UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

agonia

Chronologizacja

2 połowa XIX w., Bańk

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. agonia
agonie
D. agonii
agonii
neut
agonij
char
C. agonii
agoniom
B. agonię
agonie
N. agonią
agoniami
Ms. agonii
agoniach
W. agonio
agonie

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. agony

fr. agonie

niem. Agonie

z łac. śred. agōnia 'lęk, strach (przed śmiercią)'

1. człowieka

Definicja

stan bezpośrednio przed śmiercią, w którym powoli ustają wszystkie czynności organizmu

Noty o użyciu

D. C. Ms. lp i D. lm wymawiane: [agońji].

Wymowa

[agońja]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • długa, powolna agonia
  • człowiek w agonii
  • agonia i cierpienie, agonia i bóle
  • chwila, czas, okres; stan agonii
  • skazany na agonię
  • agonia trwała ileś; zaczęła się
  • towarzyszyć agonii
  • patrzeć na agonię
  • być w agonii

Cytaty

To dziecko jest w agonii. Jeśli umrze u nas w domu, to na pewno będziemy miały kłopoty [...]

źródło: NKJP: Konrad Piskała: Sudan: czas bezdechu, 2010

Ludzie konali w okropnych mękach, agonia trwała czasami nawet kilka dni.

źródło: NKJP: Nikołaj Burbyga: Trucizny NKWD, Gazeta Wyborcza, 1992-05-27

Patrząc na agonię żony ranny [...] Franciszek Ferdynand zaklinał: „Zofio, Zofio, nie umieraj, żyj dla moich dzieci”.

źródło: NKJP: Leszek Mazan: Dwie kule Gawriły Principa, Polityka, 2004

2. systemu

Definicja

książk. 
okres poprzedzający koniec istnienia lub funkcjonowania czegoś, w którym zauważalne są już oznaki tego końca

Noty o użyciu

D. C. Ms. lp i D. lm wymawiane: [agońji].

Wymowa

[agońja]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • długa, powolna agonia
  • agonia komunizmu, systemu
  • czas, okres; przedłużenie; stan agonii
  • skazany na agonię
  • agonia zaczęła się
  • przedłużać agonię
  • patrzeć na agonię
  • być w agonii

Cytaty

Oddłużenie szpitali to nie tylko zły pomysł, to kolejny krok w stronę ekonomicznego zanarchizowania państwa i powolnej jego agonii.

źródło: NKJP: Jolanta Grzelak-Hodor, Maciej Kwaśniewski: Czy należy oddłużyć publiczną służbę zdrowia?, Gazeta Krakowska, 2003-07-19

Łódzki ośrodek telewizyjny jest w stanie agonii [...]. Grozi nam likwidacja. Jeszcze trzy lata temu produkowaliśmy 100 własnych programów. Wiosną tego roku - dziesięć. Teraz najwyżej dwa.

źródło: NKJP: Telewizja drugiej kategorii?, Express Ilustrowany, 2002-08-03

[...] pewna faza zamętu może nieodłącznie towarzyszyć agonii komunizmu - chociaż wiele oczywiście zależy od stopnia cichej zgody Sowietów na ten proces.

źródło: NKJP: Zbigniew Brzeziński: Archiwum polityczne, Kultura, 1989

Sytuacja w Nysa-Motor i samej Nysie była coraz gorsza, nic więc dziwnego, że w trakcie prawyborów parlamentarnych związkowcy maszerowali przez miasto z transparentem „Nysa umiera”. [...] Agonia Nysa-Motor trwała do końca 2001 roku.

źródło: NKJP: Marek Świercz: Protest rozpaczy, Dziennik Zachodni, 2002-05-18

Data ostatniej modyfikacji: 08.12.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json