UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wykręcać się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykręcam się
wykręcamy się
2 os. wykręcasz się
wykręcacie się
3 os. wykręca się
wykręcają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykręcałem się
+(e)m się wykręcał
wykręcałam się
+(e)m się wykręcała
wykręcałom się
+(e)m się wykręcało
wykręcaliśmy się
+(e)śmy się wykręcali
wykręcałyśmy się
+(e)śmy się wykręcały
2 os. wykręcałeś się
+(e)ś się wykręcał
wykręcałaś się
+(e)ś się wykręcała
wykręcałoś się
+(e)ś się wykręcało
wykręcaliście się
+(e)ście się wykręcali
wykręcałyście się
+(e)ście się wykręcały
3 os. wykręcał się
wykręcała się
wykręcało się
wykręcali się
wykręcały się

bezosobnik: wykręcano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się wykręcał
będę się wykręcać
będę się wykręcała
będę się wykręcać
będę się wykręcało
będę się wykręcać
będziemy się wykręcali
będziemy się wykręcać
będziemy się wykręcały
będziemy się wykręcać
2 os. będziesz się wykręcał
będziesz się wykręcać
będziesz się wykręcała
będziesz się wykręcać
będziesz się wykręcało
będziesz się wykręcać
będziecie się wykręcali
będziecie się wykręcać
będziecie się wykręcały
będziecie się wykręcać
3 os. będzie się wykręcał
będzie się wykręcać
będzie się wykręcała
będzie się wykręcać
będzie się wykręcało
będzie się wykręcać
będą się wykręcali
będą się wykręcać
będą się wykręcały
będą się wykręcać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykręcajmy się
2 os. wykręcaj się
wykręcajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykręcałbym się
bym się wykręcał
wykręcałabym się
bym się wykręcała
wykręcałobym się
bym się wykręcało
wykręcalibyśmy się
byśmy się wykręcali
wykręcałybyśmy się
byśmy się wykręcały
2 os. wykręcałbyś się
byś się wykręcał
wykręcałabyś się
byś się wykręcała
wykręcałobyś się
byś się wykręcało
wykręcalibyście się
byście się wykręcali
wykręcałybyście się
byście się wykręcały
3 os. wykręcałby się
by się wykręcał
wykręcałaby się
by się wykręcała
wykręcałoby się
by się wykręcało
wykręcaliby się
by się wykręcali
wykręcałyby się
by się wykręcały

bezosobnik: wykręcano by się

bezokolicznik: wykręcać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: wykręcając się

gerundium: wykręcanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wykręcanie się
wykręcania się
D. wykręcania się
wykręcań się
C. wykręcaniu się
wykręcaniom się
B. wykręcanie się
wykręcania się
N. wykręcaniem się
wykręcaniami się
Ms. wykręcaniu się
wykręcaniach się
W. wykręcanie się
wykręcania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: wykręcający się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wykręcający się
wykręcający się
wykręcający się
wykręcające się
wykręcająca się
D. wykręcającego się
wykręcającego się
wykręcającego się
wykręcającego się
wykręcającej się
C. wykręcającemu się
wykręcającemu się
wykręcającemu się
wykręcającemu się
wykręcającej się
B. wykręcającego się
wykręcającego się
wykręcający się
wykręcające się
wykręcającą się
N. wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającą się
Ms. wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wykręcający się
wykręcający się
wykręcające się
wykręcające się
D. wykręcających się
wykręcających się
wykręcających się
wykręcających się
C. wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
wykręcającym się
B. wykręcających się
wykręcających się
wykręcających się
wykręcające się
N. wykręcającymi się
wykręcającymi się
wykręcającymi się
wykręcającymi się
Ms. wykręcających się
wykręcających się
wykręcających się
wykręcających się

odpowiednik aspektowy: wykręcić się

Pochodzenie

Zob. kręcić

1. o bezpieczniku

Definicja

kręcąc się, oddzielać się od czegoś i wypadać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

antonimy:  wkręcać się

Połączenia

  • bezpiecznik, korek, żarówka wykręca się
  • wykręcać się z gniazdka

Cytaty

Rzuca piłkę, a ta wykręca się z kosza!

źródło: NKJP: Rafał Lorek: Pechowa obręcz kosza gości, Gazeta Krakowska, 2007-02-12

Składnia

bez ograniczeń + wykręcać się +
z CZEGO

2. na pięcie

Definicja

zmieniać pozycję ciała, obracając się w przeciwnym kierunku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odkręcać się

Połączenia

  • wykręcać się na pięcie
  • wykręcać się w siodle

Cytaty

Dzidzia wprost emfatycznie nienawidziła przejść podziemnych [...], a Drab w ślad za nią wprost emfatycznie wykręcał się do nich tyłem.

źródło: NKJP: Zofia Chądzyńska: Przez ciebie, Drabie!, 1969

Edek wykręca się przed lustrem tak i siak, robiąc różne miny „przystojne” i dostojne, przybierając różne pozy, wysuwając szczękę, biorąc się pod boki itp.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Tango, 1964

Yarpen, wykręcając się z nieoczekiwaną przy swej posturze zwinnością, łupnął go toporzyskiem przez łeb.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

3. od odpowiedzi

Definicja

unikać czegoś, posługując się sprytem, a nie otwartą odmową

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wykpiwać się, wymigiwać się

Połączenia

  • wykręcać się chorobą, obowiązkami, pracą
  • wykręcać się od odpowiedzi, od pracy, od roboty
  • wykręcać się pod byle pozorem, pod jakimś pretekstem
  • wykręcać się jak piskorz

Cytaty

Nauczyciel próbował wykręcać się od decyzji. Wyraźnie czegoś się bał.

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Dyżurny sekretarz redakcji od razu wyczuł, że stało się coś nadzwyczajnego, toteż nie dyskutował i nie wykręcał się jak zwykle.

źródło: NKJP: Janusz Płoński, Maciej Rybiński: Góralskie tango, 1978

Ich odłam, skupiony w podziemnym związku, wykręcał się pod rozmaitymi pretekstami od grania z Dołżyckim, a zwłaszcza od uczestniczenia w oficjalnych koncertach niemieckich.

źródło: NKJP: Krzysztof Bilica: Wokół Chopina i Polski: siedem szkiców, 2005

Przełożeni pamiętali go jako lenia, wykręcającego się od służby, koledzy zaś mówili o nim: „łazik, oferma, markietant i ofiara”.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Składnia

bez ograniczeń + wykręcać się +
od CZEGO + (CZYM)

Frazeologizmy

ktoś wykręca się sianem
Data ostatniej modyfikacji: 05.01.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json