UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cofnąć się

Chronologizacja

2 połowa XVI w., Bańk

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	cofnę się	cofniemy się
2 os.	cofniesz się	cofniecie się
3 os.	cofnie się	cofną się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	cofnąłem się +(e)m się cofnął	cofnęłam się +(e)m się cofnęła	cofnęłom się +(e)m się cofnęło	cofnęliśmy się +(e)śmy się cofnęli	cofnęłyśmy się +(e)śmy się cofnęły
2 os.	cofnąłeś się +(e)ś się cofnął	cofnęłaś się +(e)ś się cofnęła	cofnęłoś się +(e)ś się cofnęło	cofnęliście się +(e)ście się cofnęli	cofnęłyście się +(e)ście się cofnęły
3 os.	cofnął się	cofnęła się	cofnęło się	cofnęli się	cofnęły się

bezosobnik: cofnięto się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		cofnijmy się
2 os.	cofnij się	cofnijcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	cofnąłbym się bym się cofnął	cofnęłabym się bym się cofnęła	cofnęłobym się bym się cofnęło	cofnęlibyśmy się byśmy się cofnęli	cofnęłybyśmy się byśmy się cofnęły
2 os.	cofnąłbyś się byś się cofnął	cofnęłabyś się byś się cofnęła	cofnęłobyś się byś się cofnęło	cofnęlibyście się byście się cofnęli	cofnęłybyście się byście się cofnęły
3 os.	cofnąłby się by się cofnął	cofnęłaby się by się cofnęła	cofnęłoby się by się cofnęło	cofnęliby się by się cofnęli	cofnęłyby się by się cofnęły

bezosobnik: cofnięto by się

bezokolicznik: cofnąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: cofnąwszy się

gerundium: cofnięcie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	cofnięcie się	cofnięcia się
D.	cofnięcia się	cofnięć się
C.	cofnięciu się	cofnięciom się
B.	cofnięcie się	cofnięcia się
N.	cofnięciem się	cofnięciami się
Ms.	cofnięciu się	cofnięciach się
W.	cofnięcie się	cofnięcia się

odpowiednik aspektowy: cofać się

Pochodzenie

Zob. cofnąć

1. ku wyjściu

Definicja

przemieścić się do tyłu lub w kierunku odwrotnym do wcześniejszego ruchu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

antonimy:

posunąć się

Połączenia

lodowiec cofnął się; woda cofnęła się
cofnąć się na połowę przeciwnika, na środek boiska
cofnąć się o krok, o ileś metrów
cofnąć się pod ścianę
cofnąć się gwałtownie, instynktownie, odruchowo, pospiesznie, raptownie, szybko, w popłochu; do tyłu; z przerażeniem

Cytaty

	Oślepiony światłem latarek, odruchowo cofnął się pod ścianę. źródło: NKJP: Bogdan Daleszak: Mroźny ślad, Gazeta Wrocławska, 2003-06-06
	Ring znowu chciał położyć dziewczynie dłoń na ramieniu, ale Inga cofnęła się gwałtownie. źródło: NKJP: Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan: Stawka większa niż życie, 1967
	Spojrzał przeze mnie w stronę pokoju matki, potem na mnie, chciał chyba o coś spytać, ale uśmiechnął się tylko niewyraźnie i cofnął się z powrotem do pokoju. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Nie mogę narzekać, 2003
	Wojska rosyjskie cofnęły się nad Dniepr. źródło: NKJP: Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra, 1997
	Na naszych oczach w ciągu godziny brzeg cofnął się o prawie dwa metry. źródło: NKJP: J.S.: Wściekły Wiar, Życie Podkarpackie, 2008-07-30

Składnia

cofnąć się

(DOKĄD)

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: cofnąć się do tyłu

2. w czasie

Definicja

skierować uwagę ku wydarzeniom z przeszłości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

cofnąć się myślami, pamięcią
cofnąć się o (kilka lat, miesięcy...) !?wstecz
cofnąć się w czasie, w wyobraźni

Cytaty

	- Nie wiem, nie pamiętam - Darek próbuje cofnąć się pamięcią do wydarzeń z początku marca [...]. źródło: NKJP: I. Koba: Co się wydarzyło w Komendzie Powiatowej Polcji w Pułtusku?, Tygodnik Ciechanowski, 2006-04-21
	W celu zrozumienia genezy sporu trzeba się cofnąć o kilka tygodni. źródło: NKJP: Falstart podokręgu, Dziennik Polski, 2002-07-01
	Wszedł do Stylowej i doznał wrażenia, jakby cofnął się o dwadzieścia pięć lat. źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007
	Był tort, szampan, uroczysty toast, osłodzony pocałunkiem małżonków, którzy poczuli się przez chwilę jakby czas cofnął się o kilkadziesiąt lat. źródło: NKJP: Urszula Sołtys: Mieli piękny ślub, Dziennik Polski, 2006-02-15
	Zanim jednak zaczniemy zwiedzanie, cofnijmy się w wyobraźni o 300 lat wstecz, kiedy to Ciemnolas, bo tak brzmiała pierwotna nazwa osady, był małą wsią zagubioną w leśnych ostępach, ogromnej wówczas i dzikiej, Puszczy Sandomierskiej. źródło: NKJP: Wędrujące kościoły Cmolasu, Dziennik Polski, 2001-01-09

Składnia

	+	cofnąć się	+	(CZYM) + do CZEGO
	+	cofnąć się	+	(CZYM) + o ILE

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: cofnąć się wstecz

3. przed wyzwaniem

Definicja

powstrzymać się przed zrobieniem czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

powstrzymać się

Połączenia

cofnąć się przed konfrontacją, przed morderstwem, przed podjęciem decyzji, przed strajkiem, przed wojną

Cytaty

	[...] ma opinię człowieka, który w imię swoich celów nie cofnie się przed niczym. źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Przez politykę mi smutno, Gazeta Wyborcza, 1998-10-03
	Człowiek, któremu uwierzyłam, okazał się zwykłym złodziejem, który nie cofnie się przed niczym, by osiągnąć cel [...]. źródło: NKJP: Marcin Król: Arsen Lupin z Siemianowic, Trybuna Śląska, 2004-05-21
	[...] w orędziu o stanie państwa prezydent G. W. Bush powiedział, że Ameryka nie cofnie się przed użyciem całej swojej potęgi militarnej przeciwko Irakowi. źródło: NKJP: „Show” i media, Dziennik Polski, 2003-03-20
	Rząd [...] cofnął się przed reformą emerytur mundurowych [...]. źródło: NKJP: Janina Paradowska: Mundury szczególnej troski, Polityka, 2009-02-21
	Tacy ludzie nie cofną się przed kłamstwem, manipulacją, byle tylko zyskać zwolenników swojej teorii [...]. źródło: NKJP: Marek Dziewiecki: Młodzi w poszukiwaniu szczęścia Szczęście – Miłość – Seksualność, 2007

Składnia

cofnąć się

przed CZYM

4. w rozwoju

Definicja

wrócić na poprzedni etap czegoś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

kraj cofnął się; gospodarka, produkcja cofnęła się
cofnąć się w rozwoju

Cytaty

[...] w 1989 roku w stosunku do [...] roku 1980 w produkcji surowców energetycznych cofnęliśmy się z 11 miejsca na 13.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Żaden kraj nie może przecież „odmówić” uczestnictwa w Wojnach Ekonomicznych [...] - w ten bowiem sposób w najlepszym razie skaże się na izolację, co jest równoznaczne z cofnięciem się do gospodarki dziewiętnastowiecznej [...].

źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001

W tym samym czasie kraje byłego ZSRR wręcz cofnęły się w rozwoju, np. Rosja ma dziś połowę swojego dochodu narodowego sprzed transformacji.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 06.06.2001

Składnia

	+	cofnąć się	+	(do CZEGO)
	+	cofnąć się	+	(w CZYM)

5. o chorobie

Definicja

zmniejszyć intensywność lub zasięg

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

antonimy:

rozwinąć się

Połączenia

choroba cofnęła się; objawy cofnęły się

Cytaty

	Już po drugiej wizycie nakładanie rąk na chore miejsca sprawiło, że choroba cofnęła się. źródło: NKJP: Professor doctor, Dziennik Polski, 1998-03-14
	Po dwóch miesiącach naświetlań [...] objawy choroby się cofnęły . źródło: NKJP: Magdalena Grochowska: Wyobraź sobie, Gazeta Wyborcza, 1996-11-15
	Jeśli guz okaże się promienioczuły, objawy cofną się. źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976
	[...] w pierwszych latach po tym, gdy przeszczepiono mu nerkę i cofnęły się skutki wylewu, można było odnieść wrażenie, że wstąpiły w niego nowe siły... źródło: NKJP: Wiesław Królikowski: Tadeusz Nalepa: Breakout absolutnie, 2008

Data ostatniej modyfikacji: 16.11.2014