UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

utwardzić

Chronologizacja

XV w., SStp
Inne znaczenie

Pochodzenie

Zob. twardy

1. drogę

Definicja

spowodować, że jakiegoś rodzaju powierzchnia, po której ktoś lub coś się przemieszcza, staje się, dla ułatwienia ruchu, jednolita, stabilna i odporna na odkształcenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Połączenia

utwardzić boisko, dojazd, drogę, nawierzchnię, parking, pobocze, podłoże, ścieżkę, teren
utwardzić asfaltem, kamieniami, płytami, tłuczniem

Cytaty

	Pobocza będą utwardzone tłuczniem kamiennym. źródło: NKJP: (SYP): Krótko, Dziennik Polski, 2008-07-03
	Ulicę oddzielono od osiedla pasem zieleni, a uliczki wjazdowe utwardzono asfaltem. źródło: NKJP: Arkadiusz Gancarz; Drżące mury, Dziennik Bałtycki, 2004-08-09
	Do tej pory zasadnicza część ulicy była utwardzona płytami betonowymi. W tej chwili drogowcy [...] kładą nową nawierzchnię [...]. źródło: NKJP: (KZ, STK JPK ZAL): Gazeta Poznańska, 2006-09-28
	W drodze z pola kombajn ziemniaczany ugrzązł w błocie, a starszy pan próbował utwardzić drogę pod jego kołami. źródło: NKJP: Nina Smoleń: Żniwo przed żniwami, Dziennik Łódzki, 2002-06-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	utwardzę	utwardzimy
2 os.	utwardzisz	utwardzicie
3 os.	utwardzi	utwardzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłem +(e)m utwardził	utwardziłam +(e)m utwardziła	utwardziłom +(e)m utwardziło	utwardziliśmy +(e)śmy utwardzili	utwardziłyśmy +(e)śmy utwardziły
2 os.	utwardziłeś +(e)ś utwardził	utwardziłaś +(e)ś utwardziła	utwardziłoś +(e)ś utwardziło	utwardziliście +(e)ście utwardzili	utwardziłyście +(e)ście utwardziły
3 os.	utwardził	utwardziła	utwardziło	utwardzili	utwardziły

bezosobnik: utwardzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		utwardźmy
2 os.	utwardź	utwardźcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłbym bym utwardził	utwardziłabym bym utwardziła	utwardziłobym bym utwardziło	utwardzilibyśmy byśmy utwardzili	utwardziłybyśmy byśmy utwardziły
2 os.	utwardziłbyś byś utwardził	utwardziłabyś byś utwardziła	utwardziłobyś byś utwardziło	utwardzilibyście byście utwardzili	utwardziłybyście byście utwardziły
3 os.	utwardziłby by utwardził	utwardziłaby by utwardziła	utwardziłoby by utwardziło	utwardziliby by utwardzili	utwardziłyby by utwardziły

bezosobnik: utwardzono by

bezokolicznik: utwardzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: utwardziwszy

gerundium: utwardzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	utwardzenie	utwardzenia
D.	utwardzenia	utwardzeń
C.	utwardzeniu	utwardzeniom
B.	utwardzenie	utwardzenia
N.	utwardzeniem	utwardzeniami
Ms.	utwardzeniu	utwardzeniach
W.	utwardzenie	utwardzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: utwardzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	utwardzony	utwardzony	utwardzony	utwardzone	utwardzona
D.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonej
C.	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonej
B.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzony	utwardzone	utwardzoną
N.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzoną
Ms.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	utwardzeni	utwardzeni	utwardzone	utwardzone
D.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych
C.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym
B.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzone
N.	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi
Ms.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych

odpowiednik aspektowy: utwardzać

Składnia

utwardzić

CO + CZYM

2. tłuszcz

Definicja

zmienić z substancji płynnej w stałą

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

	[...] pochodzący z Ameryki słonecznik [...] ma wiele zastosowań, a olej to wręcz coś niebywałego. [...] Pół wieku temu ktoś wpadł na pomysł, by go nieco przerobić, utwardzić i tym sposobem powstało słonecznikowe masło. źródło: NKJP: Coś na sklerozę, Dziennik Polski, 2006-10-14
	Tłuszcze trans są zarówno w maśle, jak i niektórych margarynach. Trzeba zatem używać utwardzonych tłuszczów roślinnych, które ich nie zawierają. źródło: NKJP: Zbigniew Wojtasiński: Medycyna: Na świątecznym stole powinno być jak najwięcej ryb, sałatek, warzyw i owoców, Rzeczpospolita, 1997
	Jeśli zamierzacie zrobić dobre wylewki betonowe, warto pamiętać również, aby odpowiednio utwardzić beton. źródło: Internet: wokolslonca.pl/
	- Zabieg jest znacznie krótszy niż manicure hybrydowy, ponieważ nie ma konieczności używania lampy UV, która miałaby utwardzić lakier. źródło: Internet: party.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	utwardzę	utwardzimy
2 os.	utwardzisz	utwardzicie
3 os.	utwardzi	utwardzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłem +(e)m utwardził	utwardziłam +(e)m utwardziła	utwardziłom +(e)m utwardziło	utwardziliśmy +(e)śmy utwardzili	utwardziłyśmy +(e)śmy utwardziły
2 os.	utwardziłeś +(e)ś utwardził	utwardziłaś +(e)ś utwardziła	utwardziłoś +(e)ś utwardziło	utwardziliście +(e)ście utwardzili	utwardziłyście +(e)ście utwardziły
3 os.	utwardził	utwardziła	utwardziło	utwardzili	utwardziły

bezosobnik: utwardzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		utwardźmy
2 os.	utwardź	utwardźcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłbym bym utwardził	utwardziłabym bym utwardziła	utwardziłobym bym utwardziło	utwardzilibyśmy byśmy utwardzili	utwardziłybyśmy byśmy utwardziły
2 os.	utwardziłbyś byś utwardził	utwardziłabyś byś utwardziła	utwardziłobyś byś utwardziło	utwardzilibyście byście utwardzili	utwardziłybyście byście utwardziły
3 os.	utwardziłby by utwardził	utwardziłaby by utwardziła	utwardziłoby by utwardziło	utwardziliby by utwardzili	utwardziłyby by utwardziły

bezosobnik: utwardzono by

bezokolicznik: utwardzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: utwardziwszy

gerundium: utwardzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	utwardzenie	utwardzenia
D.	utwardzenia	utwardzeń
C.	utwardzeniu	utwardzeniom
B.	utwardzenie	utwardzenia
N.	utwardzeniem	utwardzeniami
Ms.	utwardzeniu	utwardzeniach
W.	utwardzenie	utwardzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: utwardzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	utwardzony	utwardzony	utwardzony	utwardzone	utwardzona
D.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonej
C.	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonej
B.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzony	utwardzone	utwardzoną
N.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzoną
Ms.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	utwardzeni	utwardzeni	utwardzone	utwardzone
D.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych
C.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym
B.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzone
N.	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi
Ms.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych

odpowiednik aspektowy: utwardzać

Składnia

utwardzić

3. stal

Definicja

sprawić, że jakiegoś rodzaju stała substancja staje odporna na zgniecenie czy odkształcenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł miejsca i czynności związane z przemysłem

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

antonimy:

zmiękczyć

Cytaty

	Tylko pamiętaj, że wysoka temperatura znacznie utwardzi drewno, a co za tym idzie, utrudni późniejszą obróbkę. źródło: Internet: tactical.pl
	W narzędziach wysokiej jakości szczęki kluczy są wykonane ze specjalnej, utwardzonej stali. źródło: NKJP: (MAŚ): Narzędzia do cięcia rur, Dziennik Bałtycki, 1998-09-29
	Aby utrudnić włamywaczowi sforsowanie drzwi, można obić je z obydwu stron stalową, utwardzoną blachą. źródło: NKJP: (ET): Drzwi z atestem, Gazeta Wrocławska, 2002-07-30
	Po odlaniu blachy [...] obtacza ją do odpowiedniej grubości, a następnie młotkuje, aby ją utwardzić. źródło: NKJP: Daria Murawska, (K.N.): Zanim zagrają organy, Dziennik Bałtycki, 2000-08-26

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	utwardzę	utwardzimy
2 os.	utwardzisz	utwardzicie
3 os.	utwardzi	utwardzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłem +(e)m utwardził	utwardziłam +(e)m utwardziła	utwardziłom +(e)m utwardziło	utwardziliśmy +(e)śmy utwardzili	utwardziłyśmy +(e)śmy utwardziły
2 os.	utwardziłeś +(e)ś utwardził	utwardziłaś +(e)ś utwardziła	utwardziłoś +(e)ś utwardziło	utwardziliście +(e)ście utwardzili	utwardziłyście +(e)ście utwardziły
3 os.	utwardził	utwardziła	utwardziło	utwardzili	utwardziły

bezosobnik: utwardzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		utwardźmy
2 os.	utwardź	utwardźcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłbym bym utwardził	utwardziłabym bym utwardziła	utwardziłobym bym utwardziło	utwardzilibyśmy byśmy utwardzili	utwardziłybyśmy byśmy utwardziły
2 os.	utwardziłbyś byś utwardził	utwardziłabyś byś utwardziła	utwardziłobyś byś utwardziło	utwardzilibyście byście utwardzili	utwardziłybyście byście utwardziły
3 os.	utwardziłby by utwardził	utwardziłaby by utwardziła	utwardziłoby by utwardziło	utwardziliby by utwardzili	utwardziłyby by utwardziły

bezosobnik: utwardzono by

bezokolicznik: utwardzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: utwardziwszy

gerundium: utwardzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	utwardzenie	utwardzenia
D.	utwardzenia	utwardzeń
C.	utwardzeniu	utwardzeniom
B.	utwardzenie	utwardzenia
N.	utwardzeniem	utwardzeniami
Ms.	utwardzeniu	utwardzeniach
W.	utwardzenie	utwardzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: utwardzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	utwardzony	utwardzony	utwardzony	utwardzone	utwardzona
D.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonej
C.	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonej
B.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzony	utwardzone	utwardzoną
N.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzoną
Ms.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	utwardzeni	utwardzeni	utwardzone	utwardzone
D.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych
C.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym
B.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzone
N.	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi
Ms.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych

odpowiednik aspektowy: utwardzać

Inne uwagi

Zwykle imb

Składnia

utwardzić

4. politykę

Definicja

sprawić, że coś staje się bardziej wyraziste i odporne na możliwość zmian lub ustępstw, wpływ emocji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

usztywniać

Cytaty

	Aby zapobiec groźbie pojawienia się kryzysu walutowego w Polsce, należałoby utwardzić politykę gospodarczą [...]. źródło: NKJP: Richard Mbewe: Czy Polsce grozi kryzys finansowy?, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2003-07-08
	W sytuacji, kiedy kluby parlamentarne mają bardzo utwardzone stanowisko - jeszcze bardziej utwardzone w związku z nową dyscypliną partyjną - w sytuacji, kiedy przemawia się do pustych miejsc, wszystkie argumenty są właściwie jak groch rzucany o ścianę [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.03.1994
	Utwardzenie polityki zagranicznej sprawi, że Rosja jeszcze mocniej sprzeciwi się rozszerzeniu NATO, zwiększy zaborczość w rejonie Morza Kaspijskiego, być może sięgając po Azerbejdżan, aby w pełni kontrolować tamtejszą ropę. źródło: NKJP: Czy czwartkowa decyzja Borysa Jelcyna o zwolnieniu Aleksandra Lebiedzia może mieć wpływ na stosunki Rosji..., Gazeta Wyborcza, 1996-10-19
	Choć choroba syna utwardziła jego charakter, tato ma chwile załamania. źródło: NKJP: Izabela Jarosz: Tato, Trybuna Śląska, 2003-04-18
	Dla jej dobra musiałem zabić w sobie całą miłość, którą dla niej żywiłem; i zabić ją szybko. Musiałem utwardzić swoje serce [...]. źródło: Philip Kerr: Miłość i śmierć w Pradze, 2015 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	utwardzę	utwardzimy
2 os.	utwardzisz	utwardzicie
3 os.	utwardzi	utwardzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłem +(e)m utwardził	utwardziłam +(e)m utwardziła	utwardziłom +(e)m utwardziło	utwardziliśmy +(e)śmy utwardzili	utwardziłyśmy +(e)śmy utwardziły
2 os.	utwardziłeś +(e)ś utwardził	utwardziłaś +(e)ś utwardziła	utwardziłoś +(e)ś utwardziło	utwardziliście +(e)ście utwardzili	utwardziłyście +(e)ście utwardziły
3 os.	utwardził	utwardziła	utwardziło	utwardzili	utwardziły

bezosobnik: utwardzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		utwardźmy
2 os.	utwardź	utwardźcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	utwardziłbym bym utwardził	utwardziłabym bym utwardziła	utwardziłobym bym utwardziło	utwardzilibyśmy byśmy utwardzili	utwardziłybyśmy byśmy utwardziły
2 os.	utwardziłbyś byś utwardził	utwardziłabyś byś utwardziła	utwardziłobyś byś utwardziło	utwardzilibyście byście utwardzili	utwardziłybyście byście utwardziły
3 os.	utwardziłby by utwardził	utwardziłaby by utwardziła	utwardziłoby by utwardziło	utwardziliby by utwardzili	utwardziłyby by utwardziły

bezosobnik: utwardzono by

bezokolicznik: utwardzić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: utwardziwszy

gerundium: utwardzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	utwardzenie	utwardzenia
D.	utwardzenia	utwardzeń
C.	utwardzeniu	utwardzeniom
B.	utwardzenie	utwardzenia
N.	utwardzeniem	utwardzeniami
Ms.	utwardzeniu	utwardzeniach
W.	utwardzenie	utwardzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: utwardzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	utwardzony	utwardzony	utwardzony	utwardzone	utwardzona
D.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonego	utwardzonej
C.	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonemu	utwardzonej
B.	utwardzonego	utwardzonego	utwardzony	utwardzone	utwardzoną
N.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzoną
Ms.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	utwardzeni	utwardzeni	utwardzone	utwardzone
D.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych
C.	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym	utwardzonym
B.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzone
N.	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi	utwardzonymi
Ms.	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych	utwardzonych

odpowiednik aspektowy: utwardzać

Składnia

utwardzić

Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2018