Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | najwyższy |
najwyższy |
najwyższy |
najwyższe |
najwyższa |
| D. | najwyższego |
najwyższego |
najwyższego |
najwyższego |
najwyższej |
| C. | najwyższemu |
najwyższemu |
najwyższemu |
najwyższemu |
najwyższej |
| B. | najwyższego |
najwyższego |
najwyższy |
najwyższe |
najwyższą |
| N. | najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
najwyższą |
| Ms. | najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
najwyższej |
| W. | najwyższy |
najwyższy |
najwyższy |
najwyższe |
najwyższa |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | najwyżsi |
najwyżsi |
najwyższe |
najwyższe |
| D. | najwyższych |
najwyższych |
najwyższych |
najwyższych |
| C. | najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
najwyższym |
| B. | najwyższych |
najwyższych |
najwyższych |
najwyższe |
| N. | najwyższymi |
najwyższymi |
najwyższymi |
najwyższymi |
| Ms. | najwyższych |
najwyższych |
najwyższych |
najwyższych |
| W. | najwyżsi |
najwyżsi |
najwyższe |
najwyższe |
Pochodzenie
Zob. wyższy
1. kapłan
Definicja
Noty o użyciu
W odniesieniu do Osób Boskich zapisywane wielką literą, np. Bóg Najwyższy, Istota Najwyższa.
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- najwyższy akt (prawny), nakaz, urząd, wymiar (kary); arbiter, arcykapłan, bóg, hierarcha, kapłan, urzędnik, władca, zwierzchnik; najwyższa forma (bytu, patriotyzmu, świadomości), kategoria, nagroda; instancja, kasta; Najwyższa Izba Kontroli; najwyższe stanowisko; najwyższe gremia, koła, kręgi (władzy), sfery, szczeble (kierownicze, władzy); Sąd Najwyższy; Bóg Najwyższy; Rada Najwyższa; Istota Najwyższa
- najwyższy rangą, stopniem
Cytaty
|
Jowisz - lub Jupiter - najwyższy bóg panteonu rzymskiego, objawia się jako: najwyższa władza; bóstwo nieba, światła dziennego, pogody a także pioruna i grzmotu. źródło: NKJP: Krystyna Konaszewska-Rymarkiewicz: Interpretacja horoskopu - podstawy, 1997 |
|
|
Dziś za najwyższy nakaz moralności uważa się zachowanie pokoju, a za największą zbrodnię przeciwko ludzkości zagrożenie pokojowi — choćby ów pokój oparty był na fundamencie krzywdy, zaboru i przemocy. źródło: NKJP: Juliusz Mieroszewski, Finał klasycznej Europy, 1977 |
|
|
MacIntyre jest pierwszym człowiekiem na pokładzie od pięćdziesięciu jeden tysięcy lat, a więc jest najwyższy rangą na okręcie i zawsze nim pozostanie. źródło: NKJP: Księżyc Buntowników, Esensja, 2006-10 |
|
|
Jeszcze cztery dni temu byłem w Wiedniu. Panuje tam wszędzie olbrzymie podniecenie i nawet w najwyższych kołach szepce się, że wojna z Serbią to kwestia tygodnia. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003 |
|
|
Prowincje miały odrębne sądy najwyższe, tak zwane sądy trybunalskie. Sąd dla Wielkopolski rezydował w Piotrkowie, stąd Piotrków Trybunalski. źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Jak dzieliliśmy Polskę, Gazeta Wyborcza, 1998-03-13 |
2. ideał
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- najwyższy heroizm; najwyższa moralność, ofiara; najwyższe dobro, poświęcenie; najwyższe ideały, uniesienia, wartości
Cytaty
|
Nasze dzieje wojenne, aż po tragedie warszawskiego powstania, są ilustracją dumnej gotowości do najwyższych ofiar i poświęceń podejmowanych w imię wywalczenia suwerenności — niepodległości — wolności. źródło: NKJP: Mieroszewski Juliusz: Finał klasycznej Europy, 1997 |
|
|
Mam szczerą wolę [...] ze wszystkich sił mego ducha [...] pełnić służbę Bogu, który stanowi uosobienie najwyższych ideałów, takich jak miłość, prawda, dobro, sprawiedliwość, wolność, piękno, przyjaźń i braterstwo, wiara, nadzieja. źródło: NKJP: Internet |
|
|
„Mamy najlepszą armię i wybitnych wodzów, a co najważniejsze: posiadamy najwyższą moralność i po naszej stronie jest racja” - przekonywał ojciec. źródło: NKJP: Anna Bolecka: Uwiedzeni, 2009 |
|
|
Jeżeli ciągle myślimy o naszym wrogu, nasze umysły przejmą jego złe cechy, natomiast gdy naszym celem jest najwyższe dobro, nasze umysły same staną się dobrem. źródło: NKJP: Richard Richardson: CO JEST NASZĄ MISJĄ?, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1998-02-01 |
3. podziw
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- najwyższy podziw, szacunek, wysiłek, zachwyt, zapał; najwyższa bezczelność, stawka; najwyższe uznanie, zdumienie
Cytaty
|
Był to najwyższy dowód zaufania, dopuszczenie do grona wtajemniczonych. Kartka zawierała odezwę Związku Czarnej Ręki i groziła adresatowi poćwiartowaniem. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński, Piszczyk, 1997 |
|
|
Rozmowy o „Nim” były święte i wprowadzały w stan najwyższej ekstazy. źródło: NKJP: Monika Rakusa, 39,9, 2008 |
|
|
W amerykańskim lotnictwie i marynarce wojennej służą dziesiątki kobiet-pilotów, często o najwyższych kwalifikacjach. źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: Te wspaniałe kobiety na swych latających maszynach, Gazeta Wyborcza, 1993-04-29 |
|
|
[...] biskup Pragi dał się poznać ludziom elit ówczesnego chrześcijaństwa zachodniego jako człowiek wyjątkowej świętości; młody cesarz Otton III, jak i uczony papież Sylwester II [...] mieli dla niego najwyższe uznanie. źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000 |