UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wielkanocny

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: wielkonocny

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wielkanocny
wielkanocny
wielkanocny
wielkanocne
wielkanocna
D. wielkanocnego
wielkanocnego
wielkanocnego
wielkanocnego
wielkanocnej
C. wielkanocnemu
wielkanocnemu
wielkanocnemu
wielkanocnemu
wielkanocnej
B. wielkanocnego
wielkanocnego
wielkanocny
wielkanocne
wielkanocną
N. wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocną
Ms. wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnej
W. wielkanocny
wielkanocny
wielkanocny
wielkanocne
wielkanocna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wielkanocni
wielkanocni
wielkanocne
wielkanocne
D. wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocnych
C. wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
wielkanocnym
B. wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocne
N. wielkanocnymi
wielkanocnymi
wielkanocnymi
wielkanocnymi
Ms. wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocnych
wielkanocnych
W. wielkanocni
wielkanocni
wielkanocne
wielkanocne

Pochodzenie

Zob. wielki
Zob. noc

1. związany z Wielkanocą - świętami

Definicja

związany z Wielkanocą - świętami

Cytaty

1.a niedziela

Definicja

będący czasem, kiedy obchodzona jest Wielkanoc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Religia – kościół ➔ sakramenty i obrzędy religijne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

Relacje znaczeniowe

synonimy:  świąteczny

Połączenia

  • wielkanocny poniedziałek; wielkanocna niedziela; czas, okres wielkanocny; święta wielkanocne
  • świąteczny wielkanocny

Cytaty

Wioski podhalańskie w okresie wielkanocnym wyglądają wyjątkowo pięknie.

źródło: NKJP: (WJARZ): Koszyk wielkanocny, Dziennik Polski, 2001-04-11

Co za niepojęte dzieła dokonały się przez Twoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie! Wspominamy je w czasie wielkanocnym i głosimy światu.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie, 2000

Do spotkania miało dojść już w wielkanocny poniedziałek, ale po serbskich atakach na miasto Muzułmanie wycofali się z rozmów.

źródło: NKJP: Andrzej Dworak: Randka generałów w Sarajewie, Gazeta Wyborcza, 1993-04-16

Za parę dni zatem święta wielkanocne i z tej okazji chciałabym złożyć najlepsze życzenia wszystkim rodakom w kraju i za granicą.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 11.04.2001

1.b koncert

Definicja

odbywający się w czasie świąt Wielkanocy lub w okresie przed bądź po Wielkanocy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Religia – kościół ➔ sakramenty i obrzędy religijne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ uroczystości i święta

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  świąteczny

Połączenia

  • wielkanocny festiwal, jarmark, kiermasz, koncert, konkurs, turniej (piłki nożnej...); wielkanocna msza; wielkanocne czuwanie; wielkanocne targi
  • tradycyjny wielkanocny; bożonarodzeniowy i wielkanocny

Cytaty

Z udziałem Grażyny Łobaszewskiej, Mietka Szcześniaka, chóru „Et in Tera” Moniki Zytke oraz zespołu muzycznego odbędzie się w Dębicy wielkanocny koncert muzyki gospel.

źródło: NKJP: (AJ): Koncert z gwiazdami, Dziennik Polski, 2003-04-17

Ośrodek Kultury w Ropczycach zaprasza na wielkanocny kiermasz.

źródło: NKJP: (JS): Warto wiedzieć i skorzystać, Dziennik Polski - 2003-04-10

W najbliższą sobotę, 6 kwietnia, w Proszowicach odbędzie się wielkanocny turniej piłki nożnej w hali.

źródło: NKJP: Zagraj w hali, Dziennik Polski, 2002-04-02

Wielkanocna msza święta w jednej z afrykańskich wiosek z udziałem księdza Leszka oraz miejscowego biskupa.

źródło: NKJP: Rafał Banaszek: Afrykańska Wielkanoc, Echo Dnia, 2006-04-04

1.c potrawy

Definicja

spożywany podczas Wielkanocy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Jedzenie i jego przygotowanie ➔ rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  świąteczny

Połączenia

  • wielkanocna baba, babka, szynka; wielkanocne ciasto, jajko, jajo, śniadanie; wielkanocne pokarmy, potrawy, wypieki
  • prawdziwy wielkanocny, świąteczny wielkanocny, tradycyjny wielkanocny; bożonarodzeniowy i wielkanocny; wielkopostny i wielkanocny

Cytaty

Zapachniało mi wielkanocną babą, wapnem świeżo pobielonej izby i Bóg wie czym jeszcze.

źródło: NKJP: Alfons Filar: Śladami tatrzańskich kurierów, 1995

Wracając zaś do szynki - można sobie ją wyobrazić - duża, dobrze wywędzona, z tłuszczykiem, ze sterczącą kością. Jednym słowem - prawdziwa wielkanocna szynka.

źródło: NKJP: Szynka gotowana miękcej, Dziennik Polski, 2000-04-22

Niedzielne, wielkanocne śniadanie spożywać będziemy, już tradycyjnie, u moich rodziców, którzy także mieszkają w Wiśle.

źródło: NKJP: Małyszowie dwóch religii, Dziennik Polski, 2004-04-10

W Wielką Sobotę wspólnie pójdziemy do kościoła ze święconką. Potem będziemy przygotowywać tradycyjne wielkanocne potrawy.

źródło: NKJP: Anna Szewczyk: Wielkanoc naszych gwiazd, Echo Dnia, 2007-04-04

1.d zwyczaj

Definicja

kultywowany jako element tradycji Wielkanocy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Religia – kościół ➔ sakramenty i obrzędy religijne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  świąteczny

Połączenia

  • wielkanocny baranek, koszyczek, koszyk, zajączek; stół; wielkanocna palma, pisanka; wielkanocne jajko; śniadanie; wielkanocne życzenia; kartka, liturgia, tradycja wielkanocna; stroik wielkanocny; dekoracja wielkanocna; ozdoby wielkanocne; obrzędy, obyczaje, pieśni, zwyczaje wielkanocne
  • polski wielkanocny, świąteczny wielkanocny, tradycyjny wielkanocny, uroczysty wielkanocny; bożonarodzeniowy i wielkanocny, wielkopostny i wielkanocny

Cytaty

Niektóre z wielkanocnych zwyczajów są echem tradycji przedchrześcijańskiej, inne istnieją stosunkowo od niedawna.

źródło: NKJP: (KUZ): Przed laty bywało..., Dziennik Polski, 2001-04-13

Żaden pokarm, który znajdzie się w wielkanocnym koszyku, nie jest przypadkowy. Z każdym wiąże się wielowiekowa, wywodząca się jeszcze z pogaństwa, tradycja.

źródło: NKJP: Agata Niebudek: To jest czas, gdy odradza się życie, Echo Dnia, 2006-04-04

Pierwszego dnia świąt dzielili się jajkiem, jedli wspólny obiad przy stołach ustawionych w holu ministerstwa, a szef resortu Gabriel Janowski złożył im wielkanocne życzenia.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: Gazeta Wyborcza, 1992-04-21

90 procent Polaków przyznało, że w ich domach istnieje zwyczaj święcenia żywności i dzielenia się wielkanocnym jajkiem.

źródło: NKJP: Przywiązanie do tradycji, Dziennik Polski, 1999-04-01

Najświętszy Sakrament jest wynoszony z Grobu Pańskiego i trzykrotnie w uroczystej procesji obnoszony wokół kościoła, pośród bicia dzwonów i pieśni wielkanocnych.

źródło: NKJP: (PAP): Wielkanocna liturgia, Dziennik Polski, 2003-04-19

Data ostatniej modyfikacji: 13.07.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json