie to minimum, by nasz organizm przyzwyczaił się do wypoczynku i nowych warunków atmosferycznych w innej sferze klimatycznej.

źródło: NKJP: Izabela Kielczyk: Stres pourlopowy a efektywność pracy, Praca i Zdrowie, 2007-03-09

W dzisiejszym świecie, gdzie konfrontacja militarna, przynajmniej w naszej sferze geograficznej, jest właściwie wykluczona - sport jest jedną z ważnych dziedzin konkurencji między krajami.

źródło: NKJP: Paweł Rydzyński: Metalowa feta, Trybuna, 2006

Składnia

	+	sfera	+	JAKA
	+	sfera	+	CZEGO

4. niebieska

Definicja

książk.

wyobrażona przestrzeń niebieska otaczająca Ziemię

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety

Połączenia

sfera niebieska

Cytaty

Mierzenie położeń gwiazd, planet, Słońca i Księżyca na sferze niebieskiej należy do najstarszych umiejętności astronomicznych.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

Na równi z innymi religiami również mazdaizm utrzymuje, że po śmierci dusza zmarłego odbywa tradycyjną wędrówkę po zaświatach. Podróżuje mianowicie poprzez trzy sfery: niebiańską, lunarną i solarną.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu , 2010

Ludzie od wieków zastanawiają się, czym jest czas? Tykaniem zegara, piaskiem przesypującym się w kosmicznej klepsydrze, obrotem kosmicznych sfer, ruchem ziemi, słońca i naszej galaktyki, odwiecznym powrotem pór roku?

źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie. Nabożeństwa eucharystyczne... Tom 3, 1999

5. kuli

Definicja

mat.

zbiór punktów przestrzeni jednakowo oddalonych od danego punktu (który można sobie wyobrazić jako powierzchnię kuli)

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

sfera kuli
objętość, wielkość sfery

Cytaty

Na przełomie lat 80. i 90. otrzymano węgiel w postaci pustych w środku kuleczek z atomami węgla rozłożonymi symetrycznie na powierzchni. Wielkość sfer może być różna, ale najbardziej znane są fullereny posiadające 60 i 72 atomy węgla.

źródło: NKJP: Marcin Jamkowski: Atak fullerenów, Atak fullerenów, 1996-10-04

Sfera jednostajnie naładowana powierzchniowo obraca się wokół swojej średnicy ze stałą prędkością kątową. Znaleźć potencjał wektorowy i indukcję magnetyczną w środku i na zewnątrz sfery .

źródło: Bernard Jancewicz: Wielowektory w elektrodynamice, 1981 (books.google.pl)

Frazeologizmy

muzyka sfer
harmonia sfer
sfera budżetowa
szara strefa
szara sfera

Data ostatniej modyfikacji: 07.02.2021