Chronologizacja
Pochodzenie
Wtórna postać bez przedrostka od czas. obaczyć (zob. zobaczyć), powstała w wyniku błędnej reinterpretacji podziału słowotwórczego: ob-aczyć > o-baczyć.
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Połączenia
- (nie) bacząc na cenę, na koszty; na chłód, na deszcz, na ulewę; na groźbę czegoś, na niebezpieczeństwo, na ryzyko, na zagrożenie; na konsekwencje, na okoliczności, na skutki; na przeciwności, na trudności, na trudy; na protesty, na zakaz; na późną porę; na etykietę; na fakt; na granicę
- pilnie baczyć
- musieć baczyć
Cytaty
|
- Dzień dobry, czy podać kartę? - Nie, dziękuję - rzekł mężczyzna zza gazety i założył nogę na nogę, bacząc jednak, by stopa nie wyjrzała spod stołu. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
[...]park Jordana strzeżony był pilnie. Dozorcy przede wszystkim baczyli, aby publika w porę opuściła parkowe zacisze. źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Zapomniany Kraków, 2007 |
|
|
Przytaknął głębokim, powolnym ruchem głowy, nawet na ułamek sekundy nie zrywając wzrokowego kontaktu z Zemem. Baczył na każde słowo, gest, na każde skinienie. źródło: NKJP: Więzień układu – część 3, Esensja, 02 - 2006 |
|
|
Jechaliśmy szybko, lecz ostrożnie, bacząc na wąską jezdnię zatłoczoną autami, rowerami i pieszymi. źródło: NKJP: Jan Gać: W ojczyźnie Majów, 2007 |
|
|
[...]przedstawicielka ambasady Izraela w Polsce wręczyła medale „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dwóm Polakom, którzy w czasie wojny, nie bacząc na niebezpieczeństwo, ratowali życie Żydom [...] źródło: NKJP: (KOW): Medale z Izraela dla Sprawiedliwych, Express Ilustrowany, 2003-10-03 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
baczę |
baczymy |
|||
| 2 os. |
baczysz |
baczycie |
|||
| 3 os. |
baczy |
baczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
baczyłem +(e)m baczył |
baczyłam +(e)m baczyła |
baczyłom +(e)m baczyło |
baczyliśmy +(e)śmy baczyli |
baczyłyśmy +(e)śmy baczyły |
| 2 os. |
baczyłeś +(e)ś baczył |
baczyłaś +(e)ś baczyła |
baczyłoś +(e)ś baczyło |
baczyliście +(e)ście baczyli |
baczyłyście +(e)ście baczyły |
| 3 os. |
baczył |
baczyła |
baczyło |
baczyli |
baczyły |
bezosobnik: baczono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę baczył będę baczyć |
będę baczyła będę baczyć |
będę baczyło będę baczyć |
będziemy baczyli będziemy baczyć |
będziemy baczyły będziemy baczyć |
| 2 os. |
będziesz baczył będziesz baczyć |
będziesz baczyła będziesz baczyć |
będziesz baczyło będziesz baczyć |
będziecie baczyli będziecie baczyć |
będziecie baczyły będziecie baczyć |
| 3 os. |
będzie baczył będzie baczyć |
będzie baczyła będzie baczyć |
będzie baczyło będzie baczyć |
będą baczyli będą baczyć |
będą baczyły będą baczyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
baczmy |
|
| 2 os. |
bacz |
baczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
baczyłbym bym baczył |
baczyłabym bym baczyła |
baczyłobym bym baczyło |
baczylibyśmy byśmy baczyli |
baczyłybyśmy byśmy baczyły |
| 2 os. |
baczyłbyś byś baczył |
baczyłabyś byś baczyła |
baczyłobyś byś baczyło |
baczylibyście byście baczyli |
baczyłybyście byście baczyły |
| 3 os. |
baczyłby by baczył |
baczyłaby by baczyła |
baczyłoby by baczyło |
baczyliby by baczyli |
baczyłyby by baczyły |
bezosobnik: baczono by
bezokolicznik: baczyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
bacząc
gerundium: baczenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | baczenie |
baczenia |
| D. | baczenia |
baczeń |
| C. | baczeniu |
baczeniom |
| B. | baczenie |
baczenia |
| N. | baczeniem |
baczeniami |
| Ms. | baczeniu |
baczeniach |
| W. | baczenie |
baczenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: baczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | baczący |
baczący |
baczący |
baczące |
bacząca |
| D. | baczącego |
baczącego |
baczącego |
baczącego |
baczącej |
| C. | baczącemu |
baczącemu |
baczącemu |
baczącemu |
baczącej |
| B. | baczącego |
baczącego |
baczący |
baczące |
baczącą |
| N. | baczącym |
baczącym |
baczącym |
baczącym |
baczącą |
| Ms. | baczącym |
baczącym |
baczącym |
baczącym |
baczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | baczący |
baczący |
baczące |
baczące |
| D. | baczących |
baczących |
baczących |
baczących |
| C. | baczącym |
baczącym |
baczącym |
baczącym |
| B. | baczących |
baczących |
baczących |
baczące |
| N. | baczącymi |
baczącymi |
baczącymi |
baczącymi |
| Ms. | baczących |
baczących |
baczących |
baczących |
Składnia
| Rzosobowy | + | baczyć | + |
na CO
|
| Rzosobowy | + | baczyć | + |
aby ZDANIE
|