UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stopnieć

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stopnieję
 stopniejemy
2 os. stopniejesz
 stopniejecie
3 os. stopnieje
 stopnieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stopniałem
+(e)m stopniał
 stopniałam
+(e)m stopniała
 stopniałom
+(e)m stopniało
 stopnieliśmy
+(e)śmy stopnieli
 stopniałyśmy
+(e)śmy stopniały
2 os. stopniałeś
+(e)ś stopniał
 stopniałaś
+(e)ś stopniała
 stopniałoś
+(e)ś stopniało
 stopnieliście
+(e)ście stopnieli
 stopniałyście
+(e)ście stopniały
3 os. stopniał
 stopniała
 stopniało
 stopnieli
 stopniały

bezosobnik: stopniano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stopniejmy
2 os. stopniej
 stopniejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stopniałbym
bym stopniał
 stopniałabym
bym stopniała
 stopniałobym
bym stopniało
 stopnielibyśmy
byśmy stopnieli
 stopniałybyśmy
byśmy stopniały
2 os. stopniałbyś
byś stopniał
 stopniałabyś
byś stopniała
 stopniałobyś
byś stopniało
 stopnielibyście
byście stopnieli
 stopniałybyście
byście stopniały
3 os. stopniałby
by stopniał
 stopniałaby
by stopniała
 stopniałoby
by stopniało
 stopnieliby
by stopnieli
 stopniałyby
by stopniały

bezosobnik: stopniano by

bezokolicznik: stopnieć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: stopniawszy

gerundium: stopnienie

odpowiednik aspektowy: topnieć

Pochodzenie

Zob. topnieć

1. o lodzie

Definicja

będąc ogrzewanym, przejść ze stanu stałego w stan płynny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • lód, śnieg stopniał; lodowce stopniały
  • stopnieć częściowo, nieco, prawie, zupełnie; szybko; dawno

Cytaty

W górach na pograniczu Alaski i Kanady lodowce sąsiadują z bujnymi lasami iglastymi. Także na Nowej Zelandii, w południowych Andach i w Himalajach. Olbrzymie ilości spadłego śniegu nie są tam w stanie stopnieć mimo stosunkowo ciepłego lata.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

[...] stawek zostanie oczyszczony, jak tylko stopnieje utrzymująca się ciągle gruba warstwa lodu.

źródło: NKJP: (gj): Zaniedbany stawek, Dziennik Bałtycki, 2000-01-18

Lód stopniał, można było iść drogą na skróty, przystawać na górze i patrzeć na burą wodę przesmyku, nieprzesłoniętą liśćmi; jaskrawozielone pączki były jeszcze małe, nad mchem, który obrastał wielki głaz, unosiła się aureola pary wodnej.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007

[...] przed 20 tys. lat Polska na północ od Zielonej Góry, Warszawy i Białegostoku przypominała Grenlandię i północny skraj Półwyspu Skandynawskiego. Tak byłoby nadal, gdyby nie nagła i szczęśliwa dla nas odmiana losu, dzięki której w ciągu paru tysięcy lat arktyczne mrozy odeszły, lody stopniały, a my odzyskaliśmy jedną trzecią terytorium.

źródło: NKJP: Andrzej Hołdys: Czasza paruje, Polityka, 2007-12-15

Pod wpływem żaru słonecznego wosk stopniał i pióra, jedno po drugim, zaczęły opadać.

źródło: KWJP: Wojciech Brzeziński: Komety nie giną do końca, Tygodnik Powszechny, 2013-12-17

2. o oszczędnościach

Definicja

zmniejszyć się pod względem ilości lub intensywności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

  • kapitał, majątek stopniał; cena, fortuna; liczba czegoś; przewaga, różnica stopniała; oszczędności, pieniądze stopniały
  • stopnieć błyskawicznie, gwałtownie, mocno, nieco, znacznie; ponownie
  • stopnieć jak śnieg w lipcu
  • coś może stopnieć

Cytaty

Wartość twoich oszczędności może szybko stopnieć. Dlatego zamiast trzymać w skarpecie, spróbuj je zainwestować.

źródło: NKJP: Ewa Zwierzchowska: Gdzie szukać zarobku, gdy wszyscy tracą, Dziennik Zachodni, 2008-10-09

[...] piłka uderzyła w słupek. To było duże ostrzeżenie, przewaga gospodarzy mogła stopnieć do jednego gola, a taki wynik jest do końca niepewny...

źródło: NKJP: Brazylijskie kontry, Dziennik Polski, 2000-03-27

O tym, że przeciętna liczba około stu tysięcy oddawanych rocznie mieszkań (108 060 w 2004 r. - GUS) może gwałtownie stopnieć, świadczy spadek wydawanych pozwoleń budowlanych.

źródło: NKJP: (M): Wciskani w szarą strefę, Dziennik Polski, 2005-02-09

Topniejący budżet Andrychowa w tym roku stopnieje jeszcze bardziej.

źródło: NKJP: (greg): Półtora miliona z miejskiej kasy, Gazeta Krakowska, 2003-11-29

Nadwyżkę wykazuje również budżet państwowy, dług publiczny stopniał do jednej trzeciej w ciągu ubiegłej dekady, a stopa bezrobocia spadła do 3,6 proc. w lipcu br.

źródło: NKJP: Jerzy Łukaszewski: O Polsce i Europie bez niedomówień, 2006

3. o sercu

Definicja

złagodnieć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Feralne dla posła G. głosowanie nie było, niestety przypadkiem, ale wypadkową jego liberalnych poglądów na gospodarkę. Jasne, ma do nich prawo, ale nawet stalowe serce liberała powinno stopnieć w obliczu nędzy górników narażonych na eksperymenty kolejnych ekip [...].

źródło: NKJP: Wyborca: Posłowie (nie)śląscy cz. 16, Trybuna Śląska, 2004-03-12

W tej jednej chwili coś się wydarzyło w moim sercu. Moje serce stopniało i zacząłem płakać. Nie mogłem powstrzymać łez, które płynęły mi po twarzy.

źródło: NKJP: Internet

[...] stalowosiwe oczy pod ogromnymi krzaczastymi brwiami stały się nagle tak ciepłe, że chłopiec stopniał pod tym spojrzeniem, a nie widział, że sam patrzy równie ciepło, gorąco...

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001

Pewnie ma kiepską sytuację w domu. Nasłaliby opiekę społeczną, to może by matka stopniała.

źródło: Internet: wykop.pl

Stopniała jego agresja. Kiedyś nawet zapytałem go o radę i o dziwo miał słuszność.

źródło: Internet: bc.dominikanie.pl

Frazeologizmy

lody stopniały
Data ostatniej modyfikacji: 04.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN