UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kostium

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

fr. costume 'strój; męski garnitur'

z wł. costume 'obyczaj; zwyczajowy strój'

1. w filmie, w teatrze, na balu

Definicja

strój zakładany po to, żeby wyglądać w nim na kogoś innego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	przebranie, strój
	hiperonimy:	ubiór

Połączenia

kostium filmowy, teatralny; cyrkowy, aktorski, sceniczny, estradowy; autentyczny kostium z epoki, błazeński, dawny, egzotyczny;
historyczny, renesansowy, średniowieczny, stylowy;
balowy, maskaradowy, karnawałowy; maskujący;
efektowny, barwny, kolorowy, oryginalny, pomysłowy, śmieszny, zabawny;
zdobiony czymś kostium
kostium aktora, aktorki; Batmana, Godzilli,...
kostiumy do filmu, do spektaklu;
kostium dla kogoś, z lamy, z plastiku...; z epoki; z jakichś czasów
kostium na bal, na zabawę
kostiumy i dekoracje;
aktorzy i kostiumy, charakteryzacja i kostiumy, dekoracje i kostiumy, maski i kostiumy, rekwizyty i kostiumy, scenografia i kostiumy, zdjęcia i kostiumy
projekt kostiumu;
autor, autorka; detale, dobór kostiumów
aktor, mężczyzna, kobieta w kostiumie
nosić;
nałożyć/nakładać, włożyć/wkładać,
dobierać, dopasować, przymierzyć/przymierzać;
zmienić/zmieniać, wypożyczyć/wypożyczać;
projektować, robić, wykonać, wymyślić/wymyślać; przygotować, szyć, uszyć kostium
przebrać się/przebierać się w kostium; ubrany w kostium

Cytaty

	Zapadła wprawdzie kurtyna i nie należałoby więcej o tym wszystkim mówić, ale przecież to nie teatr, gdzie po skończonym przedstawieniu aktorzy zmywają szminkę, zdejmują kostiumy i rozchodzą się do domów [...]. źródło: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie
	Plusem wszystkich przedstawień jest także fakt, że aktorki występują w autentycznych kostiumach z epoki. źródło: Dziennik Polski - 2000-12-20 - Kultura - Pastorele staropolskie
	Na niewielkiej estradzie ustawiono skromne dekoracje w stylu gotyckim, a aktorzy występowali w specjalnie na ten cel uszytych kolorowych kostiumach. źródło: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum
	Na bal karnawałowy przedszkolaki ze Słomnik czekały z niecierpliwością [...]. Kolorowo przystrojona sala oraz czekające w pogotowiu kostiumy balowe powodowały rumieńce na dziecięcych twarzach. źródło: Dziennik Polski - 2003-02-15 - Kraków - Karnawałowe szaleństwo
	Dzieci stają się bohaterami na scenie, a po przedstawieniu mogą jeszcze przymierzać kostiumy, poznawać kulisy teatru. źródło: Dziennik Polski - 2001-04-06 - Kraków - Spektakle z trąbą

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kostium	kostiumy
D.	kostiumu	kostiumów
C.	kostiumowi	kostiumom
B.	kostium	kostiumy
N.	kostiumem	kostiumami
Ms.	kostiumie	kostiumach
W.	kostiumie	kostiumy

Składnia

	+	kostium	+	KOGO/CZEGO
	+	kostium	+	JAKI

2. pozory

Definicja

cechy przydawane komuś lub czemuś, żeby stworzyć pozory czegoś innego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

kostium historyczny, ideologiczny, religijny
przywdziać/przywdziewać, ubrać/ubierać kostium
ubrać/ubierać w kostium; przyobleczony w kostium
ukryty pod kostiumem

Cytaty

	Tymczasem totalitaryzm, bez względu na kostium ideologiczny - rasistowski, komunistyczny czy religijny - jest w tej chwili najbardziej złowrogą groźbą dla kultury i dla wartości chrześcijańskich. źródło: NKJP: Gazeta Wyborcza, 1997-05-31
	Zjawiskiem znamiennym dla kultury humanistycznej było [...]antykizowanie, czyli przebieranie w kostium starożytny przeszłości i teraźniejszości. źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973
	[...] czasem ideologiczna brednia wymyka się ze swej niszy i obleka w szacowny kostium akademicki. źródło: NKJP: Marek Beylin, Gazeta Wyborcza, 1999-02-25
	Odkąd człowiek Zachodu nauczył się rozpoznawać pod kostiumem mitu realny materiał historyczny, rozmaite mitologie - także i najnowsze - są oglądane z uwagą i przekładane na język podręcznikowo-gazetowy. źródło: NKJP: Henryk Waniek: Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957, 1996
	[...] niektóre z tych grup będą próbowały walkę o swoje interesy ubierać w kostium masowego protestu „całego społeczeństwa” . źródło: NKJP: Paweł Ciacek, Krzysztof Nowak, Gazeta Wyborcza, 1993-04-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kostium	kostiumy
D.	kostiumu	kostiumów
C.	kostiumowi	kostiumom
B.	kostium	kostiumy
N.	kostiumem	kostiumami
Ms.	kostiumie	kostiumach
W.	kostiumie	kostiumy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

	+	kostium	+	CZEGO
	+	kostium	+	JAKI

3. sport

Definicja

ubranie zakładane w szczególnych okolicznościach, przeznaczone do uprawiania w nim sportu, tańca itp.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	strój
	hiperonimy:	ubiór

Połączenia

kąpielowy, łyżwiarski, plażowy, pływacki, piłkarski, sportowy; klubowy; trykotowy; galowy;
obcisły; dwuczęściowy, jednoczęściowy kostium;
kostium bikini
kostium baletnicy, panczenisty, treserki; skoczków
kostium do aerobicu, do konnej jazdy, do tenisa
dół, góra od kostiumu
przywdziać, !?założyć/!?zakładać, włożyć/wkładać kostium
rozebrać się do kostiumu kąpielowego
ubrać się, przebrać się w kostium

Cytaty

	Należy przynieść strój sportowy (podkoszulek, getry lub kostium gimnastyczny). źródło: Zostań gimnastyczką, Dziennik Polski, 2003-06-05
	Znani i lubiani „Brathanki” oraz „Formacja Nieżywych Schabuff” tym razem pozostawili instrumenty w szatniach, sami zaś przywdziali kostiumy sportowe, by wziąć udział w turnieju piłki nożnej. źródło: „Brathanki” grały w piłkę nożną, Dziennik Polski, 2002-11-25
	Oczekiwana jest decyzja, której domagają się producenci sprzętu, o dwukrotnym powiększeniu, do 40 cm kw., dopuszczalnej powierzchni reklamowej na kostiumach sportowców. źródło: Gazeta Wyborcza, 1997-07-31
	Wkrótce zobaczyli ją na ścieżce, szła w kostiumie do tenisa, krótka spódniczka odsłaniała jej opalone zgrabne nogi. źródło: Maria Nurowska: Panny i wdowy
	Jeszcze przed 20 laty sportem interesowali się właściwie tylko producenci sprzętu sportowego i sportowej odzieży. Szybsi od siebie - My to robiliśmy, zanim nasze produkty pojawiły się na rynku - mówili w Monachium przedstawiciele firmy [...], oferującej kostiumy kąpielowe, gimnastyczne i do aerobiku. źródło: Gazeta Wyborcza, 1997-02-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kostium	kostiumy
D.	kostiumu	kostiumów
C.	kostiumowi	kostiumom
B.	kostium	kostiumy
N.	kostiumem	kostiumami
Ms.	kostiumie	kostiumach
W.	kostiumie	kostiumy

Składnia

+	kostium	+	KOGO
+	kostium	+	JAKI
+	kostium	+	DO CZEGO

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: założyć/zakładać kostium.

4. ubranie damskie

Definicja

żakiet i spódnica uszyte z tego samego materiału

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ubiór

Połączenia

damski; angielski, chanelowski, klasyczny; biały, czarny, beżowy, szary...; obcisły; dobrze/źle skrojony, elegancki, modny, staromodny, stonowany; wiosenny, zimowy; wyjściowy kostium
kostium od Diora, Chanel...
kostium w jakimś stylu, w jakimś kolorze, w kratkę, w pepitkę
klapa, klapy, góra kostiumu
mieć na sobie, nosić; włożyć/wkładać kostium
ubrać się/ubierać się w kostium
być w kostiumie

Cytaty

	Elegancko ubrana, w znakomicie skrojonym czarnym kostiumie i nowych lakierkach na cienkim, wysokim obcasie, stanęła w drzwiach kawiarni[...]. źródło: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć...
	Zaprojektowałem dla Chanel bardzo kobiece kreacje, czarno-białe kostiumy z małym żakietem, źródło: Ewa Korczak-Ufnalewska: Magazyn nr 8 dodatek do Gazety Wyborczej nr 47, z dnia 1995/02/24,
	Wskazany byłby strój świąteczny: ciemny garnitur w przypadku panów, kostium lub elegancka suknia w przypadku pań. źródło: Christian Skrzyposzek : Wolna trybuna
	Do gabinetu weszła przystojna blondynka w szarym kostiumie spacerowym, elegancka, smukła, o bladej cerze i ogromnych, błękitnych oczach. źródło: Andrzej Sczypiorski: Początek
	Na początek Hillary Clinton obcięła włosy, przefarbowała na blond i zaczęła nosić aksamitną przepaskę. Zaczęła też ubierać się w swobodne, ale eleganckie kostiumy w kratę, noszone na cienkie golfy w atrakcyjnych kolorach. źródło: WEEKEND, dodatek do Gazety Wyborczej nr 267 z dnia 1992/11/13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kostium	kostiumy
D.	kostiumu	kostiumów
C.	kostiumowi	kostiumom
B.	kostium	kostiumy
N.	kostiumem	kostiumami
Ms.	kostiumie	kostiumach
W.	kostiumie	kostiumy

5. w architekturze

Definicja

archit.

wystrój budowli lub jej części

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Połączenia

neobarokowy, neorenesansowy kostium
otrzymać, uzyskać jakiś kostium

Cytaty

Architektura banków prawdopodobnie nigdy nie będzie szalona, gdyż szaleństwo jest dokładnym zaprzeczeniem bankierskich cnót. Symbolicznym gwarantem bezpieczeństwa pieniędzy staje się kosztowny entourage - zadbana zieleń, przykuwający oko portal głównego wejścia, kostium elewacji i wystrój głównej sali operacyjnej.

źródło: Dariusz Bartoszewicz: PIENIĄDZE, dodatek do Gazety Wyborczej nr 259 z dnia 1996/11/06,

Po II wojnie światowej siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej im. S. Moniuszki, obecnie czeka na właściciela. Zbudowany po 1878 otrzymał neobarokowy kostium, przebudowany na pocz. XX w. przez warszawskiego arch. Antoniego Jabłońskiego-Jesieńczyka.

źródło: Lech Szaraniec: Górny Śląsk

Ów neorenesansowy kostium pałac falencki uzyskał dopiero w połowie XIX wieku. Jednakże sam - dotyczy to przede wszystkim murów dolnej kondygnacji korpusu głównego - jest budowlą o wiele starszą, bo pochodzi z początków XVII stulecia.

źródło: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski: Znane i nieznane. Rezydencje, ludzie, wydarzenia

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kostium	kostiumy
D.	kostiumu	kostiumów
C.	kostiumowi	kostiumom
B.	kostium	kostiumy
N.	kostiumem	kostiumami
Ms.	kostiumie	kostiumach
W.	kostiumie	kostiumy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

	+	kostium	+	CZEGO
	+	kostium	+	JAKI

Data ostatniej modyfikacji: 07.11.2009