Chronologizacja
XVIII w., Bor
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
chrypię |
chrypimy |
|||
| 2 os. |
chrypisz |
chrypicie |
|||
| 3 os. |
chrypi |
chrypią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chrypiałem +(e)m chrypiał |
chrypiałam +(e)m chrypiała |
chrypiałom +(e)m chrypiało |
chrypieliśmy +(e)śmy chrypieli |
chrypiałyśmy +(e)śmy chrypiały |
| 2 os. |
chrypiałeś +(e)ś chrypiał |
chrypiałaś +(e)ś chrypiała |
chrypiałoś +(e)ś chrypiało |
chrypieliście +(e)ście chrypieli |
chrypiałyście +(e)ście chrypiały |
| 3 os. |
chrypiał |
chrypiała |
chrypiało |
chrypieli |
chrypiały |
bezosobnik: chrypiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę chrypiał będę chrypieć |
będę chrypiała będę chrypieć |
będę chrypiało będę chrypieć |
będziemy chrypieli będziemy chrypieć |
będziemy chrypiały będziemy chrypieć |
| 2 os. |
będziesz chrypiał będziesz chrypieć |
będziesz chrypiała będziesz chrypieć |
będziesz chrypiało będziesz chrypieć |
będziecie chrypieli będziecie chrypieć |
będziecie chrypiały będziecie chrypieć |
| 3 os. |
będzie chrypiał będzie chrypieć |
będzie chrypiała będzie chrypieć |
będzie chrypiało będzie chrypieć |
będą chrypieli będą chrypieć |
będą chrypiały będą chrypieć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
chrypmy |
|
| 2 os. |
chryp |
chrypcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chrypiałbym bym chrypiał |
chrypiałabym bym chrypiała |
chrypiałobym bym chrypiało |
chrypielibyśmy byśmy chrypieli |
chrypiałybyśmy byśmy chrypiały |
| 2 os. |
chrypiałbyś byś chrypiał |
chrypiałabyś byś chrypiała |
chrypiałobyś byś chrypiało |
chrypielibyście byście chrypieli |
chrypiałybyście byście chrypiały |
| 3 os. |
chrypiałby by chrypiał |
chrypiałaby by chrypiała |
chrypiałoby by chrypiało |
chrypieliby by chrypieli |
chrypiałyby by chrypiały |
bezosobnik: chrypiano by
bezokolicznik: chrypieć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
chrypiąc
gerundium: chrypienie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | chrypienie |
chrypienia |
| D. | chrypienia |
chrypień |
| C. | chrypieniu |
chrypieniom |
| B. | chrypienie |
chrypienia |
| N. | chrypieniem |
chrypieniami |
| Ms. | chrypieniu |
chrypieniach |
| W. | chrypienie |
chrypienia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: chrypiący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | chrypiący |
chrypiący |
chrypiący |
chrypiące |
chrypiąca |
| D. | chrypiącego |
chrypiącego |
chrypiącego |
chrypiącego |
chrypiącej |
| C. | chrypiącemu |
chrypiącemu |
chrypiącemu |
chrypiącemu |
chrypiącej |
| B. | chrypiącego |
chrypiącego |
chrypiący |
chrypiące |
chrypiącą |
| N. | chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącą |
| Ms. | chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | chrypiący |
chrypiący |
chrypiące |
chrypiące |
| D. | chrypiących |
chrypiących |
chrypiących |
chrypiących |
| C. | chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
chrypiącym |
| B. | chrypiących |
chrypiących |
chrypiących |
chrypiące |
| N. | chrypiącymi |
chrypiącymi |
chrypiącymi |
chrypiącymi |
| Ms. | chrypiących |
chrypiących |
chrypiących |
chrypiących |
odpowiednik aspektowy: zachrypieć
Pochodzenie
psł. *chripěti
1.a o człowieku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | mówić |
Cytaty
|
- Pić... - mówię, a właściwie ledwo chrypię przez wyschnięte gardło. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998 |
|
|
- Urządzają uczty - chrypiał stary. - Porywają na nie dzieci, niemowlęta, które jeszcze dni dwudziestu czterech nie mają - zawiesił głos, łyknął piwo. źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003 |
|
|
Podporucznik Słodziak przebiegał korytarze z obłędem w oczach, podporucznik Kawiarz chrypiał z wysiłkiem do słuchawki telefonu [...]. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998 |
|
|
Szampana... Sza... Sza... – z pisku popadła w chrypienie. źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004 |
Składnia
|
+ | chrypieć | + |
MOWA WPROST
|
1.b o głosie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | brzmieć |
Połączenia
- chrypiący głos
Cytaty
|
Lecz tamci skręcili ku pierwszemu blokowi. Gdzieś na tyłach trzeciego chrypiał głos Nadolnego. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001 |
|
|
Niebiesko tam było od tytoniowego dymu i gęsto od tajemniczych zaklęć, a nad wszystkim chrypiał męski baryton pani Ani Feingold [...]. źródło: NKJP: Joanna Kulmowa: Topografia myślenia, 2001 |
|
|
Zwykle zaczyna tak: Irena, a wiesz ty co? - ciągnie swoim chrypiącym głosem. źródło: NKJP: Włodzimierz Nowak: Obwód głowy, 2007 |
2. o głośniku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | grać |
Cytaty
|
Na jedynym krześle chrypiał najnowszą płytą Santany tani jamnik. źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot, 2004 |
|
|
Wzięła od niego płaszcz i czapkę i gestem wskazała oszklone drzwi, zza których chrypiał patefon. źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967 |
|
|
Wodziła wzrokiem wzdłuż uliczki, patefony grały, chrypiały głośniki radiowe. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |