UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

anyżek

Chronologizacja

1603, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Od: wcześniejszego anyż o tym samym znaczeniu, a to z łac. anīsum.

1.a roślina

Definicja

bot. 
roślina o drobnych kwiatach, której owoce i nasiona używane są do produkcji leków, kosmetyków lub służą jako przyprawa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  anyż
hiperonimy:  roślina

Połączenia

  • kwiaty, liście, nasiona, nasionka, owoc, zapach anyżku

Cytaty

Anyżek rośnie na łąkach, drogach, w ogrodach, pod żywopłotami i w rowach; lubi cień i wilgoć.

źródło: Internet: zielarstwo1.bloog.pl

Łyżeczkę drobno utłuczonych nasion anyżku i kopru zalać 1/4 litra wrzątku i odstawić na 10 minut.

źródło: NKJP: (SIEL): Nie spiesz się przy stole, Gazeta Poznańska, 2005-03-29

Wieczorem zaś po ciężkim dniu lub ciężkostrawnym posiłku wspaniale działa herbatka z bazylii, lawendy bergamotowej, liści anyżku czy kwiatów fiołków lub malwy.

źródło: NKJP: Zdrowie w szklance, Polityka, 2005-11-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. anyżek
anyżki
D. anyżku
anyżków
C. anyżkowi
anyżkom
B. anyżek
anyżki
N. anyżkiem
anyżkami
Ms. anyżku
anyżkach
W. anyżku
anyżki

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b przyprawa

Definicja

spoż. 
aromatyczna przyprawa z wysuszonych owoców anyżu używana do ciast, pieczywa, napojów alkoholowych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  anyż
hiperonimy:  przyprawa

Połączenia

  • łyżeczka anyżku
  • dodać anyżku
  • posypać anyżkiem

Cytaty

Ból gardła złagodzi także mikstura przygotowana z anyżku. Wystarczy dwie łyżeczki anyżku zalać szklanką wody i gotować na małym ogniu przez 15 minut, potem przecedzić wywar przez sitko, wymieszać płyn ze szklanką miodu i łyżką stołową koniaku.

źródło: NKJP: (ML-K): Cytryna, anyżek, rzepa, Dziennik Polski, 2005-01-13

W sieni stoją misy z żółtymi solonymi ogórkami, z powtykanymi w nie parasolami kopru, i z kiszoną kapustą, gęsto posypaną anyżkiem - pycha.

źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Wilczy notes, 2007

Naturalnym spadkobiercą absyntu jest francuski pastis, z anyżkiem, ale już bez piołunu. Swoje anyżówki mają też Włosi (sambuca), Grecy (ouzo) i Hiszpanie (anesone).

źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Do czytania przy kieliszku, Polityka, 2009-03-28

Aptekarz zasłynął jednak przede wszystkim z ulubionych zwłaszcza przez dzieci i niewiasty z bogatych domów konfektów własnego pomysłu, które ułatwiały trawienie i czyściły oddech. Były to obsypane pozłotą kulki, będące mieszanką słodkiego syropu z jakiejś indyjskiej trzciny zwanej sakhar, cynamonu, pieprzu, kardamonu, anyżku i kwiatu muszkatołowego.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Anyż jako aromatyczna przyprawa jest uzyskiwana po wysuszeniu owoców biedrzeńca anyżu. Zawiera około 3 proc. olejku eterycznego, w tym 80 proc. anetolu. Stosowana jest jako dodatek do pieczywa i pierników, anyżek wykorzystywany jest także jako dodatek do syropów przeciwkaszlowych.

źródło: NKJP: (mokr): Anyżowe pierniki: Trybuna Śląska, 2003-09-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. anyżek
anyżki
D. anyżku
anyżków
C. anyżkowi
anyżkom
B. anyżek
anyżki
N. anyżkiem
anyżkami
Ms. anyżku
anyżkach
W. anyżku
anyżki

Inne uwagi

Zwykle lp

2. ciasteczko

Definicja

twarde, biszkoptowe ciasteczko z dodatkiem anyżku - przyprawy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ciasteczko

Połączenia

  • kruche, smaczne anyżki
  • przepis na anyżki

Cytaty

Makłowicz i Bikont nie zapominają o pączkach, kremówkach, makaronikach i anyżkach, herbatnikach popularnych w Polsce w latach 60.

źródło: NKJP: (kaw): Słodkie wypieki, Dziennik Zachodni, 2007-03-23

Anyżki - prawie już o nich zapomniałam, ale kiedy robiłam przedświąteczną inspekcję przypraw, natknęłam się na anyż i wspomnienia tych ciasteczek natychmiast do mnie wróciły.

źródło: Internet: caketime.blox.pl

Z ciastek najbardziej lubię anyżki, a z ciast drożdżowe i szarlotkę.

źródło: Internet: m-forum.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. anyżek
anyżki
D. anyżku
anyżków
C. anyżkowi
anyżkom
B. anyżek
anyżki
N. anyżkiem
anyżkami
Ms. anyżku
anyżkach
W. anyżku
anyżki

Inne uwagi

Zwykle lm

Data ostatniej modyfikacji: 11.12.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json