Chronologizacja
Inne znaczenie: 'tarcza herbowa, herb'
Pochodzenie
psł. *ščitъ ( < *skei̯to-) '(coś odciętego; np. deska)' > 'tarcza, puklerz; ochrona, osłona'
Rozwój znaczenia w języku polskim: 'ochrona, osłona' > 'osłona (zwykle z desek) górnej, szczytowej części budynku' > 'górna część, wierzchołek budowli' > 'wierzchołek, wierzch, czubek czegoś'. (Bor). Stąd następnie: 'to, co zajmuje wysoką pozycję, ważne miejsce lub znajduje się w najwyższej fazie rozwoju'.
1. góry
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wierch, wierzchołek |
Połączenia
- ośnieżone szczyty; szczyt górski
- szczyt pagórka, wzniesienia; szczyty gór, wzgórz
- szczyty i przełęcze; stoki i szczyty
- płaszczyzna szczytu
- wspinaczka na szczyt
- zdobywanie szczytu
- zejść ze szczytu
- wbiec, wejść na szczyt; wspinać się na szczyty
- stać na szczycie; wędrować po szczytach
Cytaty
|
Ognie palono na szczytach wysokich gór, na ustawionych rusztowaniach z drewna. źródło: NKJP: G.Czerwińska: Kalendarz polski: Sierpniowe obyczaje, Tygodnik Ciechanowski, 2003-08-17 |
|
|
Chodźcie na szczyt pagórka, powiem wam, co i jak. Wdrapali się na pagórek i znów usiedli. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Korytarz, 2006 |
|
|
Co można robić w górach? Wspinać się na wysokie szczyty, jeździć na nartach, albo po prostu spacerować. źródło: NKJP: (B.P.): Uratowało nas światełko, Nowiny Raciborskie, 2002-04-03 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
Informacja normatywna
2. drabiny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wierzchołek |
Połączenia
- szczyt dachów; drabiny, schodów; latarni, wieży; świerku; szczyty drzew; kości policzkowych, policzków
- zeskakiwać ze szczytu czegoś
- stać na szczycie czegoś
Cytaty
|
Na szczycie wieży pojawiał się wówczas chłopak z lornetką, a od wielkiego święta także przenośny radar, pożyczony z jakiejś innej placówki. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008 |
|
|
Harold odsunął się od nieruchomego ciała i opuściwszy ręce do bioder, czekał na rozwój wypadków z lekkim rumieńcem na szczytach kości policzkowych. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
Składnia
|
+ | szczyt | + |
CZEGO
|
3. arogancji
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | apogeum |
Połączenia
- szczyt arogancji, chamstwa, głupoty, heroizmu, mądrości; elegancji; kariery, popularności, sławy; marzeń; możliwości; poniżenia; rozkwitu, rozwoju
- osiągnąć szczyt
- znaleźć się u szczytu
- zajść na szczyt
Cytaty
|
Szaleńcza jazda po mieście to szczyt szpanu. źródło: NKJP: W.Hagedorny: W Mławie przy kawie: ''Rajdowe'' miasto, Tygodnik Ciechanowski, 2002-04-14 |
|
|
To jest prowokacja! Zdrada! — Rzeczywiście trochę zaskakująca decyzja. — Zaskakująca?! — darł się przewodniczący. — Dobre sobie! To szczyt chamstwa! źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Korytarz, 2006 |
|
|
I te sandały z szerokiego paska mocnej skóry nie są szczytem elegancji. źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2003 |
|
|
W styczniu Mateja osiągnął szczyt formy - był 9. i 19. w zakopiańskich konkursach Pucharu Świata (w punktacji łącznej PŚ uplasował się na 49. miejscu). źródło: NKJP: (MARO): Będzie lepiej?, Dziennik Polski, 2002-12-04 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
4. państw europejskich
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | konferencja, spotkanie |
Połączenia
- światowy szczyt; szczyt arabski; unijny
- szczyt NATO, Rady Europy
- szczyt w Kopenhadze
- zwołać szczyt
Cytaty
|
W okresie od kończącego negocjacje szczytu w Kopenhadze Unia Europejska dokonała niekorzystnych dla Polski korekt, między innymi w dziedzinie rolnictwa. źródło: NKJP: Łukasz Zep: Słowo ludowca, Tygodnik Tucholski, 2004 |
|
|
Za dwa miesiące, 8-9 lipca, podczas szczytu NATO w Madrycie, Polska zostanie zaproszona do negocjacji na temat członkostwa w Sojuszu Atlantyckim. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 09.05.1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
5. komunikacyjny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | nasilenie |
Połączenia
- poranny szczyt; szczyt energetyczny; przewozowy
- godziny szczytu
Cytaty
|
W godzinach porannego szczytu pociągi jeżdżą rzadziej, a składy są krótsze. źródło: NKJP: M.Barwicka: Tłok w nowym kolejowym rozkładzie jazdy. Jazda na nietoperza, Tygodnik Ciechanowski, 2006-01-06 |
|
|
W wagonie nie było wielu pasażerów, zdążyłem przed godzinami szczytu, gdy wracający z pracy ludzie szczelnie wypełniają całą przestrzeń. źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008 |
|
|
Mało kto chce w Europie wypożyczyć samolot na trzymiesięczny szczyt przewozowy. źródło: NKJP: Paweł Rożyński: LOT, Gazeta Wyborcza, 1995-11-20 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
Inne uwagi
Zwykle lp
6. ozdobny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
Połączenia
- gotycki, neogotycki szczyt
- ozdobiony szczytem
Cytaty
|
Średniowieczna ciechanowska warownia, w mojej wizji, góruje nad doliną Łydyni. Wznoszą się dumnie jej wieże, a gotycki szczyt Domu Dużego odbija promienie słońca. źródło: NKJP: E.Stangrodzka: Zamek Książąt Mazowieckich – jaki?, Tygodnik Ciechanowski, 2007-05-07 |
|
|
[...] jedyny budynek widoczny na całkowicie zasnutym chmurami Dolnym Manhattanie - wyłania się z potężnego oceanu chmurnej pustki niczym góra lodowa, tyle że kamienna, ozdobiona neogotyckim szczytem. źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008 |
|
|
Centralnie na osi budowli znajduje się brama przejazdowa o sklepieniu kolebkowo-krzyżowym. W prostej, acz wyrafinowanej elewacji frontowej zwraca uwagę boniowany portal, zamknięty półkoliście, ze szczytem rozdzielonym na dwie strefy, o flankach z pilastrami i płaskimi esownicami, zwieńczony spływami z postumentem i kulą. źródło: NKJP: Brama Warty w Pszczynie, Dziennik Zachodni, 2003-01-31 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |
7. szczytem do drogi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
Połączenia
- szczyt budynku, domu, kamienicy
- stać szczytem do drogi, do ulicy
Cytaty
|
Doczekała się jeszcze eksmisji z własnego domu, a sama musiała zamieszkać w jednej izbie, użyczonej przez życzliwych po drugiej stronie ulicy, w domu stojącym szczytem do ulicy, zburzonym pod blok Mostostalu. źródło: NKJP: Wiesław A. Leśniewski: Kamienica Chmielewskiej, Gazeta Radomszczańska, 2009-04-29 |
|
|
Ze stojącej obok murowanej obórki nie spadła nawet jedna dachówka. – Może dlatego, że stała szczytem do wiatru. A w stodołę uderzyło z przodu, prosto w wierzeje - przypuszcza właściciel. źródło: NKJP: Dariusz Kuziak: Nawałnica nad Ruchną, Tygodnik Siedlecki, 2008-08-19 |
|
|
Bożnica oparta była na planie czworokąta, przykryta dwuspadowym dachem ze szczytem skierowanym do frontu. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | szczyt |
szczyty |
|
| D. | szczytu |
szczytów |
|
| C. | szczytowi |
szczytom |
|
| B. | szczyt |
szczyty |
|
| N. | szczytem |
szczytami |
|
| Ms. | szczycie |
szczytach |
|
| W. | szczycie |
szczyty |