Chronologizacja
Pierwotne znaczenie: 'zaciemniony, ciemny'.
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zachłanny |
zachłanny |
zachłanny |
zachłanne |
zachłanna |
| D. | zachłannego |
zachłannego |
zachłannego |
zachłannego |
zachłannej |
| C. | zachłannemu |
zachłannemu |
zachłannemu |
zachłannemu |
zachłannej |
| B. | zachłannego |
zachłannego |
zachłanny |
zachłanne |
zachłanną |
| N. | zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
zachłanną |
| Ms. | zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
zachłannej |
| W. | zachłanny |
zachłanny |
zachłanny |
zachłanne |
zachłanna |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zachłanni |
zachłanni |
zachłanne |
zachłanne |
| D. | zachłannych |
zachłannych |
zachłannych |
zachłannych |
| C. | zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
zachłannym |
| B. | zachłannych |
zachłannych |
zachłannych |
zachłanne |
| N. | zachłannymi |
zachłannymi |
zachłannymi |
zachłannymi |
| Ms. | zachłannych |
zachłannych |
zachłannych |
zachłannych |
| W. | zachłanni |
zachłanni |
zachłanne |
zachłanne |
Pochodzenie
Od: podstawy czasownika -chłaniać (z przedrostkiem za-), pozostającego w etymologicznej więzi z psł. *cholnǫti 'chłonąć, ogarniać, otaczać'; zob. chłonąć
1.a człowiek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nienasycony |
Połączenia
- zachłanny człowiek
- zachłanny na władzę, na życie
- zbyt zachłanny
Cytaty
|
Dziewiętnastowieczny Londyn, jedna z ulic miasta przepełnionego atmosferą Bożego Narodzenia, to sceneria, w której rozgrywa się przedstawienie - opowieść o [...] człowieku skąpym, zachłannym na każdy grosz i nieczułym na ludzkie potrzeby. źródło: NKJP: Baj Pomorski, Gazeta Miejska, nr 92, 2001 |
|
|
Zdaniem aspiranta [...] oszust mógł tak długo grasować, ponieważ nie był zachłanny i działał elastycznie. Nie brał dużych zaliczek, a oferował w zamian towar, który był bardzo atrakcyjny. źródło: NKJP: Antoni Borowski: Okazja z ogłoszenia, Detektyw, nr 3 (151), 1999 |
|
|
Przyznana im rekompensata znowu trafiła do kieszeni zachłannych kupców. źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994 |
|
|
Nawet gdyby mogło być równie pięknie, nawet gdyby coś jeszcze było możliwe, to chyba już bym nie chciała, bo nie trzeba być zachłannym, nie trzeba zawsze przebijać szczęśliwego dnia jeszcze szczęśliwszym. źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005 |
Składnia
|
+ | zachłanny | + |
(na CO)
|
| szyk: neutralny | ||||
1.b czyn
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nienasycony |
Połączenia
- zachłanna ciekawość, miłość; zachłanne spojrzenie
Cytaty
|
Widziała 52 kraje, ale za krótko, za mało, dłużej udało jej się zostać tylko w RPA i Australii. Cechuje ją zachłanna ciekawość świata. źródło: NKJP: Maria Kruczkowska: Ciekawa Świata, Gazeta Wyborcza, 1998-09-25 |
|
|
Żąda się tu od ziemi, budynków i maszyn wszystkiego, nie dając w zamian nic. Jest to zachłanna, rabunkowa eksploatacja, przeprowadzana do tego przy pomocy metod tak zacofanych, jak za Kapetyngów. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem: (Francja 1940-1944), 1957 |
|
|
Przez dwie godziny z zachłannym podziwem wprowadzała go w inżynierię finansową Wojtka Smykały. źródło: NKJP: Tomasz Klarecki, Izabela Smolarek: Wilk... i śmierć bankiera, 2006 |