UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zapiać

Chronologizacja

1500, SStp
Datacja przybliżona.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapieję
 zapiejemy
2 os. zapiejesz
 zapiejecie
3 os. zapieje
 zapieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapiałem
+(e)m zapiał
 zapiałam
+(e)m zapiała
 zapiałom
+(e)m zapiało
 zapialiśmy
zapieliśmy
+(e)śmy zapiali
+(e)śmy zapieli
 zapiałyśmy
+(e)śmy zapiały
2 os. zapiałeś
+(e)ś zapiał
 zapiałaś
+(e)ś zapiała
 zapiałoś
+(e)ś zapiało
 zapialiście
zapieliście
+(e)ście zapiali
+(e)ście zapieli
 zapiałyście
+(e)ście zapiały
3 os. zapiał
 zapiała
 zapiało
 zapiali
zapieli
 zapiały

bezosobnik: zapiano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapiejmy
2 os. zapiej
 zapiejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapiałbym
bym zapiał
 zapiałabym
bym zapiała
 zapiałobym
bym zapiało
 zapialibyśmy
zapielibyśmy
byśmy zapiali
byśmy zapieli
 zapiałybyśmy
byśmy zapiały
2 os. zapiałbyś
byś zapiał
 zapiałabyś
byś zapiała
 zapiałobyś
byś zapiało
 zapialibyście
zapielibyście
byście zapiali
byście zapieli
 zapiałybyście
byście zapiały
3 os. zapiałby
by zapiał
 zapiałaby
by zapiała
 zapiałoby
by zapiało
 zapialiby
zapieliby
by zapiali
by zapieli
 zapiałyby
by zapiały

bezosobnik: zapiano by

bezokolicznik: zapiać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zapiawszy

gerundium: zapianie

odpowiednik aspektowy: piać

Pochodzenie

Zob. piać

1. o głosie koguta

Definicja

o kogucie: wydać charakterystyczny, wysoki i głośny głos

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Połączenia

  • kogut, kur zapiał

Cytaty

Wstaje, gdy kogut zapieje. Karmi dwa psy, kury, gęsi, krowy i siedem świń.

źródło: NKJP: Jarosław Sulikowski: Samotnik z wyboru, Gazeta Wrocławska, 2001-11-05

W pobliżu nie było żadnej drogi, żadnego źródła hałasu, tylko gdzieś daleko ujadał pies, czasem zapiał kogut, krzyknął jakiś ptak.

źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005

Jeden koszyk potoczył się po trawie, otworzyło się wieko i uwolniony kogut, bijąc skrzydłami w powietrze, zapiał donośnym głosem.

źródło: NKJP: Gracjan Bojar-Fijałkowski: O zbójcach z Góry Chełmskiej i inne legendy o Koszalinie, 2006

Składnia

bez ograniczeń + zapiać +
(CZYM)

2. o głosie człowieka

Definicja

wydać z siebie wysoki, piskliwy głos

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

- Co on gada? - zapiał cienko grubas.

źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988

- Melduję posłusznie, rozbiliśmy samochód pancerny - zapiał cienkim z radości głosem Dyas.

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

- O tej porze przyszedłeś, ooooo!! To ja herbaty zaparzę - zapiała tym swoim białoruskim.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

Składnia

bez ograniczeń + zapiać +
(JAK) + (CZYM) + MOWA WPROST

3. z zachwytu

Definicja

przesadnie pochwalić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pochwalić

Cytaty

Gdy konkurenci zobaczyli na nich agresywny makijaż pani profesor, aż zapiali z zachwytu, bo byli przekonani, że przy takim wizerunku ma ona szansę wygrać w wyborach, jak nasi piłkarze z Portugalią.

źródło: NKJP: HEKSA: Grabowska Genowefa - rektor in spe, Dziennik Zachodni, 2002-06-22

Jaka śliczna łasiczka! – zapiały z zachwytu moje dzieci na widok ładnego rzeczywiście zwierzaka wielkości kota, z grubym futrzanym ogonem.

źródło: NKJP: Włodzimierz Zapart: Na kunę nie ma paragrafu, Gazeta Krakowska, 2005-07-06

- Pi-jenkne! - zapiał pastor i przeszedł na niemiecki, jakby zadowolony ze złożonego Polsce hołdu.

źródło: NKJP: Eugeniusz Dębski: Aksamitny Anschluss, 2001

Składnia

bez ograniczeń + zapiać +
(JAK) + MOWA WPROST

Frazeologizmy

czerwony kur zapiał
kur zapiał
Data ostatniej modyfikacji: 24.06.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN