UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

skruszyć się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Zob. kruszyć

1. o skale

Definicja

rozpaść się na drobne kawałki

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

pokruszyć się, rozkruszyć się

Połączenia

asfalt, lód skruszył się
skruszyć się pod ciężarem kogoś/czegoś
skruszyć się i odpaść

Cytaty

	Naraz pod naporem jego potężnego cielska skruszyła się kora i ręka aż po łokieć wpadła w spróchniałe drzewo. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963
	– Niestety, niedawno zawór różnicowy [...] coś zaczął przeciekać. Skruszyła się cała uszczelka, więc byłem zmuszony jakoś zalepić dziurę. źródło: NKJP: (ktw): Czy muszę płacić za naprawę gwarancyjną, Trybuna Śląska, 2002-12-13
	W Minnesocie ludzie jeżdżą po jeziorach samochodami, pierwszym sygnałem wiosny jest to, że pod jakimś autem skruszył się lód. źródło: NKJP: Sławomir Zagórski: Ile płacić za zjedzenie pasikonika, Gazeta Wyborcza, 1997-12-23
	Kazałem Obedowi odjąć głowę z innego posągu Marduka, któremu skruszyły się nogi. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	skruszę się	skruszymy się
2 os.	skruszysz się	skruszycie się
3 os.	skruszy się	skruszą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	skruszyłem się +(e)m się skruszył	skruszyłam się +(e)m się skruszyła	skruszyłom się +(e)m się skruszyło	skruszyliśmy się +(e)śmy się skruszyli	skruszyłyśmy się +(e)śmy się skruszyły
2 os.	skruszyłeś się +(e)ś się skruszył	skruszyłaś się +(e)ś się skruszyła	skruszyłoś się +(e)ś się skruszyło	skruszyliście się +(e)ście się skruszyli	skruszyłyście się +(e)ście się skruszyły
3 os.	skruszył się	skruszyła się	skruszyło się	skruszyli się	skruszyły się

bezosobnik: skruszono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		skruszmy się
2 os.	skrusz się	skruszcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	skruszyłbym się bym się skruszył	skruszyłabym się bym się skruszyła	skruszyłobym się bym się skruszyło	skruszylibyśmy się byśmy się skruszyli	skruszyłybyśmy się byśmy się skruszyły
2 os.	skruszyłbyś się byś się skruszył	skruszyłabyś się byś się skruszyła	skruszyłobyś się byś się skruszyło	skruszylibyście się byście się skruszyli	skruszyłybyście się byście się skruszyły
3 os.	skruszyłby się by się skruszył	skruszyłaby się by się skruszyła	skruszyłoby się by się skruszyło	skruszyliby się by się skruszyli	skruszyłyby się by się skruszyły

bezosobnik: skruszono by się

bezokolicznik: skruszyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: skruszywszy się

gerundium: skruszenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	skruszenie się	skruszenia się
D.	skruszenia się	skruszeń się
C.	skruszeniu się	skruszeniom się
B.	skruszenie się	skruszenia się
N.	skruszeniem się	skruszeniami się
Ms.	skruszeniu się	skruszeniach się
W.	skruszenie się	skruszenia się

Składnia

Rz_nieżywotny

skruszyć się

2. o sercu

Definicja

odczuć skruchę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

skazany, winowajca skruszył się; czyjeś serce skruszyło się
skruszyć się i żałować

Cytaty

Jeśli więc obaj będą milczeć, grozi im tylko miesiąc więzienia. Jeśli tylko jeden z nich skruszy się i wyda kompana, jako główny świadek zostanie uwolniony, a jego towarzysz dostanie rok.

źródło: NKJP: Paweł Wujec, Piotr Cieśliński: Biznes jak poker, Gazeta Wyborcza, 1994-10-15

Złodzieje wrócili rozzuchwaleni do obozowiska, myśląc że będą mogli więcej nakraść. Co się stało? Zobaczyli biedę i że niektórzy nie jedli przez wiele dni, skruszyły się ich serca i zapragnęli zostać z Franciszkiem, by mu towarzyszyć.

źródło: NKJP: Re: Ministerstwo Wspierania Cnoty i Zapobiegania Złu, Usenet -- pl.soc.religia, 2001-10-20

Kiedy Włochy obiegła wieść, że skruszył się „numero 2” Cosa Nostry, złośliwi twierdzili, że wywoła ona większy postrach w Rzymie niż na Sycylii.

źródło: NKJP: Boss opróżnia trzos, Polityka, 2004, nr 2439