UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stosunki

Chronologizacja

Zob. stosunek

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stosunki
D. stosunków
C. stosunkom
B. stosunki
N. stosunkami
Ms. stosunkach
W. stosunki

Pochodzenie

Por. stosunek.
Kalka semantyczna ang. connections, contacts, relations.

1. kontakty

Definicja

utrzymywanie łączności z czymś, z kimś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie

Połączenia

  • dobre, doskonałe; chłodne, napięte, wrogie; bliskie, bliższe, dobrosąsiedzkie, przyjacielskie, wzajemne stosunki; stosunki dyplomatyczne, międzynarodowe; domowe, rodzinne; koleżeńskie; służbowe
  • stosunki z sąsiadami, z synem
  • stosunki w pracy
  • stosunki ułożyły się/układają się dobrze, źle; polepszyły się, pogorszyły się; uległy ochłodzeniu
  • nawiązać, utrzymywać, zerwać; popsuć, psuć, zepsuć stosunki

Cytaty

Maglują mnie przed kamerą o stosunki niemiecko-polskie, czy zawsze były problematyczne. Odpowiadam, że były sadomasochistyczne, tak to bywa między silniejszym i słabszym.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004

Matka prawie nie odzywała się do mnie. Od pewnego czasu nasze stosunki stale się pogarszały, a ja nie robiłem nic, by je poprawić.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Żeby przeanalizować sprawę polską z punktu widzenia prawa międzynarodowego, wystarczy zbadać ją w świetle ogólnych zasad kształtujących stosunki między narodami i między państwami, a więc zasady równowagi i zasady narodowości.

źródło: NKJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić : ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005

Składnia

bez ograniczeń + stosunki +
(z KIM/CZYM)
bez ograniczeń + stosunki +
(MIĘDZY KIM/CZYM)

2. znajomości

Definicja

znajomości z osobami wpływowymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • rozległe stosunki
  • stosunki policji, we władzach
  • stosunki i wpływy
  • mieć stosunki

Cytaty

Uczynny człowiek. Uczynny i ze stosunkami - dodał obrzucając pannę Wiesię karcącym spojrzeniem.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001

Pan Henryk był bardzo znany i bardzo bogaty. I do tego miał pan Henryk rozległe stosunki.

źródło: NKJP: Tomek Tryzna: Idź kochaj i niech ci nie pomoże żadna na ziemi rzecz, 2010

Dodam jeszcze, że mam stosunki w skarbowości, bo to wszystko dawni koledzy po fachu. Dorobimy się, panie magistrze. Kupi pan sobie willę z ogródkiem.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

3. warunki

Definicja

warunki i okoliczności, w jakich się żyje i w jakich coś się dzieje

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • stosunki ekonomiczne, gospodarcze, handlowe, majątkowe, prawne
  • kształtować, regulować stosunki

Cytaty

Ale tak liberalne stosunki panują tylko w tych krajach Ameryki Łacińskiej, w których jest jakaś demokracja, natomiast tam, gdzie rządzą dyktatury, więzień ma znikomą nadzieję, że odzyska wolność i, przede wszystkim, że będzie żyć.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Dlaczego zginął Karl von Spreti, 1970

Przedstawcie, pułkowniku, wasze ogólne wrażenie z pobytu w kraju, zobrazujcie panujące tam stosunki wewnętrzne, nastrój społeczeństwa i jego stosunek do władz naczelnych w Londynie.

źródło: NKJP: Kazimierz Osmecki Iranek: Powołanie i przeznaczenie : wspomnienia oficera Komendy Głównej AK, 2004

4. seksualne

Definicja

kontakty seksualne między ludźmi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ seksualność

Połączenia

  • stosunki heteroseksualne, homoseksualne, seksualne
  • odbywać, utrzymywać stosunki

Cytaty

Rozmawiając w cywilu z ludźmi, którzy nie byli w wojsku (a zwłaszcza kobietami), spotkałem się z domysłami jakoby w wojsku normalne były stosunki homoseksualne. Muszę tutaj ostro zaoponować.

źródło: NKJP: Marek Ciesielski, Paweł Siekański, Arkadiusz Znojek: 540 DDC, czyli jakie jest wojsko, 2000

Kobieta, nawet początkowo chłodna, seksualnie rozwija się w pełni dopiero po trzydziestym roku życia, a szczyt swoich możliwości osiąga między trzydziestym piątym i pięćdziesiątym rokiem życia, i praktycznie rzecz biorąc, możliwości jej nie zmniejszają się z upływem lat, jeżeli kontynuuje stosunki płciowe.

źródło: NKJP: Michalina Wistocka: Sztuka kochania, 2009

Składnia

bez ograniczeń + stosunki +
(z KIM)

Frazeologizmy

stosunki produkcji
Data ostatniej modyfikacji: 29.12.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN