UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

błysk

Chronologizacja

1620, KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. błysk
 błyski
D. błysku
 błysków
C. błyskowi
 błyskom
B. błysk
 błyski
N. błyskiem
 błyskami
Ms. błysku
 błyskach
W. błysku
 błyski

Pochodzenie

Zob. błyskać

1. światła

Definicja

nagłe i krótkotrwałe ukazanie się intensywnego światła, z bezpośredniego źródła lub odbitego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

  • krótki, nagły, sekundowy; pojedynczy; mocny, oślepiający; zimny błysk
  • błysk zębów; błysk klingi, miecza, metalu, noża, ostrza, sztyletu; eksplozji, wybuchu, wystrzału; flesza, lampy błyskowej, lampy, lasera, latarki, żarówki; iskier, ognia, pioruna, promieni, światła
  • błysk w oku, w oczach
  • błysk oślepia
  • wypucować do błysku
  • wyczyścić, wypucować, wysprzątać na błysk; wysprzątany, wyczyszczony na błysk

Cytaty

Rozkloszowane, obsypane niebieskimi cekinami spodnie, zuchwale rozpięta na piersiach koszula, buty na wysokim obcasie, gęste czarne włosy i olśniewający błysk zębów - zda się, że Wielkiego Jamesa czas się nie ima.

źródło: NKJP: Grzegorz Brzozowicz, Maciej Chmiel: Samograj, Gazeta Wyborcza, 1993-01-22

Za chwilę usłyszał kroki i zobaczył chwiejny błysk latarki.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Siedzieli na kanapie, słuchając wycia wiatru, czasami popatrując w okna na błyski piorunów, przecinające czarne niebo. Burza była straszna.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007

Kto zaś worki z pomocą dla powodzian nosił tylko pod życzliwym okiem kamery, albo pochylał się nad losem maluczkich w błysku fotograficznych fleszy - tego instynktownie wyczują wyborcy.

źródło: NKJP: To już jest koniec, Dziennik Polski, 2001-09-21

Nachylił się nad Sandrą, usłyszała metaliczny szczęk, i z dłoni Sylvia z błyskiem wyskoczyło ostrze noża.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Składnia

bez ograniczeń + błysk +
(CZEGO)

2. geniuszu

Definicja

nagłe i krótkotrwałe pojawienie się u człowieka jakiegoś stanu, zdolności lub uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przebłysk, przejaw

Połączenia

  • błysk geniuszu, natchnienia; humoru, inteligencji, ironii; nadziei, optymizmu, radości, zadowolenia; gniewu, nienawiści; strachu, trwogi

Cytaty

[...] trudno tu mówić o jakimś błysku geniuszu. Najskuteczniejsze przekręty są zwykle proste jak budowa cepa.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

Sam twórca, w czapce z bączkiem, opierając dłoń na kadłubie za kabiną, patrzy w obiektyw dobrotliwie, ale z wyraźnie zauważalnym błyskiem ironii.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Ktokolwiek zetknął się z nim osobiście - wie, że emanował spokojem i rozwagą. Tliła się w nim jednocześnie radość życia, widoczna choćby w błyskach humoru.

źródło: NKJP: (ASZ): Szlachetność i troska, Dziennik Polski, 2001-11-16

Mnie wtrącano dwukrotnie do ciemnicy, pyskowałam strażnikom [...], a nawet odmawiałam rozmowy z Heinrichem Hamannem. [...] Zawsze jednak w najtrudniejszych chwilach miałam w sobie błysk nadziei na ocalenie.

źródło: NKJP: Łzy aktorki, Dziennik Polski, 2001-08-23

Masz tajemniczy wgląd w prawdziwą naturę świata, posługujesz się wiedzą i mądrością niedostępną dla innych. W jednym błysku natchnienia widzisz jasno. Czasem także przyszłość!

źródło: NKJP: Astrologus, Dziennik Polski, 2000-02-26

Składnia

bez ograniczeń + błysk +
CZEGO

3. na ryby

Definicja

ryb. 
przynęta wykonana z błyszczącego metalu, mająca kształt niewielkiej rybki, zakończona haczykiem i służąca do łowienia ryb

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błystka, błyszcz, błyszczka, błyszczyk

Połączenia

  • błysk wędkarski; obrotowy, podlodowy, wahadłowy
  • rzucić błyskiem

Cytaty

- Trochę odczekam. Ze szczupakami tak bywa. Cisza, spokój, kwadrans zaś później pcha się jeden za drugim na hak. [...]Błysk rzucony z większym niż poprzednio rozmachem frunął teraz bardzo daleko.

źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Ich trzech i dziewczyna, 1978

Przedmiotem wynalazku jest błysk wędkarski składający się z dwóch kształtek wklęsło-wypukłych imitujących swym wyglądem rybę [...].

źródło: Internet

Jako przynętę założył posrebrzany błysk zrobiony własnoręcznie z bezpiecznika wysokiego napięcia. [...]rzucił błyskiem pod wystający, wchodzący daleko w rzekę krzak. [...] Ryba natychmiast ruszyła w nurt, kołowrotek rozpoczął swoją grę.

źródło: Internet

Frazeologizmy

na błysk
o błysk szprychy
Data ostatniej modyfikacji: 11.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN