UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sfora

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sfora
sfory
D. sfory
sfor
rzadziej sfór
C. sforze
sforom
B. sforę
sfory
N. sforą
sforami
Ms. sforze
sforach
W. sforo
sfory

Pochodzenie

psł. *sъvora 'to, co łączy, spaja, służy do połączenia, umocowania czegoś'

Od: psł. przedrostkowego czasownika *sъ-verti 'zewrzeć, połączyć' (zob. zewrzeć); oboczność samogłoski rdzennej *e : *o w tego typu derywacji regularna. Rozwój znaczenia: 'to, co zwiera, łączy, spaja' > 'spleciony sznur czy linka' > 'sznur, smycz, do której przywiązano grupę psów myśliwskich' > 'grupa psów gończych, uwiązanych do rzemienia lub sznura' > 'gromada psów myśliwskich' (Bor)

1. psów

Definicja

pot. 
gromada psów albo innych zwierząt, zachowujących się agresywnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  gromada

Połączenia

  • wilcza sfora
  • sfora psów gończych, wściekłych psów
  • sfora ujadała

Cytaty

Protoplaści psów żyją w sforach. Sforę tworzy kilka lub kilkanaście osobników, wśród których panuje ścisła hierarchia.

źródło: NKJP: Lesley O'Mary: Stereotypy cz.5, Kot, 2006-06

Tuż obok, w tej samej letniskowej miejscowości, grupa ludzi - uznawanych powszechnie za dziwaków - systematycznie dokarmia sforę dzikich i porzuconych zwierząt, często przeznaczając na to swój ostatni grosz.

źródło: NKJP: (dj): W Grotnikach trwa wojna pomiędzy miłośnikami i wrogami zwierząt. Dziwacy i bestie, 2002-03-23

Ocenia się, że w Bukareszcie żyje około 300 tysięcy zdziczałych psów, które łączą się w sfory i często stanowią zagrożenie dla mieszkańców.

źródło: NKJP: (PAP): Brigitte Bardot będzie bronić rumuńskich psów, Metropol, 2001

W wyprawach kółka naszego brało przeciętnie udział pięciu-sześciu myśliwych, ciągnąc za sobą sforę psią: dwa przemyślne spaniele i trzy jamniki, które tropiły zwierzynę w gąszczach zboczy górskich.

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek:Więcej niż świadek, 2007

Jeźdźcy podążali za sforą, aby zobaczyć moment złapania uciekającego na przełaj lisa.

źródło: NKJP: Bożena Biczkowska: Galopem podążali za rudą kitą, Dziennik Zachodni, 2003-11-14

Składnia

bez ograniczeń + sfora +
CZEGO

2. ludzi

Definicja

pejorat. 
grupa ludzi zachowujących się hałaśliwie i niekiedy agresywnie lub natrętnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  banda

Połączenia

  • sfora dziennikarzy, prawników, urzędników
  • sfora rzuciła się na kogoś

Cytaty

Czasem cisza, która nagle zapadała, była wyrazem strachu, gdy wokół szeregów bezbronnych kobiet goniły sfory esesmanów i esesmanek z psami i pejczami, w każdej chwili gotowych do uderzenia.

źródło: NKJP: Wanda Półtawska: I boję się snów, 2009

Dzieci, które mieszkają na ulicy, o świcie zbijają się w sfory. „Stado” jest czujne, bo od 1992 roku władze stolicy co jakiś czas robią czystki i je wywożą. Utworzono dla nich kilka obozów pod Chartumem, gdzie po przejściu na islam i przeszkoleniu wojskowym tych młodocianych żołnierzy wcielano do armii.

źródło: NKJP: Konrad Piskała: Sudan: czas bezdechu, 2010

Jak mi powiedział kiedyś pewien Polak zamieszkały w Londynie, to otwarcie od 1956 roku granicy polskiej dla krewnych kosztowało go prawie wszystkie ciułane przez lata oszczędności, bo rzuciła się nań z kraju sfora sióstr, ciotek i siostrzeńców, żądając jadła, napitków, rozrywek.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Jej pomysł, by zdobyć polskie zaświadczenie na stały pobyt, okazał się fatalny. Natychmiast miała przeciw sobie tamtych dwoje i sforę urzędników.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Opowieści chłodnego morza, 2008

Ale czy to jedno zdanie było warte kilkunastoletnich wysiłków, ataków wściekłości w Sejmie, wytresowania i spuszczenia ze smyczy całej sfory dziennikarzy by ujadali na lustrację i dekomunizację?

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + sfora +
KOGO
Data ostatniej modyfikacji: 06.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json