Chronologizacja
Pochodzenie
śr.-w.-niem. kleinôt / kleinât / kleinœte / kleinœde / kleinet 'drobiazg wykonany artystycznie, klejnot, błyskotka; odznaka; herb'
1. biżuteria
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki
Połączenia
- koronne, królewskie, rodowe, rodzinne; magiczne; bezcenne, cenne, drogie, drogocenne, wartościowe; srebrne, złote; błyszczące, lśniące; najcenniejsze, najpiękniejsze, najwspanialsze, piękne, wspaniałe; skradzione klejnoty
- blask; kradzież, poszukiwanie klejnotów
- klejnoty i monety, klejnoty i pamiątki, klejnoty i pieniądze, klejnoty i szaty
- szkatułka z klejnotami
- nosić klejnoty
- obwieszony, ozdobiony klejnotami
- coś błyszczy, lśni od klejnotów
Cytaty
|
Ekspedientki wyjmują z gablot różne klejnoty, przymierzam najdroższe pierścionki z brylantami. źródło: NKJP: Jacek Hugo-Bader: Obserwacje, Gazeta Wyborcza, 1993-12-30 |
|
|
Królowa Jadwiga na odnowę Akademii Krakowskiej oddała wszystkie swoje klejnoty. źródło: NKJP: Klejnoty i gwarancje, Dziennik Polski, 1998-05-11 |
|
|
Na zamkowym dziedzińcu rosła złota jabłoń z pojedynczym złotym jabłkiem, a lochy zamku kryły nieprzebrane skarby: skrzynie pełne klejnotów i złotych monet. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz, Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | klejnot |
klejnoty |
|
| D. | klejnotu |
klejnotów |
|
| C. | klejnotowi |
klejnotom |
|
| B. | klejnot |
klejnoty |
|
| N. | klejnotem |
klejnotami |
|
| Ms. | klejnocie |
klejnotach |
|
| W. | klejnocie |
klejnoty |
Inne uwagi
Zwykle lm
2. kamień szlachetny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł rzemiosło
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kamień szlachetny |
Połączenia
- magiczne; bezcenne, cenne, drogie, drogocenne, wartościowe, najcenniejsze, najpiękniejsze, najwspanialsze, piękne, wspaniałe klejnoty
- oprawa; kradzież klejnotów
- ozdobiony; wysadzany klejnotami
Cytaty
|
Później koronę pokryto złotem i ozdobiono klejnotami. Użyto w tym celu 80 pereł, 88 szmaragdów, szafirów, rubinów oraz granatów, 56 drobniejszych perełek zwieńczonych kamieniami i 184 małych szlachetnych kamyczków. źródło: NKJP: Monika Kowalczyk, Antykwariusz zrekonstruował klejnot koronacyjny królów Polski, Dziennik Polski, 2003-11-12 |
|
|
Ulubiony klejnot indyjskich cesarzy z dynastii Wielkich Mogołów, kiedyś wprawiony w końską uprząż, kilka lat temu przedmiot roszczeń afgańskich talibów - diament Koh-i-Noor jest jednym z najbardziej znanych klejnotów świata. źródło: NKJP: (PAP), Salwa co minutę, Dziennik Polski, 2002-04-06 |
|
|
Istnieje stara anegdota o jubilerze, któremu klient przyniósł do przeborowania perłę ogromnej wielkości i niezwykłej ceny. źródło: NKJP: Krzysztof Teodor Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | klejnot |
klejnoty |
|
| D. | klejnotu |
klejnotów |
|
| C. | klejnotowi |
klejnotom |
|
| B. | klejnot |
klejnoty |
|
| N. | klejnotem |
klejnotami |
|
| Ms. | klejnocie |
klejnotach |
|
| W. | klejnocie |
klejnoty |
3. herb
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | herb |
Połączenia
- rodowy klejnot; klejnot herbowy, szlachecki
- klejnot jakiegoś rodu
Cytaty
|
Niezmiennie zdobią go również kartusze, umieszczone pod gzymsami okien pierwszego piętra, a przedstawiające rodowy klejnot Myszkowskich - Jastrzębiec. źródło: NKJP: (mer): Tkwi w panoramie, Dziennik Polski, 1998-11-10 |
|
|
Herb Charsznicy przedstawia podwójny krzyż zakonu bożogrobców, na tle którego umieszczony został kartusz z wyobrażeniem topora - rodowego klejnotu Korycińskich. źródło: NKJP: Topór z krzyżem w tle, Dziennik Polski, 1998-10-31 |
|
|
Opis klejnotu rodowego Leszczyców można znaleźć w popularnym herbarzu Bartosza Paprockiego wydanym w 1584 r. źródło: NKJP: A.Fidrysiak: Arystokraci z Pułtuska, Tygodnik Ciechanowski, 2004-05-19 |
|
|
Wieś, owszem, należała do utytułowanych właścicieli - Potockich, Skarbków - jednak zazwyczaj rezydowali tam jedynie administratorzy bądź dzierżawcy; pieczętowali się wprawdzie szlacheckimi klejnotami, ale nie byli członkami najpierwszych familii Rzeczypospolitej. źródło: NKJP: Czas dworu minął, Dziennik Polski - 2001-05-04 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | klejnot |
klejnoty |
|
| D. | klejnotu |
klejnotów |
|
| C. | klejnotowi |
klejnotom |
|
| B. | klejnot |
klejnoty |
|
| N. | klejnotem |
klejnotami |
|
| Ms. | klejnocie |
klejnotach |
|
| W. | klejnocie |
klejnoty |
Składnia
|
+ | klejnot | + |
JAKI
|
4. coś bardzo cennego
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | perła |
Połączenia
- cenny, bezcenny, drogocenny, najwspanialszy, prawdziwy klejnot; klejnot architektoniczny, muzyczny
- klejnot architektury
- coś stanowi klejnot czegoś
- coś jest klejnotem czegoś
Cytaty
|
Drewniane cerkwie, okolone starodrzewem, wznoszące się na pagórkach wśród zabudowy wiejskiej, są jak cenne klejnoty rozproszone wśród dolin. Jednym z najcenniejszych klejnotów drewnianej architektury cerkiewnej jest świątynia w Owczarach. źródło: NKJP: Klejnot wśród gór, Dziennik Polski, 2000-09-12 |
|
|
[...] do willi Pod Jedlami, niekwestionowanego klejnotu stylu zakopiańskiego, jest stąd jeszcze kawałek dość garbatej drogi. źródło: NKJP: Jolanta Antecka, Daleko od standardów, Dziennik Polski, 2002-08-10 |
|
|
Dla wielbicieli twórczości Mozarta „Czarodziejski flet” to skarbnica najpiękniejszych melodii - prawdziwych klejnotów światowej twórczości operowej. źródło: NKJP: Katarzyna Gardzina: Zapraszamy do świata opery, prasa, 1998 |
|
|
Monte Cassino to szczególny klejnot w naszej narodowej świadomości. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 13.05.1994 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | klejnot |
klejnoty |
|
| D. | klejnotu |
klejnotów |
|
| C. | klejnotowi |
klejnotom |
|
| B. | klejnot |
klejnoty |
|
| N. | klejnotem |
klejnotami |
|
| Ms. | klejnocie |
klejnotach |
|
| W. | klejnocie |
klejnoty |
Składnia
|
|
+ | klejnot | + |
(CZEGO) +
(JAKI)
|