UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szczelina

Chronologizacja

XVI w., Bor

Pochodzenie

Derywat z przyrostkiem *-ina od niezachowanego w polszczyźnie bezpośredniego kontynuantu płn.psł. *ščelь (ż) ‘szczelina, szpara’ (z paradygmatycznym *-ь < *-ĭ).

Definicja

długi i wąski otwór w czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Połączenia

  • szeroka, wąska szczelina; szczelina lodowa, skalna; obserwacyjna, wentylacyjna
  • szczeliny drewna, kory, skał
  • szczeliny między belkami, między cegłami, między deskami, między gontami, między płytkami; między zębami
  • szczelina w asfalcie, w ścianie, w murze, w chodnikowych płytkach, w dachu, w drzwiach, w oknach
  • szczeliny i groty; szczeliny i nierówności powierzchni; szczeliny i pęknięcia; szczeliny i ubytki; szczeliny i zapadliska; szczeliny i łączenia
  • szczelina pojawiła się, powstała, zrobiła się
  • zlikwidować, pozostawić szczelinę; wypełniać szczeliny (przy zlewozmywaku i ścianie, przy wannie i ścianie, przy płytkach)
  • przecisnąć się, wciskać się przez szczelinę

Cytaty

Rejestruję jedynie efekt zewnętrzny i wrażenia estetyczne.
Może właściwe służby zareagują, albo i nie zareagują na to. Licho wie. Gdyby jednak właściwe służby nie miały ochoty zareagować, to pozwolę sobie na wszelki wypadek wtrącić, że ściana pod mostem jest mocno popękana, a szczeliny w betonowym murze budzą niepokój.

źródło: NKJP: Henryk Tronowicz: Raport z dmuchania, Dziennik Bałtycki, 2008-05-24

Szaman Taironów potrafi nie tylko wznieść się do nieba, ale posiadł również sztukę lewitacji, poruszając się w kierunku horyzontalnym; potrafi wtedy, przybrawszy postać nietoperza, wnikać w góry i skały, przemierzając rozpadliny, jaskinie i szczeliny skalne, jak wchodzi się bramą czy wrotami do domu lub świątyni.

źródło: NKJP: Adam Elbanowski: Nowe królestwo Grenady. Historia naturalna, obyczajowa i domniemana, 2006

Dziewczyna westchnęła i omijając szczeliny w chodnikowych płytkach, podreptała w dół ulicy.

źródło: NKJP: Magdalena Szczurko: SKRZYNIA, Akant , 2006

Wnętrze statku było oświetlone: technicy uruchomili już generator awaryjny, poruszany sprężonym powietrzem. Piasek, nadzwyczaj miałki i drobny, zaścielał grubą warstwą tylko pobliże wysokiego progu. Wiatr wdmuchał go tu przez szczelinę uchylonej klapy.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szczelina
szczeliny
D. szczeliny
szczelin
C. szczelinie
szczelinom
B. szczelinę
szczeliny
N. szczeliną
szczelinami
Ms. szczelinie
szczelinach
W. szczelino
szczeliny

Składnia

bez ograniczeń + szczelina +
w CZYM
bez ograniczeń + szczelina +
między CZYM

Frazeologizmy

szczelina dylatacyjna
Data ostatniej modyfikacji: 18.07.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json