UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

amazonka

Chronologizacja

2 połowa XVIII w., Bańk

1. kobieta z plemienia Amazonek

Definicja

książk. 
kobieta z mitologicznego wojowniczego plemienia Amazonek, obcinająca sobie prawą pierś, aby nie przeszkadzała w naciąganiu cięciwy przy strzelaniu z łuku

Pochodzenie

łac. Amāzōn

z gr. amazṓn 'pozbawiona piersi'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • dzika, wojownicza amazonka; legendarne, doskonałe, martwe, wydumane amazonki
  • amazonka z łukiem
  • łuk amazonki; królowe; armia, królestwo, oddział, plemię; rzeka, taniec, wyspa; tarcza; życie amazonek
  • amazonki zamieszkują lądy, mają złoto
  • nazywać, zwać kogoś amazonką
  • informacje, nowiny, opowieści, świadectwo, wieści o amazonkach

Cytaty

I z jaką frajdą czytałoby się coś więcej o armii czarnoskórych amazonek w strojach topless, utrzymujących porządek we włościach króla Zimbabwe (nie mówiąc o licznych, tajemniczych owych królów fikcyjnych małżeństwach)!

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Obrazkowa historia Afryki: Gazeta Wyborcza, 1993-08-11

Z kolei ród swojej żony autor wyprowadził bezpośrednio z plemienia amazonek z równin wenezuelskich.

źródło: NKJP: Adam Elbanowski: Nowe królestwo Grenady. Historia naturalna, obyczajowa i domniemana, 2006

Widząc w. połowie XIX wieku na dworze szkaradnego króla Dahomeju taniec amazonek - jak wynika z opisu, taniec zupełnie taki sam, jaki widziałem w Bogu ducha winnej wsi Kamabi - Forbes z dreszczykiem grozy w miarowym ruchu rąk tancerek dopatrywał się symbolu, uzmysławiającego ucinanie głowy wroga przez wojownicze amazonki.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Nowa przygoda: Gwinea, 1962

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amazonka
amazonki
D. amazonki
amazonek
C. amazonce
amazonkom
B. amazonkę
amazonki
N. amazonką
amazonkami
Ms. amazonce
amazonkach
W. amazonko
amazonki

2. kobieta po amputacji piersi

Definicja

kobieta po operacji amputacji jednej lub obu piersi w wyniku choroby nowotworowej

Pochodzenie

łac. Amāzōn

z gr. amazṓn 'pozbawiona piersi'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Połączenia

  • radomszczańska amazonka; nasze; szczęśliwe; jaworznickie, kłodzkie, polskie, poznańskie, słupskie, tyskie, wrocławskie... amazonki
  • amazonki i cukrzycy; amazonki i lekarze
  • klub, ruch, stowarzyszenie; środowisko; prezes, przewodnicząca; spotkanie, szkolenie; działalność medyczna; ogólnopolska spartakiada amazonek
  • jedna z amazonek; masaże limfatyczne dla amazonek
  • kalendarz, spotkanie z amazonkami
  • być amazonką

Cytaty

Wierzę w siłę pozytywnego myślenia, w optymizm. Jestem pewna, że świadomość, iż „amazonki” - szczęśliwe „amazonki” - są wśród nas, jest ich dużo i że potrafią cieszyć się życiem, będzie dobrą psychoterapią dla wszystkich kobiet dotkniętych tą chorobą.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Lewa, wspomnienie prawej, 2003

Jesteś kobietą po operacji raka piersi? Nie musisz się tego wstydzić – mówi Bronisława Kotowska przewodnicząca powołanego niedawno w Kamiennej Górze klubu amazonek.

źródło: NKJP: Grzegorz Kędziora: Życie po raku, Gazeta Wrocławska, 2003-05-06

Po otwarciu spartakiady przez organizatora, Krystynę Wechmann - prezesa poznańskich amazonek, pięćdziesiąt uczestniczek zatańczyło układ nawiązujący do tematyki walczących kobiet.

źródło: NKJP: (res): Triumf Słupszczanek, Dziennik Słupski, 1999-09-24

Zachętą do odwiedzenia domu jest także duża różność zajęć. Są wśród nich m.in. rehabilitacja ogólnorozwojowa, masaże limfatyczne dla amazonek oraz zajęcia muzyczne w ramach zespołu „Wesołe Seniorki”.

źródło: NKJP: Katarzyna Chilińska: Wokół Poznania, Gazeta Poznańska, 2006-04-15

Czy na terenie Bytowa znajduje się Klub amazonek, gdzie kobiety po operacjach piersi mogą wzajemnie się wspierać i razem szukać pomocy w przetrwaniu trudnych chwil? - Niestety na terenie Bytowa nie ma takiego klubu.

źródło: NKJP: Joanna Szczepańska: Raka piersi można skutecznie leczyć, Dziennik Powiatu Bytowskiego, 2000-05-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amazonka
amazonki
D. amazonki
amazonek
C. amazonce
amazonkom
B. amazonkę
amazonki
N. amazonką
amazonkami
Ms. amazonce
amazonkach
W. amazonko
amazonki

3.a kobieta jeżdżąca konno

Definicja

książk. 
kobieta jeżdżąca konno

Pochodzenie

łac. Amāzōn

z gr. amazṓn 'pozbawiona piersi'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Połączenia

  • jasnowłosa, piękna, wysoka; elegancka; anglezująca, galopująca, wprawna; najlepsza; nasza; krakowska, proszowicka, tucholska...; młoda, osiemnastoletnia, szesnastoletnia...; prawdziwa; chłodna, czupurna, niezależna, sprytna, wspaniałomyślna amazonka; dzielne, urocze amazonki
  • dwie, cztery, trzy... amazonki
  • amazonka "Krakusa"; amazonka klubu jeździeckiego "Zbrosławice", amazonka Ludowego Klubu Jeździeckiego
  • amazonka z "Tabunu"; amazonki ze Słupska
  • amazonka z jasną jak słoma kosą
  • amazonka w męskim gronie
  • amazonka i automobilistka; amazonka i tenisistka; jeźdźcy i amazonki; amazonki i dżokeje
  • cień; szybkobiegacz; klubowy strój amazonki; popisy, zmagania; przychylność; sukces amazonek
  • w stroju amazonki; zawody jeździeckie dla amazonek; najzuchwalszy jeździec wśród amazonek; pokaz w wykonaniu amazonek
  • amazonka pokazała się, uczestniczyła, zajęła miejsce, zawróciła
  • pomóc amazonce
  • być amazonką, chcieć być amazonką
  • dosiadać stołeczka niczym amazonka; jeździć konno jak amazonka
  • próbować swoich sił jako amazonka

Cytaty

- Nieźle - powiedział jeździec. Czy raczej amazonka. Była to bowiem dziewczyna.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Siostra Zygmunta Lucie była najwytrwalszym myśliwym i najzuchwalszym jeźdźcem wśród amazonek.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Statuetkę ,,Gazety Poznańskiej’’ dla najlepszej amazonki podczas całych zawodów zdobyła Sandra Piwowarczyk (KJ Turbo Brzeg).

źródło: NKJP: MJ PAT: Jeździectwo Grand Prix Zagórów 2002, wyniki konkursów, Gazeta Poznańska, 2002-08-19

Setki widzów obserwowało piątkowe zmagania amazonek i jeźdźców w konkursie skoków konia wierzchowego, rozgrywanego o puchar prezydenta Bolesławca.

źródło: NKJP: (red) Na koń!: Gazeta Wrocławska, 2002-05-06

W tym czasie wślizgnęła się do gabinetu tajemnicza nieznajoma - „zielona amazonka”, jak ją w myślach nazwał Barcley. Jej uroda czyni nadal duże wrażenie na Barcleyu: jasne włosy, czarne oczy, zielony kostium, czarna dżokejka.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Wspomnienia psychiatry, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amazonka
amazonki
D. amazonki
amazonek
C. amazonce
amazonkom
B. amazonkę
amazonki
N. amazonką
amazonkami
Ms. amazonce
amazonkach
W. amazonko
amazonki

3.b ubranie do konnej jazdy

Definicja

książk. 
damski strój do jazdy konnej, składający się z kurtki i długiej, rozszerzanej spódnicy, popularny zwłaszcza w XIX wieku.

Pochodzenie

łac. Amāzōn

z gr. amazṓn 'pozbawiona piersi'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  strój

Połączenia

  • aksamitna, czarna amazonka
  • lalka w amazonce
  • złożyć komuś wizytę w amazonce
  • ślicznie komuś w amazonce

Cytaty

No, tak, tak, droga Żanetko, jesteś właściwie pierwszą u nas osobą, stoisz wyżej od namiestnikowej! Ślicznie ci w tej amazonce! Byłaś na paradzie! Dowiedzieliśmy się właśnie!

źródło: NKJP: Wacław Gąsiorowski: Księżna łowicka. Powieść historyczna z XIX wieku: Gdańsk 2001

- Najjaśniejszy ambasadorze, wzięli mi pięć łub z materiami, podróżne tłumoki, regestra obstalunków i cztery lalki modnie przybrane: jedna w stroju á la Grecque, jedna á la Louis XVI, jedna w amazonce, jedna berżerka... - Wyrzucić go za bramę wraz z bebechami! - krzyknął zniecierpliwiony i odwracając się plecami rozkazał adiutantowi wprowadzić następnego suplikanta.

źródło: NKJP: Władysław Reymont: 1974: 1918

Okolica szeptała ze zgrozą i rozbawieniem, jak to Lucie złożyła pierwszą wizytę przyszłej teściowej w amazonce, bo przyjechała konno, jak przeszła bezceremonialnie przez wszystkie pokoje dworu robiąc głośne uwagi na temat umeblowania i jak, patrząc surowo na skamieniałego ze wstydu Janka, oświadczyła na zakończenie: - No, trzeba tu będzie wiele zmienić.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni: Warszawa 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amazonka
amazonki
D. amazonki
amazonek
C. amazonce
amazonkom
B. amazonkę
amazonki
N. amazonką
amazonkami
Ms. amazonce
amazonkach
W. amazonko
amazonki

4. papuga

Definicja

papuga średniej wielkości, zamieszkująca lasy Ameryki Południowej i Antyli, posiadająca umiejętność naśladowania mowy ludzkiej

Pochodzenie

Zob. Amazonka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  papuga, ptak

Połączenia

  • kubańskie; duże, nieufne, płochliwe amazonki
  • papuga amazonka
  • amazonki i ary
  • parka amazonek

Cytaty

Papugi i papużki na dobre pozyskały sobie ludzką sympatię. Spotkać można w naszych domach duże ptaki - żako, aleksandrety, amazonki, nieco mniejsze nimfy i maleńkie papużki faliste.

źródło: NKJP: (GZ): Skrzydlate gadułki, Ekspres Ilustrowany, 2003-07-17

Są tu małe papużki faliste i wielkie, piękne i drogie papugi - amazonki, żako czy kakadu.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Węże w uprzęży, Polityka, 2003-01-11

Kiedy Krzysztof Kolumb triumfalnie powrócił z podróży do Ameryki, przywiózł dla swej patronki, królowej Hiszpanii Izabelli, parkę amazonek kubańskich.

źródło: NKJP: Anna Ładuniuk: Egzotyka w mieszkaniu, Trybuna Śląska: 2001-05-05

W hodowlach amatorskich spotyka się wróbliczki, należące do najmniejszych papug, a w ogrodach zoologicznych przeważnie amazonki i ary.

źródło: NKJP: Hanna Jurczak - Gucwińska: Zwierzęta w moim domu, 1997

W maju 1993 roku „Gazeta” ogłosiła konkurs dla dzieci. Jego zwycięzca 1 czerwca mógł wybrać jedną z trzech nagród: zestaw indiański, papugę amazonkę albo gwarka.

źródło: NKJP: Marzena Filipczak: Pasje: Gazeta Wyborcza, 1998-03-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amazonka
amazonki
D. amazonki
amazonek
C. amazonce
amazonkom
B. amazonkę
amazonki
N. amazonką
amazonkami
Ms. amazonce
amazonkach
W. amazonko
amazonki
Data ostatniej modyfikacji: 05.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json