UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przyzwoitość

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przyzwoitość
przyzwoitości
D. przyzwoitości
przyzwoitości
C. przyzwoitości
przyzwoitościom
B. przyzwoitość
przyzwoitości
N. przyzwoitością
przyzwoitościami
Ms. przyzwoitości
przyzwoitościach
W. przyzwoitości
przyzwoitości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. przyzwoity

1.a człowieka

Definicja

cecha kogoś, kto postępuje zgodnie z powszechnie przyjętymi normami obyczajowymi i moralnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  porządność

Połączenia

  • ludzka, osobista, własna; elementarna, prosta, zwyczajna, zwykła; jakakolwiek, pewna przyzwoitość; przyzwoitość polityczna, zawodowa
  • przyzwoitość państwa
  • przyzwoitość w polityce, w życiu
  • przyzwoitość i honor, przyzwoitość i lojalność, przyzwoitość i moralność, przyzwoitość i odwaga, przyzwoitość i zdrowy rozsądek; godność i przyzwoitość, sprawiedliwość i przyzwoitość
  • cień, minimum, odrobina, pozory, resztki; granice, kryterium, normy, reguły, zasady; kwestia, pojęcie; wymóg, względy; odruchy, poczucie przyzwoitości
  • przyzwoitość nakazuje coś, obowiązuje (zawsze), wymaga czegoś
  • urągać czyjejś przyzwoitości
  • wykazać, zachować przyzwoitość

Cytaty

Bezpiecznie przeprowadzony na drugą stronę, byłem zdany tylko na moich wynajętych opiekunów i przewodników, na ich przyzwoitość.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Tak powstaje, nazwijmy to, nowa przyzwoitość: chcę być potrzebny innym, ale i szukać własnego szczęścia tak, jak ja je pojmuję.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Nowa przyzwoitość, Polityka, 2009-10-24

- Najbardziej zauroczona jestem ludźmi - opowiada łódzka lekarka. - Tam nie ma sądów, procesów, domów poprawczych, a przyzwoitości człowieka nie muszą regulować paragrafy.

źródło: NKJP: Grażyna Zdrojewska: Biała szamanka, Express Ilustrowany, 2002-02-15

Demonstrując całą giętkość swego smukłego ciała, Dotti posłusznie usiadła obok męża i przylgnęła do niego tak, by nie przekroczyć granic przyzwoitości, ale pokazać zarazem wszystkim, że męża kocha i że jest im dobrze razem.

źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Krąg Pierwszy. Tom 2, 1996

Byłem przekonany, że prędzej czy później będę miał do wyboru między osobistą przyzwoitością a zawodowym przetrwaniem.

źródło: NKJP: Andrzej Krzywicki: Diabelski młyn, 2005

1.b zachowania

Definicja

cecha czegoś, co wskazuje, że ktoś postępuje zgodnie z powszechnie przyjętymi normami obyczajowymi i moralnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  porządność

Połączenia

  • przyzwoitość życia
  • granice przyzwoitości

Cytaty

Badania te świadczą o tym, że powoli ludzie zaczynają zwracać uwagę na przyzwoitość zachowań, co jest bardzo cenne.

źródło: NKJP: (bmk), Dziennik Bałtycki, 2000-10-05

[...] zachowanie niektórych mieszkańców Białego Dunajca Dolnego przeszło wszelkie granice przyzwoitości.

źródło: NKJP: Andrzej Majewski: Sesja nadzwyczajna, Tygodnik Podhalański, 1997

Uwierzono nam [...], że dążymy do państwa nie tylko prawa, ale i prawości etycznej, nie tylko do sprawiedliwości, ale i do elementarnej przyzwoitości postępowania w każdej rozgrywce politycznej.

źródło: Aleksander Małachowski: Tryumf Zygmunta Wrzodaka, Przegląd, 2001-05-07

2. zarobku

Definicja

cecha czegoś, co odpowiada oczekiwaniom w dostatecznym stopniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • granice przyzwoitości

Cytaty

Przybyli w celu oddania krwi druhowie skarżyli się na uwłaczający przyzwoitości stan pomieszczeń. I nie chodzi tylko o estetykę. Bardziej o to, aby oddając krew, nie musieć myśleć o ewentualnym ryzyku zakażenia.

źródło: NKJP: (MH): „Nie” odrapanym ścianom, „nie” odpadającym płytkom, Dziennik Polski, 2008-02-19

I o tym właśnie należałoby dyskutować [...]. O ustawowych możliwościach wykupu przymusowego nieruchomości - za godziwą, ale mieszczącą się w granicach przyzwoitości cenę - gdy wymaga tego interes publiczny.

źródło: NKJP: Drobny szczegół, Dziennik Polski, 2002-09-16

Poza sezonem znaleźliśmy całkiem przyzwoity hotel w przyzwoitej cenie (chyba najlepszym dowodem na przyzwoitość hotelu jest obecność Niemców [...]).

źródło: Internet: weekendowepodroze.blogspot.com

Data ostatniej modyfikacji: 29.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json