UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kręcić się

Chronologizacja

1466, SStp

Pochodzenie

Zob. kręcić

1. na karuzeli

Definicja

poruszać się wokół własnej osi lub po okręgu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obracać się, wirować

Połączenia

  • karuzela, wiatrak, ziemia kręci się; śmigła (helikoptera), tryby (maszyny) kręcą się
  • kręcić się w tańcu, w walcu
  • kręcić się wokół ogona
  • kręcić się szybko, wolno
  • kręcić się i wirować

Cytaty

Czasami nurt przyśpieszał, należało biec. To znowu brały go wiry [...], kręcił się wtedy w kółko, a ja korzystałem z chwili wytchnienia przysiadając na urwisku, obserwując jego pluskanie się, wypadanie i zanurzanie, w czym był podobny do swawolnego delfina.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1979

Wszystko to kręciło się w takt muzyczki, mechanizm karuzeli pojękiwał, konie galopowały, gondole płynęły, [...], a wszystko razem szumiało, furkotało, dźwięczało i kręciło się w kółko.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Leży półnagi, odkryty i zdycha z gorąca. Nad nim kręci się wielki wentylator.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Kręci się taśma, chwytając piękno świętej góry Fuji San, nad którą obłoki płyną lekko jak morskie łabędzie.

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1985

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: zakręcić się

2. o włosach

Definicja

układać się w fale lub loki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

  • broda kręci się; włosy kręcą się

Cytaty

Jeżeli włosy kręcą się w sposób niezdecydowany, najlepiej je potraktować specjalnym preparatem i wyprasować prostownicą.

źródło: NKJP: (MST): Wyprostuj włosy, Gazeta Krakowska, 2005-01-17

[...] ja stałam pierwsza, mówi stara baba z wielką kurzają na czubku nosa, z której wyrasta pęczek czarnych kręcących się włosów.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wióry, 1980

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: skręcić się

3. na krześle

Definicja

poruszać się niespokojnie, nie mogąc usiedzieć lub ustać w miejscu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wiercić się

Połączenia

  • dzieci, uczniowie kręcą się
  • kręcić się na krześle, na łóżku
  • kręcić się w ławce, w samochodzie
  • kręcić się nerwowo, niecierpliwie, niespokojnie
  • kręcić się i wiercić się

Cytaty

Zaczynam kręcić się na krzesełku, spoglądam na zegarek, wreszcie żołnierz spostrzega, że pora późna, bo trąca mnie i mówi: - No, idziemy.

źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1946

Poczuł ból głowy. Kręcił się długo w łóżku, zanim zasnął.

źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Słowa obcego,1998

- Nie kręć się tak, siedź spokojnie i dziękuj Bogu, że masz matkę, która usuwa ci wszy spod kołnierza.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
(w CZYM | na CZYM)

4. po domu

Definicja

przemieszczać się w różnych kierunkach po niewielkiej przestrzeni

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krążyć

Połączenia

  • kelnerzy, ludzie, robotnicy kręcą się
  • kręcić się po domu, po budynku, po kraju, po okolicy, po placu, po pokoju, po sali, po ulicach

Cytaty

Marta kręciła się po salonie i jadalni, kilkakrotnie przemierzała długi korytarz, który ciągnął się przez cały dom.

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Nie mogliśmy rozmawiać swobodnie, bo dużo ludzi kręciło się w kościele.

źródło: NKJP: Jacek Bocheński: Tabu, 1965

Szarlej rzucił kawałek umaczanego w resztce polewki chleba kręcącemu się w pobliżu psu.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: zakręcić się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
(GDZIE)

5. koło dziewczyny

Definicja

pot. 
starać się zdobyć czyjeś względy, przebywając blisko tej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • dziewczyny, chłopcy, kobiety, mężczyźni kręcą się wokół kogoś
  • kręcić się wokół jakiegoś chłopaka, mężczyzny..., jakiejś dziewczyny, kobiety...; czyjegoś brata, syna..., czyjejś córki, siostry...
  • kręcić się ciągle

Cytaty

Pani Irma miała trzydzieści kilka lat, kręcili się wokół niej różni mężczyźni.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Nie interesowali go nawet chłopcy, którzy kręcili się wokół córki.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

[...] wystarczyło czasu, aby poznać kilka osób spośród tutejszej Polonii, między innymi [...] agenta Hotelu Lambert, który zawsze kręcił się koło znaczniejszych Polaków, aby ich pozyskać dla swego stronnictwa.

źródło: NKJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie: od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995

Widziała tu Jacka. [...] Kręciło się przy nim kilka gówniar.

źródło: NKJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: zakręcić się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
(wokół KOGO | przy KIM)

6. koło interesów

Definicja

pot. 
podejmować energiczne działania, aby coś załatwić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zabiegać

Połączenia

  • kręcić się koło interesów, koło jakiegoś przedsięwzięcia, koło jakiejś sprawy

Cytaty

Wykonując równocześnie zadania dla potrzeb Sztabu Generalnego, odkryłem ze zdumieniem, że i agenci bolszewiccy kręcą się koło zakupu terenów u wejściu do portu.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Wolne miasto, 2002

Na bosaka wszedł do środka, przesuwając się w długiej kolejce, złożonej głównie z Hindusów. [...] Nie widać biedoty, która najczęściej kręci się przy wszelkich wydarzeniach obiecujących odrodzenie w lepszym wcieleniu.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: zakręcić się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
(koło CZEGO | przy CZYM)

7. wokół jedynaka

Definicja

pot. 
skupiać na kimś lub na czymś swoją aktywność lub uwagę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obracać się

Połączenia

  • świat, wszystko, czyjeś życie kręci się wokół kogoś/czegoś
  • coś kręci się wokół chorego, wokół dziecka, wokół jedzenia
  • kręcić się nieustannie

Cytaty

Żył w luksusie, a w domu wszystko kręciło się wokół niego.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Twój Styl, 1997

A kiedy kochankowie go opuszczają [...], robi wszystko, aby przekonać i siebie, i innych, [...], że dzieje się tylko to, czego chce, [...], bo przecież to on kieruje tym światem, który (przecież) kręci się tylko wokół niego!

źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000

Wielu ludzi, którzy przyjeżdżali na nasze spotkania, było związanych z górnictwem, czy to był kierowca, czy coś, ale wszystko na Śląsku kręci się wokół górnictwa.

źródło: NKJP: Jarosław Józef Szczepański: Górnik polski, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
wokół KOGO/CZEGO

8. o biznesie

Definicja

pot. 
działać, przynosząc zyski

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Połączenia

  • biznes, firma, interes kręci się

Cytaty

Założyli w Rzeszowie sieć sklepów i początkowo interes kręcił się doskonale.

źródło: NKJP: Joanna Solska: Panowie do towarzystwa, Polityka, 2004, nr 2447

Gierek również wywinąłby się z wewnętrznego załamania gospodarczego, gdyby nie sytuacja międzynarodowa, a konkretnie ogólny kryzys światowy. [...] Do 1975 r. jakoś się kręciło i kręciłoby się nadal, gdyby nie pękło na Zachodzie.

źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1985

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

Składnia

bez ograniczeń + kręcić się +
JAK

9. mylić się

Definicja

pot. 
używane do opisania tego, że ktoś nie może się zorientować w czymś lub uporządkować i zinterpretować elementów otaczającej rzeczywistości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  mieszać się, mylić się, plątać się

Cytaty

Myślę ciągle o następnej książce i wszystko mi się kręci...

źródło: NKJP: Radosław Figura: Teraz albo nigdy! Seria II Odcinek 11 (24), 2008

[...] przed chwilką położyłam gdzieś parasolkę, ale nie pamiętam gdzie, a to było zaledwie minutę temu, odłożyłam krzyżówkę, miałam założone okulary – gdzie są? Wszystko mi się kręci, może to nie było dzisiaj a wczoraj?

źródło: Internet: polityka-spoleczna.lubuskie.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręcę się
 kręcimy się
2 os. kręcisz się
 kręcicie się
3 os. kręci się
 kręcą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłem się
+(e)m się kręcił
 kręciłam się
+(e)m się kręciła
 kręciłom się
+(e)m się kręciło
 kręciliśmy się
+(e)śmy się kręcili
 kręciłyśmy się
+(e)śmy się kręciły
2 os. kręciłeś się
+(e)ś się kręcił
 kręciłaś się
+(e)ś się kręciła
 kręciłoś się
+(e)ś się kręciło
 kręciliście się
+(e)ście się kręcili
 kręciłyście się
+(e)ście się kręciły
3 os. kręcił się
 kręciła się
 kręciło się
 kręcili się
 kręciły się

bezosobnik: kręcono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się kręcił
będę się kręcić
 będę się kręciła
będę się kręcić
 będę się kręciło
będę się kręcić
 będziemy się kręcili
będziemy się kręcić
 będziemy się kręciły
będziemy się kręcić
2 os. będziesz się kręcił
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciła
będziesz się kręcić
 będziesz się kręciło
będziesz się kręcić
 będziecie się kręcili
będziecie się kręcić
 będziecie się kręciły
będziecie się kręcić
3 os. będzie się kręcił
będzie się kręcić
 będzie się kręciła
będzie się kręcić
 będzie się kręciło
będzie się kręcić
 będą się kręcili
będą się kręcić
 będą się kręciły
będą się kręcić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kręćmy się
2 os. kręć się
 kręćcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kręciłbym się
bym się kręcił
 kręciłabym się
bym się kręciła
 kręciłobym się
bym się kręciło
 kręcilibyśmy się
byśmy się kręcili
 kręciłybyśmy się
byśmy się kręciły
2 os. kręciłbyś się
byś się kręcił
 kręciłabyś się
byś się kręciła
 kręciłobyś się
byś się kręciło
 kręcilibyście się
byście się kręcili
 kręciłybyście się
byście się kręciły
3 os. kręciłby się
by się kręcił
 kręciłaby się
by się kręciła
 kręciłoby się
by się kręciło
 kręciliby się
by się kręcili
 kręciłyby się
by się kręciły

bezosobnik: kręcono by się

bezokolicznik: kręcić się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kręcąc się

gerundium: kręcenie się

imiesłów przymiotnikowy czynny: kręcący się

odpowiednik aspektowy: pokręcić się

Frazeologizmy

kręci się w głowie
ktoś kręci się w kółko
łza się w oku kręci
Data ostatniej modyfikacji: 05.02.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN