Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | niedbały |
niedbały |
niedbały |
niedbałe |
niedbała |
| D. | niedbałego |
niedbałego |
niedbałego |
niedbałego |
niedbałej |
| C. | niedbałemu |
niedbałemu |
niedbałemu |
niedbałemu |
niedbałej |
| B. | niedbałego |
niedbałego |
niedbały |
niedbałe |
niedbałą |
| N. | niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
niedbałą |
| Ms. | niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
niedbałej |
| W. | niedbały |
niedbały |
niedbały |
niedbałe |
niedbała |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | niedbali |
niedbali |
niedbałe |
niedbałe |
| D. | niedbałych |
niedbałych |
niedbałych |
niedbałych |
| C. | niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
niedbałym |
| B. | niedbałych |
niedbałych |
niedbałych |
niedbałe |
| N. | niedbałymi |
niedbałymi |
niedbałymi |
niedbałymi |
| Ms. | niedbałych |
niedbałych |
niedbałych |
niedbałych |
| W. | niedbali |
niedbali |
niedbałe |
niedbałe |
Pochodzenie
Zob. dbać
1.a pracownik
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nieporządny, niestaranny | |
| antonimy: | dbały |
Połączenia
- niedbały w ubiorze
- niedbały i niechlujny
Cytaty
|
Często gościł w naszym domu. Malutki, korpulentny, niedbały w ubiorze. źródło: NKJP: Agnieszka Muszalska: Gazeta Krakowska, 2002-02-15 |
|
|
W prowansalskim kościele niedaleko Gilette stary ksiądz w białym habicie, zarzuconym jak fartuch niedbałej gospodyni krzątającej się przy stole, odprawia mszę. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Podręcznik do ludzi: tom 1 i ostatni – Czaszka, 1996 |
|
|
Oficjalna data moich urodzin, 26 czerwca, jest fałszywa. Jakiś niedbały czy nieudolny urzędnik parafialny taką mi wpisał do metryki, a potem przepisywano ją z dokumentu na dokument. źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 1975 |
|
|
A najbardziej mnie denerwuje, że nigdy nie złoży gazety z powrotem jak należy, tylko rzuci ją byle jak. Muszę potem układać strony według numeracji. I w ogóle jest niedbały i niechlujny. Drapie się przy ludziach, ziewa... źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 1 (Miłość na Krymie 1993, Wdowy 1992, Portret 1987, Kontrakt 1986), 1986 |
|
|
Po powrocie do domu mówiła ojcu z pretensją w głosie, że u Łyczewskich przecieka dach, że drzewo, które dostali z kolei, nie chce się palić, że doktor Rybiński jest niedbały i na niczym się nie zna... źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958 |
Składnia
|
+ | niedbały | + |
(w CZYM)
|
| szyk: neutralny | ||||
1.b język
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nieporządny, niestaranny | |
| antonimy: | dbały |
Połączenia
- niedbałe pismo
Cytaty
|
– Muszę przyznać, że jest to bardzo skomplikowany język, niełatwy do nauczenia w ciągu kilku tygodni. Wymaga dokładności i precyzji, czasem nieopatrzne zgięcie palca czy niedbałe ułożenie dłoni może oznaczać zupełnie coś innego, niż chcieliśmy przekazać – dodaje. źródło: NKJP: Beata Mońka: Oj, palce nas bolały!, Tygodnik Rybnicki, 2008-08-26 |
|
|
Umberto Eco w felietonach drukowanych w rzymskim „L'Espresso” zadaje fundamentalne pytania jakby od niechcenia, jakby w kawiarnianej rozmowie lub w niedbałych (pozornie) zapiskach na pudełku od zapałek. źródło: NKJP: Helena Zaworska: Kolejny bestseller Umberto Eco, Gazeta Wyborcza, 1994-08-18 |
|
|
Sprawę badała już w 1990 r. wewnętrzna kontrola policyjna, ale zamknęła ją ustaleniem, że było to jedynie „nierozliczenie dziennika korespondencyjnego” spowodowane niefrasobliwością i nierzetelnością funkcjonariuszy przy sporządzaniu dokumentacji (od stycznia 1989 do października 1991 r.) i niedbałym prowadzeniem archiwum. źródło: NKJP: Ewa Stankiewicz: Wsiąkło 246 spraw, Gazeta Wyborcza, 1994-10-07 |
|
|
Kiedy dokonujemy analizy wiersza, doszukujemy się w nim głębszego sensu niż ten, który zauważamy po szybkim i niedbałym przeczytaniu go. źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny – klucz, 2000 |
2. strój
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | nonszalancki |
Połączenia
- niedbały krok, ruch, ton; strój; niedbała poza; elegancja
Cytaty
|
Według Janki Słonimskiej młody Jerzy Michałowski bardziej przypominał swego syna Piotra z jego swobodnie niedbałym stylem młodzieńca o artystycznych i naukowych inklinacjach. źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004 |
|
|
Herbolth niedbałym uniesieniem dłoni odpowiedział na równie niedbały ukłon wiedźmina. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992 |
|
|
Polek skoczył przez okno i niedbałym krokiem ruszył im naprzeciw. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Fryderyk w niedbałej pozie wsparł się o bok samochodu i nonszalanckim gestem zapalił papierosa, oczekując, aż przyjdzie jego kolej. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1967 |