UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

alternacja

Chronologizacja

1648, Kart XVII-XVIII
Inne znaczenie: 'odmienność zdania, różnica'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. alternacja
alternacje
D. alternacji
alternacji
neut
alternacyj
char
C. alternacji
alternacjom
B. alternację
alternacje
N. alternacją
alternacjami
Ms. alternacji
alternacjach
W. alternacjo
alternacje

Pochodzenie

łac. alternātiō 'wymienność, naprzemienność'

1. kolorów

Definicja

książk. 
występowanie dwu różnych elementów w powtarzającym się układzie

Noty o użyciu

W użyciach specjalistycznych z różnych dziedzin znaczenie różnie uszczegóławiane.

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Cytaty

Cała elewacja ratusza zostanie zrewaloryzowana i odnowiony gmach będzie miał barwę, jak to określają specjaliści, alternacji fioletowo-czerwonej.

źródło: NKJP: Halina Piwowarska: Nowe wnętrza w starej bryle, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2004-05-20

Zgodnie z logiką systemu wiązanego zastosowano alternację filarów - filary wspierające gurty mają bardziej uwydatnione półkolumny.

źródło: NKJP: Internet

Gdy twierdzi, że powolne zmiany w rozłożeniu mórz na Ziemi wyzwolić mogą procesy klimatotwórcze prowadzące, z jednej strony, do klimatów ciepłych i wyrównanych [...] , a z drugiej - do klimatu zimnego i zmiennego (kontynentalnego), jak dziś, to nie różni się zbytnio od dzisiejszych propozycji alternacji dwóch stanów klimatu - szklarni (greenhouse) i lodówki (icehouse), propozycji o zabarwieniu wyraźnie katastroficznym.

źródło: NKJP: Marcin Ryszkiewicz: Przepis na człowieka, 1996

W historii myśli i obyczajów odnajdujemy ciągłą alternację obu naszych skrajnych przypuszczeń o niezmienności i plastyczności natury ludzkiej.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Chimera jako zwierzę pociągowe : 1929-1941, 2001

Nieprawdą jest, jakoby złamana została w tym przypadku heraldyczna zasada alternacji , która każe tak dobierać tynktury, aby kolor znajdował na metalu, lub metal na kolorze (metalami w heraldyce są srebro i złoto, najczęstszymi kolorami – czerwień i błękit

źródło: NKJP: Internet

2. głosek

Definicja

jęz. 
wymiana głosek występująca w tematach i rdzeniach wyrazów pod wpływem sąsiedztwa fonetycznego lub morfologicznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  oboczność, wymiana

Połączenia

  • alternacje samogłoskowe, spółgłoskowe
  • alternacja spółgłosek

Cytaty

[...] przeciętny Polak posługuje się brzmieniem śmiali się - z „a”. - I bardzo dobrze, bo unika w ten sposób wymiany głoskowej „e” : „a” (śmieli się - śmiał się), która - jak każda alternacja - jest utrudnianiem sobie komunikacyjnego żywota.

źródło: NKJP: Jan Miodek: Rzecz o języku Wszyscy śmieli się..., Dziennik Zachodni, 2011-01-07

Końcówka -i-y wywołuje alternacje w spółgłoskowym wygłosie tematu, a czasem także sięgające głębiej wymiany samogłoskowe: wesoły - weseli (chłopcy), wesołe (dziewczyny) [...]

źródło: NKJP: Alicja Nagórko:Zarys gramatyki języka polskiego , 1996

3. w socjologii

Definicja

socjol. 
proces, w którym osoba do swojego systemu wartości przyłącza idee i wartości z nim sprzeczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Ja jestem feministą grzesznikiem. Przede wszystkim przeszedłem tresurę, czy też alternację feministyczną. Zostałem powtórnie wychowany przez „siostry”. Opiszę wam ten mechanizm: on działa tak, że ja wiem, co jest słuszne, a co jest niesłuszne, zostałem nauczony feministycznej tabliczki mnożenia oraz dekalogu, a także podręcznika do klas jeden-cztery

źródło: NKJP: Anna Dziewit; Agnieszka Drotkiewicz\;Teoria trutnia i inne, 2009

Data ostatniej modyfikacji: 19.11.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json