UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pleonazm

Chronologizacja

1811, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pleonazm
pleonazmy
D. pleonazmu
pleonazmów
C. pleonazmowi
pleonazmom
B. pleonazm
pleonazmy
N. pleonazmem
pleonazmami
Ms. pleonazmie
pleonazmach
W. pleonazmie
pleonazmy

Pochodzenie

gr. pleonasmós ' nadmiar'

Definicja

jęz. 
sformułowanie będące połączeniem wyrazów, które znaczą to samo lub prawie to samo

Noty o użyciu

Ms. lp wymawiany: [ple-onaźmie] lub [ple-onazmie].
Wyraz używany jako termin językoznawczy ma różne ściślejsze definicje w zależności od autora.

Wymowa

[ple-onasm] lub [ple-onazm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

synonimy:  masło maślane, tautologia, tautologizm

Cytaty

Cofanie to czynność poruszania się do tyłu, więc zwrot „cofać się do tyłu” jest pleonazmem.

źródło: NKJP: Internet

[...] „czarna sadza”, „złociste słońce”, „bielutki śnieg”, „zielona łąka”, „mięciutki puch”, „twardy diament”, „głupi wariat”... Istota każdej z wymienionych tu egzemplifikacji w postaci pleonazmu polega na zbędnym określeniu tej cechy przedmiotu, która tkwi w nim immanentnie, definicyjnie i w sposób oczywisty z niego wynika.

źródło: NKJP: Zbigniew Lisowski: Poznawanie poezji: interpretacje, 2008

To jest pleonazm - zauważył Mister [...]. - „Kontynuować dalej” to masło maślane.

źródło: NKJP: Michał Ogórek: Pierwsza czytanka, Gazeta Wyborcza, 1994-10-29

Pleonazmy często zawierają wyrazy pokrewne (np. maślane masło), wyrazy obce, których twórca wypowiedzi nie rozumie (np. akwen wodny).

źródło: NKJP: Internet

[...] sobór jeszcze raz wyklucza w Chrystusie jakikolwiek podział, używając [...] dwóch zaprzeczonych, greckich imiesłowów [...], których obecność może uchodzić w naszych oczach za czystej wody pleonazm, lecz dla Ojców greckich, znających lepiej od nas swój codzienny język, mogły być one nieodzowne.

źródło: NKJP: Tadeusz Dionizy Łukaszuk: Ty jesteś Chrystus, syn Boga żywego. Dogmat chrystologiczny w ujęciu integralnym, 2000

Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json