UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dorobić

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dorobię
 dorobimy
2 os. dorobisz
 dorobicie
3 os. dorobi
 dorobią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dorobiłem
+(e)m dorobił
 dorobiłam
+(e)m dorobiła
 dorobiłom
+(e)m dorobiło
 dorobiliśmy
+(e)śmy dorobili
 dorobiłyśmy
+(e)śmy dorobiły
2 os. dorobiłeś
+(e)ś dorobił
 dorobiłaś
+(e)ś dorobiła
 dorobiłoś
+(e)ś dorobiło
 dorobiliście
+(e)ście dorobili
 dorobiłyście
+(e)ście dorobiły
3 os. dorobił
 dorobiła
 dorobiło
 dorobili
 dorobiły

bezosobnik: dorobiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doróbmy
2 os. dorób
 doróbcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dorobiłbym
bym dorobił
 dorobiłabym
bym dorobiła
 dorobiłobym
bym dorobiło
 dorobilibyśmy
byśmy dorobili
 dorobiłybyśmy
byśmy dorobiły
2 os. dorobiłbyś
byś dorobił
 dorobiłabyś
byś dorobiła
 dorobiłobyś
byś dorobiło
 dorobilibyście
byście dorobili
 dorobiłybyście
byście dorobiły
3 os. dorobiłby
by dorobił
 dorobiłaby
by dorobiła
 dorobiłoby
by dorobiło
 dorobiliby
by dorobili
 dorobiłyby
by dorobiły

bezosobnik: dorobiono by

bezokolicznik: dorobić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: dorobiwszy

gerundium: dorobienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: dorobiony

odpowiednik aspektowy: dorabiać

Pochodzenie

Zob. robić

1. klucze

Definicja

wytworzyć jakąś rzecz, która jest brakującym elementem w określonego rodzaju całości lub w jakiejś sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • dorobić klucz, półki, ramkę; części

Cytaty

Za pomocą sobie tylko znanych sposobów potrafi zmienić przeżartą przez korniki babciną komodę w prawdziwe cacko. Jak trzeba - dorobi brakujące półki , szuflady, a nawet finezyjnie wykończone drzwiczki.

źródło: NKJP: (dj): Komody i serwantki, Express Ilustrowany, 2001-11-17

- Najpierw skroili mu samochód z garażu, a po dwóch dniach dorobili klucze i wynieśli wszystkie meble.

źródło: NKJP: Mariusz Cieślik: Śmieszni kochankowie, 2004

Jeśli chciał się wkupić w moje łaski, proponując dorobienie części zamiennej do powielacza, z ochotą na to przystawałem.

źródło: NKJP: Czesław Bielecki: Scenarzysta, 2009

- To była elegancja, którą byłam jeszcze gotowa zaakceptować - wspomina Osiecka. Tyrmand potrafił wydać majątek na koszulę z „ciuchów”, jego zdaniem bezbłędną, i natychmiast dorobić do niej zupełnie nowy kołnierzyk.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 1992

Składnia

bez ograniczeń + dorobić +
CO + (do CZEGO)

2. do pensji

Definicja

pracując, uzyskać dodatkowe wynagrodzenie w stosunku do tego, które się otrzymuje stale

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przyrobić

Połączenia

  • dorobić parę groszy
  • dorobić do emerytury, do pensji, do renty, do wypłaty
  • dorobić na boku, na czarno

Cytaty

Żeby dorobić do pensji ojca, matka prowadziła prywatne przedszkole.

źródło: NKJP: Zbigniew Mentzel: Wszystkie języki świata, 2005

Myślę, że pracowała zarówno ze względów finansowych, by dorobić do chudej nauczycielskiej emerytury, jak i dla kontaktów z młodymi ludźmi.

źródło: NKJP: Janusz Rulka: Pogrzeb, Akant, 2010-02

Agnieszka Strumiłowska zaczęła pracę już na drugim roku studiów: - Nie szukałam pracy na cały etat, zależało mi na zajęciu, które nie przeszkadzałoby w nauce. Po prostu chciałam sobie dorobić parę groszy.

źródło: NKJP: n: 3 x K kobieta komputer kariera, Cosmopolitan nr 03, 2001

Praca niewątpliwie jest ciężka, ale przy pewnej operatywności można dorobić parę złotych do marnej renty lub zasiłku.

źródło: NKJP: Wojciech Szner: Metalowy interes, Dziennik Zachodni, 2001-02-28

Same lekarstwa kosztują 200 - 300 złotych miesięcznie. Nie pozostaje mi nic innego, jak dorobić parę złotych staniem w kolejkach - mówi.

źródło: NKJP: (alp): Stoi w kolejce za 5 zł, Express Ilustrowany, 2002-02-14

Składnia

bez ograniczeń + dorobić +
CO + CZYM
bez ograniczeń + dorobić +
CO + do CZEGO

3. ideologię

Definicja

sformułować jakiegoś rodzaju myśl lub wypowiedź, aby za jej pomocą coś uzasadnić lub usprawiedliwić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • dorobić argumentację, filozofię, ideologię, legendę, teorię, wytłumaczenie

Cytaty

Nie miałam wątpliwości: Kołdunow na starość zbzikował. Do swej fiksacji dorobił teorię.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Namiętnik, 1997

Czy to źle, że ktoś dorobił własną filozofię do tego, co w przyrodzie istniało od milionów lat?

źródło: NKJP: Witold Wrotek: Konie. Poradnik bez kantów, 2009

Wyszła zbyt późno, żeby zdążyć, zatem - jako osoba odpowiedzialna - musiała przyjąć, że spóźniła się celowo. Nawet dorobiła sobie szybciutko wytłumaczenie.

źródło: NKJP: Ignacy Karpowicz: Cud, 2007

Dla Polski inwazja na Czechosłowację nie była żadną samoobroną. Czesi nam w żaden sposób nie zagrażali. Była to po prostu realizacja sowieckich dyspozycji i interesów, do której dorobiono patriotyczną argumentację.

źródło: NKJP: Adam Michnik, Józef Tischner, Jacek Żakowski: Między Panem a Plebanem, 1995

Składnia

bez ograniczeń + dorobić +
CO + do CZEGO

Frazeologizmy

ktoś przyprawił gębę komuś
ktoś dorobił gębę komuś
Data ostatniej modyfikacji: 12.08.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN