UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

baczyć

Chronologizacja

XV w., Bańk

Pochodzenie

Wtórna postać bez przedrostka od czas. obaczyć (zob. zobaczyć), powstała w wyniku błędnej reinterpretacji podziału słowotwórczego: ob-aczyć > o-baczyć.

Definicja

książk. 
zwracać na coś uwagę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • (nie) bacząc na cenę, na koszty; na chłód, na deszcz, na ulewę; na groźbę czegoś, na niebezpieczeństwo, na ryzyko, na zagrożenie; na konsekwencje, na okoliczności, na skutki; na przeciwności, na trudności, na trudy; na protesty, na zakaz; na późną porę; na etykietę; na fakt; na granicę
  • pilnie baczyć
  • musieć baczyć

Cytaty

- Dzień dobry, czy podać kartę? - Nie, dziękuję - rzekł mężczyzna zza gazety i założył nogę na nogę, bacząc jednak, by stopa nie wyjrzała spod stołu.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

[...]park Jordana strzeżony był pilnie. Dozorcy przede wszystkim baczyli, aby publika w porę opuściła parkowe zacisze.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Zapomniany Kraków, 2007

Przytaknął głębokim, powolnym ruchem głowy, nawet na ułamek sekundy nie zrywając wzrokowego kontaktu z Zemem. Baczył na każde słowo, gest, na każde skinienie.

źródło: NKJP: Więzień układu – część 3, Esensja, 02 - 2006

Jechaliśmy szybko, lecz ostrożnie, bacząc na wąską jezdnię zatłoczoną autami, rowerami i pieszymi.

źródło: NKJP: Jan Gać: W ojczyźnie Majów, 2007

[...]przedstawicielka ambasady Izraela w Polsce wręczyła medale „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dwóm Polakom, którzy w czasie wojny, nie bacząc na niebezpieczeństwo, ratowali życie Żydom [...]

źródło: NKJP: (KOW): Medale z Izraela dla Sprawiedliwych, Express Ilustrowany, 2003-10-03

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. baczę
baczymy
2 os. baczysz
baczycie
3 os. baczy
baczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. baczyłem
+(e)m baczył
baczyłam
+(e)m baczyła
baczyłom
+(e)m baczyło
baczyliśmy
+(e)śmy baczyli
baczyłyśmy
+(e)śmy baczyły
2 os. baczyłeś
+(e)ś baczył
baczyłaś
+(e)ś baczyła
baczyłoś
+(e)ś baczyło
baczyliście
+(e)ście baczyli
baczyłyście
+(e)ście baczyły
3 os. baczył
baczyła
baczyło
baczyli
baczyły

bezosobnik: baczono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę baczył
będę baczyć
będę baczyła
będę baczyć
będę baczyło
będę baczyć
będziemy baczyli
będziemy baczyć
będziemy baczyły
będziemy baczyć
2 os. będziesz baczył
będziesz baczyć
będziesz baczyła
będziesz baczyć
będziesz baczyło
będziesz baczyć
będziecie baczyli
będziecie baczyć
będziecie baczyły
będziecie baczyć
3 os. będzie baczył
będzie baczyć
będzie baczyła
będzie baczyć
będzie baczyło
będzie baczyć
będą baczyli
będą baczyć
będą baczyły
będą baczyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. baczmy
2 os. bacz
baczcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. baczyłbym
bym baczył
baczyłabym
bym baczyła
baczyłobym
bym baczyło
baczylibyśmy
byśmy baczyli
baczyłybyśmy
byśmy baczyły
2 os. baczyłbyś
byś baczył
baczyłabyś
byś baczyła
baczyłobyś
byś baczyło
baczylibyście
byście baczyli
baczyłybyście
byście baczyły
3 os. baczyłby
by baczył
baczyłaby
by baczyła
baczyłoby
by baczyło
baczyliby
by baczyli
baczyłyby
by baczyły

bezosobnik: baczono by

bezokolicznik: baczyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: bacząc

gerundium: baczenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. baczenie
baczenia
D. baczenia
baczeń
C. baczeniu
baczeniom
B. baczenie
baczenia
N. baczeniem
baczeniami
Ms. baczeniu
baczeniach
W. baczenie
baczenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: baczący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. baczący
baczący
baczący
baczące
bacząca
D. baczącego
baczącego
baczącego
baczącego
baczącej
C. baczącemu
baczącemu
baczącemu
baczącemu
baczącej
B. baczącego
baczącego
baczący
baczące
baczącą
N. baczącym
baczącym
baczącym
baczącym
baczącą
Ms. baczącym
baczącym
baczącym
baczącym
baczącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. baczący
baczący
baczące
baczące
D. baczących
baczących
baczących
baczących
C. baczącym
baczącym
baczącym
baczącym
B. baczących
baczących
baczących
baczące
N. baczącymi
baczącymi
baczącymi
baczącymi
Ms. baczących
baczących
baczących
baczących

Składnia

Rzosobowy + baczyć +
na CO
Rzosobowy + baczyć +
aby ZDANIE
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json