UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaprzęgać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaprzęgam	zaprzęgamy
2 os.	zaprzęgasz	zaprzęgacie
3 os.	zaprzęga	zaprzęgają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaprzęgałem +(e)m zaprzęgał	zaprzęgałam +(e)m zaprzęgała	zaprzęgałom +(e)m zaprzęgało	zaprzęgaliśmy +(e)śmy zaprzęgali	zaprzęgałyśmy +(e)śmy zaprzęgały
2 os.	zaprzęgałeś +(e)ś zaprzęgał	zaprzęgałaś +(e)ś zaprzęgała	zaprzęgałoś +(e)ś zaprzęgało	zaprzęgaliście +(e)ście zaprzęgali	zaprzęgałyście +(e)ście zaprzęgały
3 os.	zaprzęgał	zaprzęgała	zaprzęgało	zaprzęgali	zaprzęgały

bezosobnik: zaprzęgano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zaprzęgał będę zaprzęgać	będę zaprzęgała będę zaprzęgać	będę zaprzęgało będę zaprzęgać	będziemy zaprzęgali będziemy zaprzęgać	będziemy zaprzęgały będziemy zaprzęgać
2 os.	będziesz zaprzęgał będziesz zaprzęgać	będziesz zaprzęgała będziesz zaprzęgać	będziesz zaprzęgało będziesz zaprzęgać	będziecie zaprzęgali będziecie zaprzęgać	będziecie zaprzęgały będziecie zaprzęgać
3 os.	będzie zaprzęgał będzie zaprzęgać	będzie zaprzęgała będzie zaprzęgać	będzie zaprzęgało będzie zaprzęgać	będą zaprzęgali będą zaprzęgać	będą zaprzęgały będą zaprzęgać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaprzęgajmy
2 os.	zaprzęgaj	zaprzęgajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaprzęgałbym bym zaprzęgał	zaprzęgałabym bym zaprzęgała	zaprzęgałobym bym zaprzęgało	zaprzęgalibyśmy byśmy zaprzęgali	zaprzęgałybyśmy byśmy zaprzęgały
2 os.	zaprzęgałbyś byś zaprzęgał	zaprzęgałabyś byś zaprzęgała	zaprzęgałobyś byś zaprzęgało	zaprzęgalibyście byście zaprzęgali	zaprzęgałybyście byście zaprzęgały
3 os.	zaprzęgałby by zaprzęgał	zaprzęgałaby by zaprzęgała	zaprzęgałoby by zaprzęgało	zaprzęgaliby by zaprzęgali	zaprzęgałyby by zaprzęgały

bezosobnik: zaprzęgano by

bezokolicznik: zaprzęgać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zaprzęgając

gerundium: zaprzęganie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaprzęganie	zaprzęgania
D.	zaprzęgania	zaprzęgań
C.	zaprzęganiu	zaprzęganiom
B.	zaprzęganie	zaprzęgania
N.	zaprzęganiem	zaprzęganiami
Ms.	zaprzęganiu	zaprzęganiach
W.	zaprzęganie	zaprzęgania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zaprzęgający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zaprzęgający	zaprzęgający	zaprzęgający	zaprzęgające	zaprzęgająca
D.	zaprzęgającego	zaprzęgającego	zaprzęgającego	zaprzęgającego	zaprzęgającej
C.	zaprzęgającemu	zaprzęgającemu	zaprzęgającemu	zaprzęgającemu	zaprzęgającej
B.	zaprzęgającego	zaprzęgającego	zaprzęgający	zaprzęgające	zaprzęgającą
N.	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającą
Ms.	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zaprzęgający	zaprzęgający	zaprzęgające	zaprzęgające
D.	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgających
C.	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym	zaprzęgającym
B.	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgające
N.	zaprzęgającymi	zaprzęgającymi	zaprzęgającymi	zaprzęgającymi
Ms.	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgających	zaprzęgających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaprzęgany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zaprzęgany	zaprzęgany	zaprzęgany	zaprzęgane	zaprzęgana
D.	zaprzęganego	zaprzęganego	zaprzęganego	zaprzęganego	zaprzęganej
C.	zaprzęganemu	zaprzęganemu	zaprzęganemu	zaprzęganemu	zaprzęganej
B.	zaprzęganego	zaprzęganego	zaprzęgany	zaprzęgane	zaprzęganą
N.	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganą
Ms.	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zaprzęgani	zaprzęgani	zaprzęgane	zaprzęgane
D.	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęganych
C.	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym	zaprzęganym
B.	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęgane
N.	zaprzęganymi	zaprzęganymi	zaprzęganymi	zaprzęganymi
Ms.	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęganych	zaprzęganych

odpowiednik aspektowy: zaprząc

Pochodzenie

Zob. zaprząc

1. konia

Definicja

przywiązywać konia lub inne zwierzę pociągowe do wozu, sań lub pługa za pomocą uprzęży

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

antonimy:

rozprzęgać

Połączenia

zaprzęgać konie; sanie
zaprzęgać do bryczki, do pługa, do powozu, do sań, do wozu; zaprzęgać w psa, w kucyka

Cytaty

	Woźnica uczył chłopców jazdy konnej i trudnej sztuki powożenia najpierw jednym koniem, potem dwójką, a w końcu i czwórką. Niektórzy uczyli się też zaprzęgać, co wymagało pewnej wiedzy, zważywszy na różnorodność pojazdów i zaprzęgów używanych w różnych warunkach pogodowych i przy różnych okazjach. źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004
	Gdy Armand wszedł bezszelestnie i zatrzymał się przy kotarze, nakazał mu zaprzęgać do powozu oraz oznajmił, że wieczór spędzi u pani Lamaire. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003
	Wracam do Krakowa. Każ zaraz konie zaprzęgać. źródło: NKJP: Marian Pankowski: Ksiądz Helena : wybór utworów dramatycznych, 1996
	Najciekawszym elementem wyposażenia ochotników z Olesznej Podgórskiej jest poniemiecki wóz strażacki z 1906 roku. Zaprzęgano go do koni, a wodę pompowano ręcznie za pomocą specjalnej dźwigni. źródło: NKJP: Robert Zapora: Jak tu gasić pożar?, Gazeta Wrocławska, 2002-03-05
	– Trafiłem kiedyś na wieś do jednego rolnika i on mi opowiedział, że tymi saniami niania woziła dzieci przed wojną. Zaprzęgano je w psa bernardyna, kozę albo kucyka [...] źródło: NKJP: Joanna Lamparska: Omnibus z zakonnicami, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-04-29

Składnia

	+	zaprzęgać	+	CO + (do CZEGO)
	+	zaprzęgać	+	CO + (w CO)

2. do roboty

Definicja

pot.

zmuszać jakąś osobę lub zwierzę do pracy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Połączenia

zaprzęgać do pracy, do roboty

Cytaty

	[...] pamiętając, że człowieka dopiero praca uczłowieczyła, i że jedynie praca wychować może przestępcę, a także mając czasem jakieś roboty pomocnicze do wykonania, czasem też pragnąc podreperować swoje finanse - gospodarze więzień tranzytowych zaprzęgają do pracy również tę swoją przypadkową, wędrowną siłę roboczą. źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Archipelag Gułag, tom 1, 1977
	[...] do próby zbudowania czegoś wspólnego, dogadania się i do obmyślenia wspólnych planów nie należy zaprzęgać historyków. źródło: NKJP: Waldemar Lewandowski: Odwieczne żale i morze ignorancji między Łuczniczką a Kopernikiem, Gazeta Pomorska, 2010-01-08
	Uważałem, że jest to zbędna robota, bo zarówno „Egipskie” jak i „Śląskie” mógł palić w szklanej fifce, bez dodatkowego wysiłku. Nie dawał się przekonać, co więcej, często mnie zaprzęgał do roboty. Musiałem biegać do kiosku po gilzy i przy pomocy specjalnego tłoczka wpychać do nich tytoń. źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008
	Ona jest kochanym stworzeniem. Lubi głaskanie i dobre jedzenie. Niedługo urodzi kolejnego źrebaka, więc staram się nie zaprzęgać jej teraz do ciężkiej pracy. źródło: NKJP: AS PAG: Turek i powiat, Gazeta Poznańska, 2002-03-07

Składnia

zaprzęgać

KOGO/CO + do CZEGO

Data ostatniej modyfikacji: 25.09.2018